Ouders zijn het beste voorlichtingsboek

Kleintjes worden groot, ze maken op allerlei terreinen een ontwikkeling door. In het algemeen hebben we er als ouders weinig moeite mee om ze daarin bij te houden en te begeleiden. Behalve dan als het gaat om hun seksuele ontwikkeling... Zeker in deze tijd lijkt het met die ontwikkeling steeds sneller te gaan. We leven tenslotte in een versekste maatschappij, waarin de media onze kinderen zo snel en volledig mogelijk proberen voor te lichten. Houden wij op dit terrein het groeitempo van onze kinderen nog wel bij? En sowieso: sluit wat u aanbiedt aan bij het 'groeiniveau' van uw kind?

Turbulent

De seksuele ontwikkeling is niet iets wat bijvoorbeeld op 12-jarige leeftijd opeens begint. Al in de vroege jaren kennen kinderen een nieuwsgierigheid naar het andere geslacht. Die kan zich dan bijvoorbeeld uiten in de zogenaamde uitkleed-spelletjes, en in het vadertje-en-moedertje spelen.

Naarmate kinderen ouder worden, groeit de belangstelling voor seksualiteit en alles wat daarmee te maken heeft. 'Op wie ben jij? ' is een vaak gestelde vraag op het schoolplein. Het verlangen en de beleving gaan een grotere rol spelen. Omdat de omgeving daar 'verkeerd' op reageert, wordt het meer verstopt (friemelen onder de dekens), maar dat betekent dus niet dat er minder interesse voor is.

Rond het twaalfde levensjaar breekt een turbulente periode aan: een tijd van grote veranderingen op emotioneel, lichamelijk en sociaal gebied, die ook merkbaar is in de seksuele ontwikkeling van de jongere. Angst, twijfels en onzekerheid houden de jongeren bezig: hoe kom ik over, ben ik wel normaal enz. Daarbij komen ook vragen als: hoever gaat mijn verantwoordelijkheid, hoever kan ik gaan, wat sta ik mezelf (en een ander) toe, wat mag van God? Daardoor wordt de spanning in de jongere, en ook ten opzichte van zijn omgeving, extra groot. Tegelijkertijd ontstaat door allerlei prikkels zogenaamd experimenteer-gedrag: zelfbevrediging, verkering en vrijen, seksboekjes lezen, videofilms huren.

Als de 'storm' wat geluwd is, worden hechtere vriendschappen gesloten. Geleidelijk aan krijgt de persoonlijkheid en het leven van de jong-volwassene een stabieler karakter.

Op al deze ontwikkelingen heb je als kind. tiener en jongere weinig invloed; het overkomt je gewoon. Ondertussen moet je het wél een plaats zien te geven in je leven, en dat gaat lang niet altijd vanzelf. Voor ouders is het van groot belang dat ze erkennen dat deze ontwikkeling er is. Ook al praten tieners er niet over, ouders moeten onder ogen willen zien dat deze gevoelens en gedachten op seksueel gebied er wel degelijk zijn. Het is een fabeltje dat wat niet gezegd wordt, er ook niet is. Daarom is het noodzakelijk om hierover het gesprek met tieners te zoeken.

Openheid

Praten hierover in ons gezin? Jazeker! Openheid over seksualiteit is onmisbaar in de opvoeding. Openheid geeft ruimte, waarbinnen jongeren met hun vragen en onzekerheid op dit terrein terecht kunnen. In hun ouders vinden jongeren het beste voorlichtingsboek. Dat wil niet zeggen dat ouders overal de perfecte antwoorden op moeten geven. Het gaat er niet om dat we volmaakt zijn, maar dat we open zijn. Openheid over seksualiteit kan en moet! Waarom? We kunnen verschillende redenen noemen.

1. Hierboven werd duidelijk dat de seksuele ontwikkeling hoort bij het normale groeiproces dat een jongere doormaakt. Het is dus niet iets dat je kunt negeren. Ieder kind heeft ermee te maken, en als ouders hebben we de taak hen daarbij te begeleiden.

2. Vanuit de maatschappij krijgen jongeren vaak een zeer eenzijdige voorlichting op seksueel gebied voorgeschoteld. Seksualiteit is iets waar je recht op hebt; desnoods kóóp je het. Neem daarbij de plaats die seksualiteit in de media inneemt. Ongeveer 80% van wat aan seks op televisie wordt gepresenteerd, vindt buiten het huwelijk plaats.

3. Christen-jongeren geven aan dat ze thuis onvoldoende voorlichting krijgen en dat ze zich daardoor 'stuurloos' voelen. Uit onderzoeken blijkt hoezeer ze worstelen met vragen over bijvoorbeeld homoseksualiteit, zelfbevrediging en gemeenschap voor het huwelijk, maar ze missen een veilig kader om deze vragen te bespreken.

4. De belangrijkste reden, tenslotte, moet misschien wel zijn dat ook de Bijbel heel open over seksualiteit spreekt. Bijbels gezien is er dus helemaal geen reden om hierover geheimzinnig te doen.

Schuldgevoelens

Openheid mag belangrijk zijn, het zal voor niemand nieuw zijn dat het gesprek over seksualiteit in veel gezinnen allesbehalve vanzelfsprekend is. Dat heeft natuurlijk alles te maken met het persoonlijke en intieme karakter ervan (je praat hierover nu eenmaal niet zo makkelijk). Daarnaast zijn er echter ook andere mogelijke oorzaken te noemen waardoor het gesprek over seksualiteit moeite oplevert.

* Er is geen bijbelse, openden eerlijke houding ten opzichte van seksualiteit. We vergeten dan dat de seksualiteit door God bij de schepping aan de mens is gegeven.

Wie dus met schuldgevoelens zit vanwege normale seksuele gevoelens, heeft niet aanvaard dat God zelf de mens met deze aanleg geschapen heeft. Het is een scheppingsgegeven en dat mogen we niet onrein noemen.

* Ouders kunnen een verkeerd voorbeeld geven als het gaat om seksualiteit. Een man die zijn vrouw vernedert, een vrouw die haar man manipuleert laat niet Gods bedoeling zien. En ook in 'christelijke' gezinnen komt het voor dat over seksualiteit als een soort consumptie-artikel wordt gesproken (schuine moppen e.d.).

* Als een ouder in haar of zijn jeugd een nare seksuele ervaring heeft opgedaan, kan dat van blijvende invloed zijn op de openheid in het gezin. Er is bijvoorbeeld een grote kans dat schuldgevoelens overgedragen worden op de kinderen. Of het onderwerp roept bij de ouders zóveel walging en weerstand op dat de kinderen weinig ruimte krijgen om tot een objectieve meningsvorming te komen.

Als door deze oorzaken in een gezin alles wat met seks te maken heeft, taboe is, wordt seksualiteit al gauw een synoniem voor 'zonde'. Veel jongeren krijgen onbewust dit beeld overgedragen.

Beschikbaar

In het gezin praten over seksualiteit is een geweldige bijdrage aan de ontwikkeling van een kind tot een volwassen man of vrouw. De veilige omgeving van het gezin is de plaats waar intieme en kwetsbare gevoelens een plaats kunnen krijgen, waar persoonlijke vragen gesteld kunnen worden zonder bang te hoeven zijn voor gezichtsverlies. Wat Harm overkwam, mag niet gebeuren:

'Toen ik in de puberteit kwam, voelde ik me in de steek gelaten door m'n vader Ik weet nog dat ik voor de eerste keer verliefd was. Ik was er helemaal van in de war, en daarom ging ik naar m'n vader om raad. Maar hij lachte me uit! Dat kwetste me zó dat ik me vanaf dat moment van m'n vader heb afgesloten. Ik heb hem nooit weer iets gevraagd over dit soort dingen.'

Openheid maakt van een huis een thuis, en zorgt voor een bijzondere diepgang in de verhouding tussen gezinsleden. En bedenk wel: als het in het gezin niet gebeurt, halen kinderen de antwoorden op hun vragen over seksualiteit wel bij een ander, op straat, of door het lezen van vieze boekjes.

Vandaar een pleidooi om het gesprek open te houden. Daarbij is overigens niet het geheim dat u ervoor 'geschikt' bent om dit te doen. Het gaat er veel meer om dat u beschikbaar bent. Het is hierboven al gezegd: het gaat er niet alleen om wat er gezegd wordt, maar vooral ook: hoe, wanneer en waarom.

Gesprek

Belangrijke vraag is dan: hoe gaan en blijven we in gesprek? Essentieel is dat ouders door hun interesse kinderen stimuleren om te vertellen wat hen bezighoudt. Kinderen durven hun ouders daardoor eerder te betrekken in de wirwar van gevoelens en gedachten, die er juist ten aanzien van het onderwerp seksualiteit kunnen zijn. Benut 'spontane' momenten om het gesprek te openen: een artikeltje uit de krant, een bericht op het t.v.-journaal, een tante die in verwachting is. Probeer daarnaast ook bewust te zoeken naar momenten om het onderwerp bespreekbaar te maken. Een vader die samen met zijn zoon een fietstocht maakt en het gesprek open maakt. Een moeder die met haar dochter gaat winkelen om 'te vieren' dat ze ongesteld is geworden. Of: laat uw kind bewust 'toeschouwer' zijn van het gesprek over seksualiteit dat u hebt met uw man of vrouw.

Door een luisterende houding ontstaat een sfeer waarin een gezonde meningsvorming kan plaatsvinden. Al pratend en gedachten uitwisselend, kunnen jongeren eigen opvattingen ontwikkelen en zich eigen maken.

Waar moet je nu op letten bij dat gesprek? We geven tenslotte een aantal tips, waarmee valkuilen ontweken kunnen worden:

* Denk niet: mijn kind vraagt niets, dus hij/zij heeft geen belangstelling voor dit onderwerp. Of: ze weten het wel, want ze horen tegenwoordig zóveel! Het gaat in het gesprek niet alleen om 'overdracht van informatie'. Elk gesprek over seksualiteit moet je zien als een mogelijkheid om jezelf en je kind beter te leren kennen. Bovendien: één keer voorlichten is niet genoeg. Seksuele voorlichting is een voortdurend proces, waarbij je je steeds aanpast bij het niveau van je zoon of dochter.

* Laat schaamtegevoel je er niet van weerhouden om de dingen - zonodig-'scherp' en duidelijk te zeggen. Misschien moet je best wat overwinnen om hierover met je zoon of dochter te praten; het vereist ook best wel fijngevoeligheid. Maar bedenk vooral aan welke duidelijkheid hij/zij behoefte heeft.

* Gebruik daarbij geschikte taal: geen schuttingtaal, maar ook geen 'bloemetjesen bijtjestaal'. * Lach je kind niet uit. Daarmee sluit je deuren, en worden taboes een feit. Bedenk: bij voorlichting bestaan geen gekke vragen, wel gekke antwoorden.

* Neem je kind serieus, durf hem of haar ook vragen te stellen. Ga niet teveel uit van je eigen gevoelens. Opvoeden is tenslotte niet hetzelfde als (jezelf) kopiëren. Ga dus niet preken, maar probeer een dialoog aan te gaan.

Het gezin is een miniatuur-maatschappij waarin een kind kan leren te komen tot volledige onafhankelijkheid. Het is de verantwoordelijkheid van de ouders om voorwaarden te scheppen waardoor dat proces vergemakkelijkt wordt. Openheid is één van de belangrijkse voorwaarden, die een kind helpen zich te ontwikkelen tot een uitgebalanceerd mens. Oók op seksueel gebied!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen