Ds. Jan van Dijk, dienaar van de grote Landman

In memoriam

In de hervormde kerk van Tange-Alteveer in Groningen werd op woensdag 26 augustus jl. een, door eenvoudigheid, indrukwekkende dienst gehouden. Aansluitend werd de oud-predikant van die gemeente op het kerkhof achter de kerk ten grave gedragen. Op 21 augustus was in Stadskanaal, zijn laatste woonplaats, ds. Jan van Dijk op 83-jarige leeftijd overleden. De dienst werd geleid door de predikant, die ds. Van Dijk in Tange-Alteveer destijds was opgevolgd en altijd met hem bevriend gebleven is: ds. J. Quist uit Scheveningen. Op de liturgie van de rouwdienst stonden woorden van A. Roland Holst afgedrukt: 'Ik zal de halmen niet meer zien, noch binden ooit de volle schoven, maar doe mij in de oogst gelooven, waarvoor ik dien...'. Woorden, die ds. Van Dijk karakteriseren. Ten eerste zijn brede literaire belangstelling en ten tweede zijn vaste overtuiging te mogen dienen op Gods akker, als zaaier van het Woord en zo als medewerker aan de grote Oogst.

Predikant

Jan van Dijk werd op 5 november 1914 geboren in Rotterdam. Aan zijn altijd keurig verzorgd taalgebruik kon je het niet merken, maar in zijn hart voelde hij zich altijd nog een gewone Rotterdamse jongen. Hij was gezegend met een zeer scherp verstand en een grote leergierigheid. Oude talen, moderne talen, filosofie, het had alles zijn belangstelling, maar hij voelde zich het meest getrokken die gaven te gebruiken, in de dienst van het Woord. Na studie in Leiden en Utrecht en toelating tot de evangeliebediening werd hij beroepen in het Noord-Hollandse Akersloot en daar op 13 september 1942 bevestigd. Was hij dan vrijzinnig, dat een gemeente van die signatuur hem als predikant begeerde? Nee, al schaamde hij zich later nooit voor die afkomst, in die kring had men zijn talenten ontdekt en werd hij als voorganger, door die kleine gemeenschap, gewaardeerd. Hij wilde zo graag 'gewoon' hervormd zijn, in die kerk het Woord bedienen en zich niet laten indelen in door mensen gemaakte vakjes. In het op één na laatste oorlogsjaar trouwde hij in Rotterdam met mej. D. E. Schulz. Samen met zijn 'Didy' deelde hij lief en leed en die eerste jaren van hun huwelijk waren jaren van spanning en zorg. Beiden zagen zij het als Gods leiding in hun levens dat zij elkaar ontmoeten mochten om voor elkaar te leven.

De tweede gemeente werd Witmarsum. Hij stond er niet eens een vol jaar. De gemeente begeerde iets anders dan ds. Van Dijk te bieden had. De dienaar van het Woord ging zelf meer en meer het gezag van dat Woord ondervinden en kon en wilde niets anders dan het goede zaad zaaien. Meer en meer verdiepte hij zich in de gereformeerde theologie en kwam tot de overtuiging dat er geen ander Evangelie is. dan het Evangelie van het kruis. De onderstrepingen en uitroeptekens in boeken van Calvijn en anderen uit zijn boekenkast getuigen ervan dat hij zich aangesproken wist en alles, wat hij in die werken vond, sterkte hem in zijn overtuiging. Dienaar en gemeente gingen dan ook uiteen. De weg leidde nu naar Nederlandsch Indië in de moeilijkste jaren. Van 1947 tot 1950 was hij legerpredikant. Soms deed hij op één dag vijf begrafenissen van mensen, die hij goed gekend had. Van kameraden zelfs met wie hij optrok. Later zal hij in het pastoraat voor sommige mensen, die hem niet goed kennen, wat afstandelijk lijken, maar dat kwam omdat hij het leed van anderen zich zo aantrok, dat hij het in zijn hart meedroeg. Hij was diep in zijn hart zeer gevoelig, maar hij verborg het in stilzwijgen of een kwinkslag. Hij zag het als een voorrecht dat hij, ondanks alles wat hij meemaakte, de humor mocht bewaren.

Prediker

Terug in Nederland diende ds. Van Dijk nu orthodoxe gemeenten: Woubrugge .('50-'55), Wezep ('55-'60), Poortvliet ('60-'65), Zuilichem-Nieuwaal ('65-'75) en Tange-Alteveer ('75-'80).

In al die gemeenten heeft hij veel en met vreugde gepreekt. De prediking was de kern van zijn leven. Toen hij dat in de laatste jaren van zijn emeritaat niet meer kon volbrengen, voelde hij zich als het ware vleugellam. Hij zei mij eens: 'Ik lees de krant niet echt meer en luister heel anders naar het nieuws'. Dat had te maken met zijn geheel eigen manier van prediking. Ieder, die hem heeft horen preken, merkte ten eerste dat hij nooit een onbestudeerde preek zou houden. Wie de blaadjes, die hij voor zich had, ziet, ontdekt dat hij zelfs een volkomen eigen stijl had van noteren. Niemand, dan hijzelf, kende de code van de kleuren inkt en de tekens, die hij gebruikte. Hij was geen kopiist. Nauwgezet volgde hij het wereldgebeuren, niet om gewild actueel te zijn. Maar de prediking van het Evangelie, mag het wereldgebeuren duiden als de naderende voetstappen van de Koning, Wiens Rijk komt. Tot die tijd moet het zaad gezaaid worden op Gods grote akker.

Hij bekleedde diverse functies in ring en classis. In de Zuilichemse jaren was hij als voorzitter van het bestuur ook zeer betrokken bij het bejaardencentrum 't Slot in Gameren.

Wars was ds. Van Dijk van alle godsdienst, waarin het niet om de Koning gaat, maar om de onderdaan. De tekst op zijn rouwbrief is dan ook bedoeld om de Koning te danken, dat Hij voor het grote werk van de prediking van Zijn Rijk, kleine, zondige mensen wil gebruiken: Hetzij dat wij leven, hetzij dat wij sterven, wij zijn des Heeren!'(Rom. 14:8b)

Het lichaam van deze zaaier op Gods akker werd in het Groningerland in de aarde gelegd. De apostel Paulus vergelijkt begraven met zaaien. Ook boven dit graf klinkt de belofte: Het lichaam wordt gezaaid in verderfelijkheid, het wordt opgewekt in onverderfelijkheid; het wordt gezaaid in oneer, het word opgewekt in heerlijkheid!' (1 Korinthe 15 : 42 en 43a). Het laatste vers dat in de rouwdienst gezongen werd, eindigt met de woorden: Welk een dag der ruste zal dat wezen, als w' onsterflijk, uit de dood verrezen, knielen voor uw dankaltaar! Amen, Jezus, maak het waar!' Voor ds. Van Dijk, maar ook voor zijn vrouw, die nu heel alleen verder moet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen