Gerechtvaardigd door het geloof (8)

Het zal ons wellicht een vorig keer reeds duidelijk zijn geworden dat het geloof ons niet rechtvaardigt.

Vanzelfsprekend wil dat niet zeggen dat wij het geloof dan wel kunnen missen. Het geloof kan door niemand gemist worden! Er staat duidelijk geschreven: 'Die in de Zoon gelooft, heeft het eeuwige leven, maar wie de Zoon ongehoorzaam is, die zal het leven niet zien, maar de toorn Gods blijft op Hem'.

Het geloof als gave van God is onmisbaar. Maar als het geloof ons niet rechtvaardigt, hoe moeten wij ons dan het geloof voorstellen?

Ik denk dat ik dit zo het best kan omschrijven: Het geloof stelt voor de armen die Christus omhelzen. En wanneer het geloof dit doet, omhelst het de Heere, onze gerechtigheid. Anders gezegd: het geloof omhelst de rechtvaardigheid van Christus. In het geloof zegt men het MacCheyne na: 'Nu weet ik die waarheid zo diep als gewis; dat Christus alleen mijn gerechtigheid is'.

Kort samengevat: Het geloof rechtvaardigt zelfs niets en niemand. Het geloof betaalt, verzoent niets. Het is om met de Ned. Geloofsbelijdenis (art. 22) te spreken: een instrument, een aanvaardende hand, een omhelzende arm.

Het zal ons wel eens opgevallen zijn dat in de Nederlandse Geloofsbelijdenis van het geloof wordt gezegd dat het 'maar een instrument' is.

Dat woordje 'maar' zou de indruk kunnen wekken dat het geloof toch niet zo belangrijk is. Ik meen in het bovenstaande voldoende aangetoond te hebben dat het geloof onontbeerlijk is. Zonder geloof is het onmogelijk Gode te behagen.

Het woordje 'maar' wil aanduiden dat het niet gaat om het instrument, niet om de omhelzende hand, doch om Hem die omhelsd wordt: het Lam. Niet met het instrument kunnen wij voor God verschijnen, maar wel met Hem die in het geloof wordt omhelsd: de Heere Jezus Christus. Al Zijn verdiensten, ons toegerekend in het geloof, hebben waarde voor God.

Een aparte daad?

Niet veel meer hoort men erover spreken, maar zo hier en daar hoort men nog wel eens een verhandeling over 'de rechtvaardigmaking in de consciëntie'.

Zelf kan ik mij niet helemaal aan de indruk onttrekken dat hierop in het verleden onder ons meer nadruk werd gelegd dan in het heden. Ik spreek dan wel over preken die dateren van vóór de Tweede Wereldoorlog en die in de serie 'Genade voor Genade' zijn verschenen.

Wat moeten wij verstaan onder 'de rechtvaardigmaking in de consciëntie? ' Het woord consciëntie is ontleend aan het Latijnse woord conscientia. De betekenis daarvan is zoveel als 'medeweten' ook wel 'geweten'.

Onder 'de rechtvaardigmaking in de consciëntie' moeten wij daarom verstaan 'de rechtvaardigmaking in het geweten'.

Nu zegt het bovenstaande misschien nog niet zoveel. Daarom wil ik de gehele uitdrukking iets eenvoudiger omschrijven. Het is de bekendmaking van het rechtvaardigend vonnis van God in het geweten door de onweerstaanbare werking van de Heilige Geest.

Echter... daaraan is wel het een en ander voorafgegaan. Men heeft eerst de schuldbrief thuisgekregen. In zijn geweten is men met de vloek van de wet geconfronteerd. Vol dreiging ziet men de wet voor zich. De wet Gods eist! Onverbiddelijk zegt de wet van God tegen de schuldige: 'Betaal mij, wat gij mij schuldig zijt'. Wanneer er niet betaald wordt, moet men de dood sterven.

Het gaat er dus om dat er een diepe overtuiging van zonde en verlorenheid bestaat. Let wel: gewerkt door de Heilige Geest!

Als deze overtuiging er is, kan de Heilige Geest de vrijspraak afkondigen. Hij roep in het geweten de vrijspraak van alle schuld uit. Vrees en benauwdheid wijken. Vrede en blijdschap door de Heilige Geest vervullen het hart. Men prijst en looft de Heere om Zijn grote werken. Niet alleen om wat Hij voorwerpelijk heeft verricht, doch ook onderwerpelijk.

De vraag is óf de vrijspraak in het geweten een aparte daad is. Daarbij kan de vraag gesteld worden of het er alles wel zo schematisch aan toegaat. Het gevaar bestaat - en daaraan is men niet altijd ontkomen - dat men gaat zeggen: Eerst moeten wij dit beleven en dan dat.

Zo kan het gebeuren dat mensen jarenlang naar de vrijspraak uitzien als een heel aparte en bijzondere daad en zij juist daarom vele jaren in donkerheid en duisternis verkeren.

Ik zou daarom erg voorzichtig willen zijn om te spreken over een aparte daad.

Bevinding

Wij moeten er ook voor uitkijken dat wij dienaangaande niet de nadruk gaan leggen op de bevinding.

Het gaat in ons leven niet zozeer om allerlei apart staande bevindingen die wij kunnen meemaken, maar om het geloof. Het klinkt misschien enigszins vreemd, maar er zijn bevindingen buiten het geloof om. Zij hebben meer met mystiek te maken dan met de bevindingen van het waarachtig zaligmakend geloof. Wanneer ik dit laatste schrijf, weet men direct dat ik volstrekt niet ontken dat er bevindingen van het geloof zijn, maar dan wel: van het geloof!

Ook dit is waar: tussen geloof en bevinding is geen tegenstelling. Hoe zou het ook kunnen als ik stel dat de bijbelse bevinding uit het bijbelse geloof opkomt. Kort samengevat: De vrijspraak in het geweten als een aparte daad is een zaak waarmee wij zeer voorzichtig, juist in het pastoraat, moeten omgaan. Er kunnen daardoor zielen gekneveld worden. En dat is toch niet de bedoeling van het bijbelse pastoraat dat door de predikanten en de ouderlingen gegeven behoort te worden.

Toch iets goeds

Het mag dan juist zijn dat er voorzichtig omgegaan moet worden om 'de rechtvaardigmaking in het geweten' als iets heel bijzonders en als een aparte daad te zien, toch zijn er een paar dingen die ik hierbij nog wil opmerken.

Tegen het schematische zeg ik: 'neen'. Toch is het niet verkeerd dat er ernst wordt gemaakt met de zonde. Ook is het goed dat de kennis van onze ellende door de wet Gods niet wordt weggemoffeld. Helaas... zien wij dit laatste wel eens gebeuren. Het lijkt alsof wij niet bij God in het krijt staan. Ook het kermen over de zonde (T. Poot) schijnt een overgeslagen hoofdstuk te zijn. De confrontatie met Gods wet ontbreekt.

Toch zal het zonder dit alles niet kunnen! De mate waarin wij schuld en zonde leren kennen, behoort tot de vrijmacht van God. Maar hoe dan ook: zonder de confrontatie met Gods heilige wet gaat het niet. Daardoor wordt de vraag geboren naar de gerechtigheid van Christus. Ook kan men zeggen dat daardoor plaats wordt gemaakt voor Christus.

Zonder alles in schema's te persen, zeg ik dat dit de weg is waarlangs wij naar Christus worden geleid.

Het zal duidelijk zijn dat het alleen om Christus gaat. Welke toeleidende weg men kent, het gaat erom dat men daarin en daarop niet blijft steken. Alleen Jezus Christus is onze Verlosser.

Maar er is nog iets waarvan ik zeg dat er toch iets goeds zit in de ernst waarmee de geestelijke zaken worden benaderd door hen die alle nadruk leggen op de 'rechtvaardigmaking in het geweten'.

Het is ze te doen om de zekerheid van het geloof. Zij willen niet leven met een 'misschientje', ook willen zij daarop niet afgaan. Neen, het is ze te doen om het wezen van het geloof dat alles te maken heeft met de zekerheid van het geloof. Als nu maar de vrijspraak is uitgeroepen in hun geweten, dan bezitten zij de zekerheid van het geloof.

Dat men naar de zekerheid van het geloof staat, is een goede zaak. Er is soms zeer veel onzekerheid, waarbij men zich al te gemakkelijk neerlegt. Of echter déze zekerheid pas ontstaat als die aparte daad van de rechtvaardigmaking in het geweten heeft plaatsgevonden is nog maar de vraag.

Bij deze vraag komt trouwens nog iets. In de bediening der verzoening wordt gesproken over het geloof in de Heere Jezus Christus. Er wordt niet gepreekt over een aparte bevinding als 'de rechtvaardigmaking in het geweten'. Wanneer dit laatste wel gebeurt, ontkomt men er in de prediking bijna niet aan dat men het alleen heeft over de bevindingen van Gods volk en welke gestalten deze aannemen. Zonder dat men het weet, hanteert men dan in de prediking de zogenaamde classificatiemethode (J. Brienen). Maar dat is niet de prediking zoals Jezus die aan Zijn discipelen heeft opgedragen. Hij gaf ze de opdracht: 'Predikt het Evangelie aan alle creaturen'. In het Evangelie gaat het allereerst om Gods grote daden. Laatstgenoemden moeten luid worden uitgeroepen. Gods grote daden mogen zowel voorwerpelijk als onderwerpelijk worden uitgedragen.

Uit het bovenstaande zal het wel duidelijk zijn dat ik het niet verkeerd acht als men ernst maakt met de zonde en met de zekerheid van het geloof. Maar het gaat te ver als men het gaat schematiseren.

Heilig avondmaal

Ik sluit niet uit dat een van onze lezers zich afvraagt, wat het heilig avondmaal te maken heeft met de rechtvaardigmaking in het geweten. Meer dan wellicht menigeen denkt. Zoals ik reeds schreef heeft deze rechtvaardigmaking alles met de zekerheid van het geloof te maken. Gesteld wordt namelijk dat alleen zij aan de tafel des Heeren mogen komen die deze vrijspraak bezitten en dus die zekerheid kennen. Alleen de verzekerden mogen aan de tafel des Heeren. De vraag is of dit juist is. Let wel: de zekerheid van het geloof behoort voor mij tot het wezen en niet tot het welwezen van het geloof. Toch lees ik niet in het avondmaalsformulier dat alleen zij aan de tafel des Heeren mogen deelnemen die de zekerheid van het geloof bezitten. Ik lees er iets anders! Maar daarover een volgend keer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen