De ezel van de Messias

'Seculiere joden zijn slechts de ezels die het vuile werk doen voor de religieuze joden in het grote plan voor de komst van de Messias.' Met deze opzienbarende zin opende dezer dagen een al even opzienbarend artikel in de Jerusalem Post, getiteld 'Een omstreden religie of een omstreden visie'. Een 32-jarige schrijver in Jeruzalem, Seffi Rachlevsky, schreef een boek onder de titel 'De ezel van de Messias', waarvan, naar de schrijver zelf zegt, het laatste weekeinde tienduizend exemplaren over de toonbank gingen (voor Amerikaanse begrippen: een half miljoen). In de grote bladen in Israël wordt het reeds intensief besproken. Een vertegenwoordiger van de organisatie Shorashim, die seminars en reizen over judaïsme sponsort, zijn er de komende tijd ongeveer tien symposia over dit boek te verwachten.

Achtergrond

Vanwaar de grote aandacht voor dit boek? De joodse filosoof Eliezer Schweid zegt: 'Er is een seculier publiek dat grote dorst heeft naar dit soort boeken. Het voedt hun "vurig" verzet tegen de religieuzen'. Een groot deel van het seculiere (wereldlijke) publiek is beducht voor de orthodoxie.

Deze filosoof, die zelf onderkent, dat er gevaren voor de democratie zijn vanwege de 'messianisten' onder de religieuzen, zegt in een verdere reactie op het spraakmakende boek, dat hij geen modder zou willen werpen op alle religieuze zionisme en alle judaïsme, zoals de schrijver heeft gedaan.

Rabbijn Kook

De nieuwe 'messiaanse brandhaard' heeft, naar het oordeel van de schrijver, diepe wortels in de geschriften van rabbi Avraham Yitzhak Hacohen Kook, die niet zo 'liberaal en humanistisch' zijn als in de loop van de jaren wel is voorgesteld. Letterlijk zegt Rachlevsky: 'Volgens rabbijn Kook is het seculiere volk de ezel van de Messias. Nadat het seculiere volk de materiële staat heeft gebouwd is het de beurt aan de religieuzen om de macht te grijpen en de geestelijk-messiaanse staat te stichten'.

De studenten en volgelingen van Kook hebben een vooruitgeschoven groep mensen opgeroepen, die geloven in deze messiaanse theologie en er actief aan werken om er praktisch gevolg aan te geven. 'In hun visie zijn we in de dagen van de Messias. Rampen zoals de holocaust zijn de geboorteweeën van de Messias. Het bestaan van de staat Israël is het begin van de messiaanse staat en de vervulling van de Goddelijke belofte.'

In korte tijd heeft, naar het oordeel van Rachlevsky, de leer van rabbijn Kook de meerderheid van de religieus-zionistische jongeren opgezweept, zowel in woord als in daad. Daarna volgden hun ouders en met hen de politieke vertegenwoordigers in de Knesset, het Israëlische parlement. Het oude religieuze zionisme, dat geloofde in de 'verlichting, democratie, socialisme en samengaan met Westerse waarden' verdween uit het gezicht. De messianisten, aldus de schrijver, leiden het joodse volk 'langs een tuinpad naar beneden richting Armageddon'.

Omstreden

Uiteraard wordt dit, kennelijk fel en ongenuanceerd geschreven boek, krachtig weersproken. Genoemde filosoof Schweid zegt te willen aannemen, dat waar het in dit boek om gaat het gevoelen is van de meer ijverige studenten van rabbijn Kook. Maar de bewering dat in de visie van Kook de seculiere joden de ezels zijn voor de Messias acht hij een misvatting. Eerder dan de seculiere joden als ezels te zien schreef Kook, dat de vroegere pioniers, dat wil zeggen de zionisten van het eerste uur, 'heiliger' waren dan menig Thora-getrouwe religieuze jood vandaag. En, zegt hij, het messiaanse vuur mag dan na 1967 - na de zesdaagse oorlog, toen Jeruzalem weer ongedeeld werd, v.d.G. - veel meer grip hebben gekregen op de religieuze gemeenschap, datzelfde 'messianisme' bestaat net zo goed onder vele seculiere joden: 'Velen van hen, die waarschuwen tegen religieuze messianisten zijn zelf seculiere messianisten', hoe liberaal-democratisch ze zich ook voordoen.

Tamar Ross, die de filosofie van rabbijn Kook doceert aan de Bar Ilan Universiteit, ontkent dat Kooks filosofie 'exploiterend' is, dus het seculiere joodse volk misbruikt. Maar Kook ziet het seculiere jodendom wel anders dan het zichzelf ziet.

Motief

Ik geef het bovenstaande slechts door zoals het zich aandiende in de Jerusalem Post. Het is een teken van de scherpe discussies tussen religieuzen (orthodoxen) en niet-religieuzen, die vandaag de joodse cultuur bepalen.

Er is enerzijds sprake van een krachtige toename van de orthodoxie in Jeruzalem, wat tot uitdrukking komt in toename van het aantal synagogen en het synagogebezoek. Er is anderzijds ook toenemend verzet van de niet-religieuzen, die vrezen dat de religieuzen de staat zullen overnemen in het kader van hun verwachting aangaande de komst van de Messias. Feit is, dat bij de vestiging van de staat Israël religieuze joden de stichting van de staat zagen als 'het voorspel op de uitspruiting van de volkomen (messiaanse) verlossing'.

En verder: in Jeruzalem verwacht men religieuze excessen rondom het jaar tweeduizend, met gespannen of overspannen eindtijdverwachting. Zou de opvlamming van de messiaanse discussie onder de joden zelf daarvan misschien ook een symptoom kunnen zijn? Messiaanse verwachtingen onder joden en christenen zouden hier wel eens parallel kunnen lopen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen