Torenspitsen-Gemeenteflitsen

Er werden serieuze plannen voor nieuwbouw gemaakt, want herstel van het bestaande vindt men zinloos. Men schrijft Z.M. Koning Willem I voor een subsidie en begint een inzameling in de gemeente. Na toezegging van enkele subsidies gaat men 20 oktober 1828 over tot aanbesteding van een nieuwe kerk. Deze wordt op dezelfde plaats gebouwd, mits men die het meest geschikt vindt en de 'fundamenten van het oude gebouw nog in beste orde aanwe­ zig zijn'. De kosten worden begroot op ƒ 5.200, - , doch bleken later de ƒ 9.000, - nog te boven te gaan. Om toch te kunnen bouwen wordt ƒ 5.000, - geleend. De aflossing heeft meer dan 40 jaar geduurd. Doch op 11 juli 1830 wordt het gebouw plechtig in gebruik genomen. Een volledig nieuw gebouw, inclusief het interieur. Uit de oude kerk was alleen de op de 15e-eeuwse natuurstenen doopvont geplaatste kansel overgebracht. Men was dankbaar en trots. Ook nu rustte er nog een zware schuld op de gemeente, maar daar stond dit mooie, ruime kerkgebouw tegenover. En de gemeente groeide. In deze 19e eeuw vervijfvoudigde zich het aantal zielen.

Wat zich in deze eeuw ook wijzigde, was dat ze niet meer tot de kerkprovincie Utrecht behoorde. Eeuwenlang was dat het geval geweest, maar in 1820 werd bij wetswijziging Hagestein bij Zuid-Holland gevoegd. Tot die tijd viel Hagestein onder de classis Wijk (bij Duurstede) en Rhenen. Nu kwam men onder de classis Gouda te staan. Dat werd in deze eeuw de classis Gorinchem, die intussen ook weer gesplitst is.

Tijdens de bouw van de nieuwe kerk was niet voorzien in een orgel. Veertig jaar later blijkt de behoefte eraan wel en 13 mei 1871 valt het besluit tot aanschaf van een kabinetorgel voor ƒ 350, - . Dit orgel wordt geplaatst op een boven de preekstoel geplaatste galerij, die echter ter bij de laatste restauratie in 1988 weer verwijderd is. 4 december 1871 wordt de eerste organist te Hagestein benoemd, Teunis Schouten uit Zijderveld.

Nieuwjaarsdag 1885 is er weer sprake van brand. Nu echter slechts een begin en de schade wordt vergoed door de brandverzekering. Nu er toch de nodige werkzaamheden verricht moeten worden, neemt men het besluit het inwendige van de kerk een ander aanzien te geven, de banken naar achter te verplaatsen achter de stoelen en het aantal zitplaatsen uit te breiden. Dit was nodig om het stijgende kerkbezoek op te vangen en de kosten zouden meevallen door de uitkering van de brandverzekering. Tevens werden in deze tijd de zijbanken van luifels voorzien. Deze indeling is in grote lijnen tot heden zo gebleven.

In grote lijnen, maar één aspect van het huidige gebouw missen we nog. Het orgel en de galerij achter in de kerk. Na ongeveer 50 jaar in ge­ bruik te zijn geweest, vertoonde het kabinetorgel allerlei gebreken. Het was moeilijk te herstellen en bovendien ging de wens uit naar een echt kerkorgel. Er wordt een orgelcommissie gevormd, die voortvarend te werk gaat. Er wordt bij de firma J. de Koff een orgel besteld. Op 26 juli 1920 krijgt de timmerman opdracht de onderbouw van het orgel te maken met een opgang naar boven. In de herfst wordt het orgel gebouwd en donderdag 18 november 1920 feestelijk in gebruik genomen. Het benodigde bedrag van ± ƒ 4.800, - wordt voor een deel via een lening onder de gemeenteleden bijeengebracht. Voor de aflossing hiervan wordt een derde collecte ingesteld, die gehandhaafd bleef, want reeds 10 jaren later was een nieuwe pastorie noodzakelijk.

Ook in de volgende jaren van deze eeuw is regelmatig geld nodig voor groot onderhoud. Zo wordt in 1960 het dakbeschot van de kap deels vernieuwd. In datzelfde jaar verdwijnen bij diverse veranderingen het doophek met het voorlezersgestoelte.

Ondanks al deze werkzaamheden blijken er ernstige problemen op te duiken. Ernstige verzakkingen in de fundamenten, speciaal de afsluiting aan de oostzijde en het aangebouwde portaal aan de voorkant, die niet op de oude funderingen rusten, waardoor grote scheuren ontstaan. In de kapconstructie aantasting door boktor. Herstel is noodzakelijk. Na de restauratie door de burgerlijke overheid van de toren in 1977, worden de plannen concreter. Het duurt echter geruime tijd voor alle goedkeuringen en subsidieaanvragen door de ambtelijke molens zijn.

Inmiddels is in 1984 een restauratiecommissie gevormd, die vol ijver de geldwerving ter hand neemt en in 1988, als de restauratie daadwerkelijk begint, bijna een derde van het totale bedrag bijeen heeft gebracht. Pasen 1988 wordt de laatste kerkdienst gehouden en 18 mei 1989 wordt de gerestaureerde kerk weer officieel in gebruik genomen. Veranderd is er niet veel. De oude orgelgalerij boven de kansel is verdwenen. Bovendien is de historische natuurstenen doopvont, die drieëneenhalve eeuw deze kansel heeft gedragen, nu vrij opgesteld in de kerk en weer als doopvont in gebruik, terwijl de oude preekstoel een nieuwe voet heeft gekregen.

Alles samenvattende kunnen we concluderen dat slechts enkele grepen uit de lange geschiedenis van de kerk en gemeente van Hagestein zijn weergegeven. Er zou veel meer te verhalen zijn en naar we mogen hopen ook veel dat niet in de annalen van de historie vermeld wordt, maar dat wel tot zegen heeft mogen strekken, naast het onvolkomene dat ook uit deze historie tot uiting komt. Bovenal mogen we hopen en bidden, dat ook in de toekomst nog in lengte van jaren zegenrijk werk mag worden verricht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen