Boekbespreking

Toen Bloknoot eind 1991 als nieuw christelijk literair tijdschrift verscheen, beloofde de redacteur Dirk Zwart zijn lezers vooral een essayistisch tijdschrift te bieden. Er viel volgens hem nog genoeg interessants onder het stof vandaan te halen. De lezers weten intussen dat hij ernstig gepoogd heeft deze belofte waar te maken. Ik denk aan de themanummers over de dichter Hein de Bruijn, over C. E. van Koetsveld en K. Heeroma/Muus Jacobse. Intussen is Bloknoot als afzonderlijk tijdschrift gefuseerd met het andere christelijk literair tijdschrift Woordwerk. De interne concurrentie is beëindigd en heeft geleid tot het nieuwe tijdschrift Liter. Voor liefhebbers van kunst en cultuur met name literatuur vanuit een christelijke visie benaderd en beoordeeld zéér aanbevolen (uitg. Boekencentrum, ƒ 55, - per jaar in 4 afleveringen).

Het hier vermelde themanummer over Ad den Besten is het laatste nummer van Bloknoot. Het leeuwendeel is voor rekening van Tjerk de Reus. Hij zegt zelf: vanuit fascinatie voor persoon en werk van Den Besten, met als erbij komende reden het feit dat de hoofdpersoon dit jaar 75 jaar is geworden. De Reus biedt een biografische schets van leven en werk. Schets künkt bescheiden maar omvat wel éénderde deel van het geheel. Enkele hoofdmomenten uit het leven lichten we er kort uit. Daar is allereerst zijn betekenis voor de poëzie na de Tweede Wereldoorlog. Werkzaam in de uitgeverij start hij de reeks De Windroos. Na de oorlog was er onder geïnteresseerden een grote honger naar nieuwe poëzie. Velen krijgen door de inspanningen van Den Besten gelegenheid hun verzen gepubliceerd te zien. Als bijlage achterin worden de lijsten van Windroos-bundels en Seismogram-bundels geplaatst. Dichters die tot de zogeheten 'Vijftigers' worden gerekend komen er op voor: Simon Vinkenoog, Hans Andreus, Gerrit Kouwenaar om slechts enkelen te noemen. Niet dat Den Besten kritiekloos tegenover ieders werk stond, maar wel schiep hij ruimte tot publicatie. Aandacht vraagt De Reus ook terecht voor Den Bestens bijdrage aan de poëziekritiek.

Een ander hoofdmoment uit zijn leven is zijn bijdrage aan de nieuwe Psalmberijming en later zijn medewerking aan het Liedboek voor de kerken. Het is begin jaren vijftig als Den Besten bij de nieuwe psalmberijming betrokken raakt. Eerst heeft hij er weinig zin in. Hij vreest het kerkelijk toezicht en denkt door dogmatische maatstaven aan de ketting te worden gelegd. Hij wordt over de streep getrokken o.a. door Miskotte en Nijhoff. Wat Den Besten vooral in de psalmen aanspreekt, is wat hij noemt de 'tegenstem'. Twijfel, ongeduld, klagen en twisten krijgen ruimte in de psalmen. 'Wij kregen de psalmen hartelijk lief', schrijft hij later over de tijd waarin hij met anderen aan de nieuwe berijming werkte. Nog een belangrijk aspect voor Den Besten is zijn piëtistisch 'Anliegen', zijn sympathie voor het 'bevindelijke' van het geloof. In de liederen die hij maakt, onder andere te vinden in het Liedboek, klinkt het staan in een persoonlijke relatie met God steeds door. Den Besten ervaart daardoor een zekere verbondenheid met de kring van de Gereformeerde Bond en wat zich daar kerkelijk omheen bevindt.

En verder: al ver vóór de val van de Muur heeft hij bedenkingen bij uitlatingen waarin het communisme veel te veel geprezen wordt. Den Besten heeft in zijn leven veel contacten gehad met vrienden in Oost-Duitsland en wist veel te goed hoe de realiteit was. Tenslotte is Den Besten bekend om zijn dissertatie over Het Wilhelmus en om de vertaling van het werk van de Duitse dichter Hölderlin.

We kunnen in het bestek van deze bespreking nog slechts zeggen wat er nog meer te lezen valt in dit boeiende themanummer. Ds. M. G. L. den Boer iets laat zien van de nauwe betrokkenheid tussen Ad den Besten en K. H. Miskotte. Hij werkt op dit ogenblik aan de voorbereiding van de uitgave van een nieuw deel van Miskottes Verzameld Werk.

Klaas Holwerda schrijft onder het opschrift 'Loflied voor tegenstem' over Ad den Besten en het kerklied. Hans Ester geeft aandacht aan de uitdaging die op Den Besten afkomt vanuit de Oost-Duitse poëzie. Elly Buelens biedt een bijdrage over het werk als poëziecriticus en P. Schot laat de plaats zien van Den Besten in het Wilhelmusonderzoek. En nog eens Hans Ester: Hölderlin in het Nederlands. Er zijn gedichten van hem opgenomen en nog enkele teksten van Den Besten zelf.

Dader van het woord heet het themanummer. Een regel uit Jakobus 1 : 22. In het Grieks: poiètès logou = poëet/dichter, dader van de logos. Den Besten wil steeds de samenhang tussen woord en daad laten uitkomen. Een bekend geworden publicatie van zijn hand heet dan ook Dichten als daad.

Ik kan niet anders dan de aanschaf en de lezing van dit fraaie themanummer aanbevelen aan eenieder die op het terrein van kerklied en poëzie zijn interesse heeft en tegelijk informatie zoekt van een stuk recente kerkgeschiedenis. Jammer dat Bloknoot op deze manier niet meer verschijnt, maar hopelijk zal in het nieuwe blad Liter de traditie worden voortgezet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen