Boekbespreking

Vorig jaar april verscheen in Hervormd Nederland een artikel van de hand van de Leidse Nieuwtestamenticus dr. H. J. de Jonge waarin deze pleit voor de prioriteit in de verkondiging van de prediking van het koninkrijk van God, omdat deze de oorspronkelijke boodschap van Jezus geweest zou zijn en bovendien, in tegenstelling tot de prediking van de verzoening, het meest zou aansluiten bij de moderne mens. Dit boek is een antwoord erop. Het bevat het artikel van dr. De Jonge zelf, vier bijdragen die als lezingen zijn gehouden tijdens de 9e studiedag van de Stichting Leidse Lezingen, waaronder een nieuwe bijdrage van dr. De Jonge, nog eens 9 bijdragen van diverse theologen en 3 preken over de verzoening van de predikanten drs. P. L. de Jong, drs. N. M. A. ter Linden en drs. J. Westland. Van deze laatste drie trof mij het meest de preek van drs. P. L. de Jong over vraag en antwoord 39 van de Heidelbergse Catechismus (!), waarbij hij in een inleidend woord zegt: mensen snakken naar verzoening en opvallend, daar waar min of meer klassiek de verzoening door Jezus Christus gepreekt wordt, is nog steeds veel belangstelling, ook onder jonge mensen.

Het is onmogelijk ook maar een samenvatting van de inhoud van dit boek te geven. Ik doe een greep. Uitgangspunt dan dr. De Jonge is: Jezus' opstanding (die in de hemel heeft plaatsgevonden) betekent eerherstel: God heeft Hem, en daarmee Zijn boodschap over het koninkrijk van God, in het gelijk gesteld. Daarom moet de prediking van Gods koningschap ook nu centraal staan. De prediking moet meer gericht zijn op wat God doet dan op wat Jezus gedaan heeft. Dr. K. A. Deurloo valt hem in zijn bijdrage in zekere zin bij, maar wil toch graag de verzoening erbij houden. Dr. A. Noordegraaf ziet de prediking van de verzoening en van het koninkrijk van God niet als twee tegenstellingen en zegt dat Jezus onder andere in Zijn woorden over de Mensenzoon en rond de instelling van het avondmaal wel degelijk verband legt tussen Zijn plaatsbekledend lijden en sterven en de komst van Zijn koninkrijk. Christus is onze vrede en Verlosser, maar zo ook juist onze Koning die roept tot navolging. Dr. L. J. van den Brom acht het uitgangspunt van dr. De Jonge, dat Jezus' koninkrijksprediking prioriteit zou hebben ten opzichte van de prediking van de eerste christelijke gemeente, onjuist. Beide moeten niet tegen elkaar worden uitgespeeld maar zijn complementair. Dr. P. J. Tomson ziet het begrip verzoening niet centraal in het Nieuwe Testament. Dr. H. E. Wevers bestrijdt dat de prediking van het koninkrijk beter zou aansluiten bij de moderne mens en wijst er bovendien op dat De Jonge in zijn exegese van het geschrift 'De wijsheid van Salomo', de gelijkenis van de onrechtvaardige pachters en de hymne in Filippenzen 2 eenzijdig te werk gaat. Dr. J. van Oort laat vanuit de latere kerk-en dogmengeschiedenis zien, waarom het thema van de verzoening in de christelijke gemeente juist zo'n belangrijke plaats kreeg. Hij draait de stelling van De Jonge om: centrum en hoofdzaak van de prediking is het in Christus gekomen heil, het spreken over het rijk van God is daarvan een afgeleide. Dr. W. Verboom laat zien dat in de belijdenisgeschriften de nadruk ligt op een christologische invulling van het koninkrijk: een koninkrijk van God zonder verzoening is niet voorstelbaar, zoals andersom ook de verzoening door Christus niet denkbaar is zonder de effectuering ervan in de koninklijke heerschappij van God. Hij constateert overigens in de catechese van het gereformeerd protestantisme een eenzijdige nadruk op het persoonlijke geloofsleven ten koste van het thema vanuit Kierkegaards 'Vrees en Beven' en dan met name wat deze daarin zegt van het offer van Izak door Abraham. Dr. A. van der Kooi doet dit vanuit Noordmans, die aan het koninkrijk van God en de radicaliteit daarvan een dominante plaats geeft. Dr. G. G. de Kruijf spreekt van kern (het aanbreken van het koninkrijk en de oproep tot gehoorzaamheid) en omtrek (de anselmiaanse gedachte verzoening) van de prediking. Dr. Th. M. van Leeuwen meent dat koninkrijk en verzoening geen tegenstelling mogen vormen en acht de prediking van de verzoening in de prediking onopgeefbaar. Ds. G. H. Baudet rekent radicaal af met de klassieke verzoeningsleer, de leer van de erfzonde en de belijdenis van de drie-enige God. Bij hem blijft voor wat betreft de prediking niet veel over dan het actieve handelen van de mens, met Jezus als 'uittochtgenoot' en medemens. Zijn bijdrage valt in het geheel van het boek m.i. uit de toon.

Het spreekt vanzelf dat in diverse bijdragen ook de opvatting van dr. C. J. den Heyer ter sprake komt. Wever zegt daarvan, dat Den Heyer het gevaar loopt een nieuw dogma te introduceren, namelijk het dogma van de veelkleurigheid in het Nieuwe Testament van allerlei Jezus-visies, die elkaar ten diepste uitsluiten. Daartegenover stelt hij dat deze verschillende visies in het Nieuwe Testament zorgvuldig bij elkaar zijn gebracht en het ene beeld het andere kan aanvullen en verrijken.

Al met al is het boek een boeiende studie geworden, die veel biedt. Hier en daar veronderstellen de diverse bijdragen wat meer theologisch inzicht, maar de belangstellende lezer zal veel leerzame artikelen vinden, waar hij zijn winst mee kan doen. Zeker voor hen van harte aanbevolen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen