Hongaarse regering maakt verwachtingen verrassend snel waar

Het bericht dat de nieuwe regering van Hongarije ruim veertien miljoen gulden wil uittrekken voor het godsdienstonderwijs in dat land verdient dankbare vermelding. Verrassend snel heeft de regering van Victor Orban verwachtingen, die in de kerk leefden, waar gemaakt. Ter illustratie wil ik hier twee zaken noemen.

Verkiezingen

Dit jaar maakte ik in het historische stadje Papa de diplomeringsceremonie mee van de geslaagden aan het kerkelijk gymnasium. De plechtigheid in de grote hervormde kerk aldaar, die met 1200 mensen tot de laatste plaats was bezet, viel op een zaterdag voor de tweede ronde van de parlementsverkiezingen. De eerste ronde had al uitgewezen, dat Victor Orban, leider van de liberale Fideszpartij, de verkiezingen zou gaan winnen en premier zou worden.

De rector van het gymnasium, Attila Kalman, die onder het eerste kabinet na de Wende (van de inmiddels overleden Jozseph Antall) staatssecretaris van onderwijs was, beging het waagstuk om Victor Orban, die in Papa op verkiezingstournee zou zijn, uit te nodigen om in de kerk te spreken. Het enthousiasme van de mensen bleek groot te zijn; om wat men al van Orban wist en om wat hij in die dienst zei. De verwachtingen voor de kerk, met name ook voor het kerkelijk onderwijs aangaande de gedoodverfde nieuwe premier - een jonge man van 34 jaar - waren hooggespannen. Victor Orban was met zijn partij, die in enkele jaren tijds een stormachtige groei had doorgemaakt, zodanig opgeschoven, dat een centrum-rechtse coalitie te verwachten was. Zulks is geschied. En het eerste resultaat mag met dankbaarheid worden neergeschreven. Veertien miljoen gulden, uitsluitend voor godsdienstonderwijs, is na de magere jaren onder de vorige regering hoopgevend.

Doorgaande lijn

Enkele weken later las ik het boek van Frits Bolkestein, Onverwerkt verleden, waarin deze zijn visie geeft op het communisme en de ontwikkelingen in Oost Europa. In dat boek komt de tekst voor van twee vraaggesprekken, die Bolkestein met Victor Orban hield, op 11 november 1995 en 6 december 1996, dus ver voordat er van een premierschap sprake was. Daaruit blijkt, dat we bij de subsidie, die nu wordt verstrekt, niet vandoen hebben met een politiek besluit van het moment maar met het bewust doortrekken van een lijn.

Bolkestein vraagt: 'Speelt de kerk nog een belangrijke rol in de Hongaarse politiek? ' Antwoord van Orban: 'Totaal niet. Ze speelt geen belangrijke rol in het openbare leven. Ik zou graag zien dat de kerk meer invloed had op terreinen als mensenrechten, abortus, de algemene normen en waarden, de kwestie van de minderheden in en buiten het land, sociale vraagstukken en onderwijs. De invloed van de kerk op die gebieden is wel groeiende.'

'De kerk bevindt zich in een overgangsfase. Er komt nu een nieuwe generatie op. In de toekomst kunnen we een actievere kerk verwachten, vooral op het gebied van normen en waarden. Het gebrek aan oriëntatie is op dit moment het grootste psychische probleem. Er bestaan geen echte normen en waarden in Hongarije. Mensen zijn te materialistisch en richten zich te veel op de korte termijn.' Bolkestein: 'Is dat het resultaat van veertig jaar communisme? ' Orban: 'Ik denk het wel'.

Gezin en school

Hoe Orban de invloed van de kerk in concreto uitgewerkt wil zien laat zich nog raden. Maar in het verdere van het interview komt hij nog eens een keer op deze zaak terug, waarbij hij ook komt te spreken over het gezin: 'Mijn partij vindt dat we het gezin moeten versterken, dat gezinnen en scholen financiële steun van de staat moeten krijgen bij de opvoeding van kinderen. De vrije democraten en de Hongaarse socialistische partij vinden deze kwesties niet belangrijk. Ze beschouwen het gezin niet als een maatschappelijk relevante factor.' En verder: 'Nu wil de kerk weer scholen oprichten. Wat is het standpunt van de (vorige, v.d.G.) regering in deze zaak? Wij zijn ervoor, maar de regering wil dit proces zoveel mogelijk vertragen... Moet geschiedenis een verplicht examenvak zijn of niet? Dat is een belangrijke kwestie in Hongarije. Wij vinden dat geschiedenis een belangrijk eindexamenvak moet blijven, maar de regering wil het afschaffen.'

Continuïteit

Het is in Oost Europa niet vanzelfsprekend, dat de overheid de kerk steunt, ook na de Wende niet. Men denke aan Roemenië. Het feit, dat Victor Orban herhaaldelijk spreekt over de noodzaak van continuïteit met het verleden, maar dan het verleden voor 1948, verklaart veel. De kerk in Hongarije mag er dankbaar om zijn en wij met hen. Het kerkelijke onderwijs moge er wel bij varen.

Dit artikel werd eerder geplaatst in het Reformatorisch Dagblad van 20 augustus II.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen