Torenspitsen-Gemeenteflitsen

HELLOUW

Reeds vroeg in het begin van de 8e eeuw was Hellouw bekend, maar dan onder de naam Helue. In 1031 vinden wij de kerk vermeld. In die tijd is zij verenigd met Tuil. De kerk van Tuil heet in oude geschriften de moeder van de kerken Haaften, Hellouw, Gameren en Nieuwaal. De dorpen hadden destijds een kapel. Het is waarschijnlijk, dat in de kapel de dienst werd geleid door een geestelijke, woonachtig in Tuil. De vereniging met Tuil is in later eeuwen opgehouden. Door erfopvolging kwamen de heren van Haaften in de vijftiende eeuw in het bezit van Hellouw en Herwijnen. Uit een oud geschrift blijkt dat onder de bediening van ds. Joh. Quint, Hellouw zich in 1668 heeft afgescheiden van Herwijnen. Predikant van Hellouw werd toen ds. Gijsbertus Brakel. Dit duurde slechts 3 jaren, tot ds. Brakel een beroep aannam naar Herwijnen en tegelijkertijd predikant van Hellouw bleef.

Het jaar 1674 is voor Hellouws kerk noodlottig geworden. Op 1 augustus van dat jaar teisterde een verschrikkelijk onweer ons land. Vele kerken werden hierdoor vernield. Ook de kerk van Hellouw werd om 20.00 uur tijdens een dank-, vast-en bededag volledig verwoest. Deze kerk, die waarschijnlijk aan de buitenkant van de Waaldijk stond, werd niet meer opgebouwd en Hellouw zat zonder kerk en zonder predikant.

Saillant detail is dat tijdens de Spaanse belegering van Zaltbommel in 1599 er een schermutseling plaatsvond tussen de Geuzen en Spanaarden in deze oude kerk. Enkele tientallen Spanjaarden waren de kerk ingevlucht toen de Geuzen hen op het spoor waren. Toen zij ontdekt werden ontstond er een vreselijk gevecht. Er werden korte metten gemaakt met de Spanaarden; enkelen die de Duitse taal machtig bleken te zijn werden als krijgsgevangenen afgevoerd, de anderen werden door de Geuzen doodgeslagen of in de Waal gejaagd.

In het jaar 1690 heeft de classis Zaltbommel ds. Keyenberg van Herwijnen opgelegd eenmaal per 14 dagen in Hellouw te prediken, en dat terwijl er geen kerkgebouw aanwezig was. Door een aantal opeenvolgende jaren van tegenslag waren zowel kerk als gemeenteleden verarmd, waardoor er geen geld voor een predikant was. De predikanten van Haaften en Herwijnen hebben de zorg voor de gemeente uit liefde op zich genomen.

Na veel vergeefse pogingen kerk en pastorie te herstellen en een predikant te beroepen is dit uiteindelijk in 1821 gelukt. Op vrijdag 25 mei van dat jaar schrijven de heer Verploegh, heer van Hellouw, Schout van Someren en de pol­dermeesters een vergadering voor alle mannen van Hellouw uit. Maar liefst 48 mannen kwamen ter vergadering. Grofweg worden er 3 besluiten genomen om te komen tot de bouw van een nieuwe kerk; Men zal bij de ingezetenen van Hellouw met een intekenlijst rondgaan.

Voor iedere vracht die aan scheepsboord wordt afgeleverd zal één stuiver gevraagd worden, en van elke schipper die komt laden of lossen zes stuivers.

Er komt een commissie van tien personen om al deze dingen te regelen.

Tevens wordt er een verzoek aan Z.M. de koning gedaan tot het beroepen van een eigen predikant en de bouw van een kerk. Op 18 september 1821 geeft de koning zijn toestemming, mits de gemeenteleden de bouw van een degelijke kerk en pastorie uit eigen middelen kunnen betalen en deze onderhouden.

Ondertussen is er huis aan huis gecollecteerd. De heer Verploegh geeft een schitterend voorbeeld; naar verluidt gaf hij ƒ 1.000, - (voor die tijd een heel hoog bedrag). Ook de ingezetenen van Hellouw tonen grote offervaardigheid. Dit blijkt echter niet voldoende. Op zaterdag 2 juni 1821 wordt een tweede vergadering gehouden om te komen tot maatregelen voor verdere geldinzameling. Aldus geschiedde en in 1822 werd de eerste steen gelegd van een nieuwe kerk niet ver van de plaats waar de oude stond. Op deze steen staat te lezen:

JEHOVA schenk Uw gunst,
Geef Zegen op dit werk,
Woon hierin met Uw Geest,
Gij Koning van Uw Kerk.

Ook de klok had een inscriptie, deze klok is echter door de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog uit de toren gehaald. Opmerkelijk is dat het torentje eigendom is van de Stichting Stegen en Wegen. Hoe deze stichting is ontstaan heeft men nooit kunnen achterhalen.

Op 2 mei 1824 werd ds. Buyn als eerste predikant van de zelfstandige gemeente Hellouw bevestigd. Sinds die tijd is Hellouw voornamelijk bediend door emeritus predikanten en kandidaten. Van 1882 tot 1904 was de gemeente vacant en heeft ze hoogst waarschijnlijk niet voldaan aan de opgelegde financiële verplichtingen. Na een periode van grote problemen is de gemeente in 1966 opnieuw vacant geworden en dit gebleven tot 1982. Dit is een periode geweest van grote afval en terugloop van het kerkelijk leven. In 1982 kwam ds. L. Trouwborst als emeritus predikant en kwam de gemeente weer tot bloei. Mede door zijn inzet is er toen veel ondernomen om te komen tot de bouw van een nieuw kerkgebouw. Het oude gebouw was in slechte staat en de gemeente was niet in staat dit te herstellen en het gebouw in de toekomst goed te onderhouden. De actie om te komen tot een nieuw kerkgebouw werd door de bevolking van het hele dorp ondersteund; bewijs hiervan is het feit dat bij de eerste collecte die voor dit doel is gehouden ƒ 88.000, - werd opgehaald (dit op een totale bevolking van nog geen 900 zielen). In 1983 is de nieuwe kerk (met pastorie) in de kom van het dorp in gebruik genomen. De oude kerk is verkocht en wordt nu gebruikt voor particuliere bewoning. In 1987 kon mede dankzij een garantstelling van de Gereformeerde Bond ds. Kuyt eerst als 10/12 en enige tijd later als fulltime predikant in onze gemeente werkzaam zijn.

In de geschiedenis van onze gemeente zien we telkens weer perioden van bloei en van grote moeilijkheden waarin de gemeente soms bijna verdwenen was. In dit alles mogen we toch bovenal zien hoe groot en hoe trouw onze God toch is dat hij er keer op keer weer voor zorgt dat Zijn woord verkondigd kan blijven worden. Ook in het midden van onze kleine gemeente.

W Verboom
Met dank aan de heer A. Vervoorn voor het beschikbaar stellen van de gebruikte gegevens.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen