Een brief uit Bosnië

L.S. Genade en vrede zij u vermenigvuldigd door de kennis van God, en van Jezus, onze Heere, door de Heilige Geest.
We zijn hier ca. 1800 km van huis, nu zo'n 21 weken, en de tijd lijkt ook hier voorbij te vliegen (in deze periode heb ik resp. 10 en 6 dagen verlof gehad). Af en toe moet je bedenken welke dag het is. Op ons container-en prefab kamp is het goed toeven, mede omdat defensie in vijf jaar tijd de voorzieningen regelmatig heeft verbeterd. Op deze compound is de legering in prefabs, op andere ook in boogtenten en vakantiehuisjes (in Sisava, dat vroeger een wintersportoord was). Busovaca is een gemeente van 156 vierkante kilometer met 47 gehuchten.

Deze plaats, zo'n 14 km van Vitez en zo'n 80 km van Sarajevo, ligt ca. 400 meter boven de zeespiegel, omringd door bergen van zo'n 1000 meter. Het was voor de oorlog een welvarend dorp door toerisme, industrie, mineralen en grondstoffen, zoals goud en kwartskristal. Het is een schitterende streek om te zien, maar dat schitterende geldt niet voor de manier waarop ze met het milieu omgaan. Rommel, vuilnis, het wordt zomaar ergens gedumpt, achtergelaten, evenals autowrakken.

Op onze busreis van Split naar het uitzendgebied zagen we op veel plaatsen meer of minder grote aantallen verwoeste huizen van mensen die tot de 'verkeerde' bevolkingsgroep, Serven, Kroaten of moslims, behoorden. Soms is een hele wijk of een lange strook van tientallen kilometers verwoest. Daarbij is er geen onderscheid tussen de bevolkingsgroepen, hierin deden ze niet voor elkaar onder. Vele huizen waarvan de kozijnen en het dak weg waren (letterlijk dakloos), steeds weer een trieste aanblik. Toch wordt er ook wel weer veel opgebouwd, met name tijdens de weekwisselingen is men druk aan het herstellen.
                                                                                                                              ................

Tijdens hun verblijf worden onze militairen in de gelegenheid gesteld Sarajevo te bezoeken om zo een indruk te krijgen van het oorlogsgeweld waaraan deze stad heeft blootgestaan. De Serviërs probeerden met o.a. tanks en mortieren de stad in de tang te nemen. Het gevecht werd gevoerd volgens het Oostblokpatroon: voornamelijk op de lange afstand, zoals dat ook nu in Kosovo, hier zo'n 400 km vandaan, gebeurde. Elke dag werden er duizenden granaten op de stad afgevuurd met doelen zoals ziekenhuizen, scholen, moskeeën, kerken, kraamklinieken, bibliotheken, musea en plaatsen waar burgers in de rij stonden voor levensmiddelen. Het postkantoor werd vernietigd, gas en water en elektriciteit afgesloten. De voedselvoorziening verdween.

Na het Dayton-akkoord, op grond waarvan de NAVO hier is, verlieten de Serven de stellingen, maar plunderden, verbrandden en vernietigden alles wat ze tegenkwamen. Ze gunden het de achterblijvers niet. Het aantal slachtoffers bedroeg 10.615 personen, meer dan 50.000 werden er gewond. De oorlog duurde van 2 mei 1992 tot 26 februari 1996, 1395 dagen. De meeste zware wapens werden gericht op Dobrinja, een moslimwijk met ca. 35.000 inwoners. Toch gaven deze het niet op. De wijk is compleet ondermijnd en kapotgeschoten, een trieste aanblik. Een Duits team is bezig met de-minen. Terugkerende mensen herstellen de huizen/huizenblokken. Ook zijn we in een grote prefab van de E(uropean) C(hristian) H(ome) O(rganization), een militair tehuis, geweest.

In de stad waren destijds zo'n 800 snipers (scherpschutters). Deze werden beloond voor elk neergeschoten iemand. De beloning was hoger als het een bekende was, bv. een journalist; dit was zo een gevaarlijk beroep, zo'n 50 reporters en cameramensen hebben het leven gelaten. Daarom ging de pers al snel over tot het dragen van scherfwerende vesten en reden ze in pantserwagens rond. Het doel van het schieten was de stad te demoraliseren. En een goed schutter moest meewerken. Bij weigering zou hij sterven en ook zijn gezin. Tijdens de belegering konden de inwoners soms niet veel meer kopen dan gras, zuring en rotte kool, dingen die ze vroeger aan de koeien gaven. Er waren mensen die honden, katten of duiven aten om de maag te vullen. Dan hebben wij het hier goed, en als we dat beseffen, leren we relativeren. Het is, naast het gevoel ramptoerist te zijn, indrukwekkend, om te zien.
Het is een ontzettend trieste aanblik, daarnaast doet de wederopbouw goed.

                                                                                                                                ......

In Ahmici, een gehucht in de buurt van Vitez, tussen Novi Travnik en Busovaca, dat meer dan vreselijk geleden heeft (vrouwen en kinderen zijn er verschrikkelijk mishandeld en gedood), komen moslimgezinnen terug om hun huizen weer bewoonbaar te maken. Mensen, die vroeger bang waren, vatten nu weer moed.

Dit wil echter niet zeggen dat alles pais en vree is. Er zijn militante Kroaten, Serven en moslims die van zich laten horen en aangeven dat ze het er niet mee eens zijn. Ook op het politieke vlak stagneert de verzoening tussen de bevolkingsgroepen nogal eens. Maar moeizaam worden besluiten genomen, bestuurders soms openlijk gechanteerd en steeds weer liggen aan het trage besluitvormingsproces etnische tegenstellingen ten grondslag. Daarnaast moeten er oorlogsmisdadigers worden opgepakt, anders is duurzame vrede niet mogelijk. Anderzijds lokt het geld van de internationale gemeenschap, en daarom doen bestuurders er vaak in ieder geval aan mee, de herintegratie te bevorderen. Want als je een open stad bent, krijg je geld.

Resultaat van de SFOR-aanwezigheid is dat de troepen hier op de kazerne blijven. De militairen mogen geen wapens meenemen naar huis. Er zijn geen roadblocks meer waar mensen werden tegengehouden en misschien doodgeschoten. Er kan vrij gereisd worden door de verschillende bevolkingsgroepen. Op de politiekazemes mag niet meer allerlei oorlogsmateriaal als granaten en te veel en te grote wapens liggen. Dit wordt gecontroleerd en als er teveel is, wordt dit in beslag genomen. Zo wordt er ook naartoe gewerkt dat civiele organisaties, zoals de civiele politie, de taken van SFOR kunnen overnemen. Solana, de secretaris van de NAVO zei: de oorlog, is beëindigd, dat is iets anders dan dat de vrede is bewerksteligd, dat moeten de mensen zelf doen. De meningen over de spanningen verschillen, de haat zit, begrijpelijk, erg diep na al die verschrikkelijke dingen: sommigen zeggen dat als de SFOR weg zou gaan, er binnen vijf minuten weer trammelant zou zijn. Maar niet ieder is zo negatief Veel mensen zijn het geweld beu. Er zit dus zeker vooruitgang in, maar men is er nog lang niet, ook al is het hoopgevend. Maar ja... hoe lang duren vetes in NL niet?

Elektriciteit wordt hier via het lokale net of met aggregaten van 180 kW opgewekt. Kranten (Telegraaf, Algemeen Dagblad en Volkskrant) zijn er de volgende dag. TV is door ons eigen Buso Cable Network met acht zenders goed te ontvangen via schotels. Drinkwater wordt in flessen aangevoerd. Het eten is hier erg goed, ook mede dankzij onze voortreffelijke keukenploeg.

De bar, die tegelijk onze bunker is, gaat 's avonds om 23.00 uur dicht, zaterdags een halfuur later. Er geldt maximaal 2 blikjes bier of wijn per avond. Onze jongeren passen zich gemakkelijk aan, ook zo kan het gezellig zijn. Je merkt dat het nu, in deze situatie, met weinig merkbare spanningen, hier wel uit te houden is. Je mist wel een stuk bewegingsvrijheid en het meest de contacten uit de woonsfeer: allereerst je gezin, en ook familie, vrienden en bekenden. Vrijheid: fietsen en wandelen is er niet bij! Je kunt om 16.00 uur hardlopen of in de sporthal iets doen, verder is er de fitnessruimte. Aangaande het post-en telefoonverkeer: brieven doen er nu zo'n 3-8 dagen over en het telefoonverkeer via de satelliet is goed.

                                                                                                                                         ......

Ik zit bij een logistieke eenheid, die zorg draagt voor voedsel, brandstof en munitie voor het Nederlandse bataljon. Deze eenheid heeft vrijwel geen contact met de bevolking. Wel is er een liaison-officier, die contacten onderhoudt, o.a. voor de Pronk-projecten. Deze contacten zijn meer weggelegd voor 42 Painfbat (Pantserinfanteriebataljon Limburgse Jagers), dat momenteel het Nederlandse aandeel in het gebiedsdeel, waar de Engelsen de leiding hebben, levert. Hiervan zit het A-team in Novi Travnik en het C-tèam in Knesevo (Servisch gebied). Zij lopen sociale patrouilles en rijden met YPR'en (pantservoertuigen) in plaatsen waar de spanningen nog niet voorbij zijn, en informeren bij de mensen over hun toestand. In het uitzendgebied zijn momenteel 5 GV'ers werkzaam: een humanistisch raadsvrouw, een aalmoezenier en drie dominees.

In dit land heerst veel werkloosheid. Veel jongeren hier hebben zo'n vijf jaar gevochten, een keus was er niet. Hun ontwikkeling kwam niet verder, want naar school konden ze niet. Nu krijgen de jongere kinderen leesles met UN-boekjes over het gevaar van mijnen! Dit ruimen van mijnen zal nog wel tientallen jaren duren. Om het terugkomen van met name jongeren te stimuleren moeten er daarnaast scholen worden hersteld, huizen, die verwoest zijn weer herbouwd, en woningen van boobytraps ontdaan (sommigen beginnen noodgedwongen, o.a. omdat vluchtelingen teruggestuurd worden, alweer aan de herbouw van hun huis zonder dat die verwijderd zijn). Hier is nog een heel lange weg te gaan. 

Mijn werk hier bestaat met name uit veel gesprekken, helaas ook minder aangename. Je merkt dat alles 'gewoon' doorgaat en hoeveel er in de thuissituatie gebeurt; het voorbereiden en houden van kerkdiensten met het samenstellen van liturgieën en alles daaromheen. Deze diensten worden door zo'n 10-15 mensen van 3 compounds bezocht. Enig zoeken kost het om liederen te vinden die de meesten kunnen meezingen. Ik geef daar toch de voorkeur aan boven luisterliederen. Sinds kort hebben we een organist.

Hier mag je ervaren wat het wil zeggen: Waar twee of drie in Mijn Naam vergaderd zijn. Het is een voorrecht om met mensen uit verschillende kerken ook hier de Naam van de Heere te loven en te prijzen.

Mag ik u vragen om ook deze bevolking en SFOR in uw voorbede te gedenken?

Daarbij mogen we weten dat Hij, .waar we ons ook bevinden, in Jezus Christus, de Getrouwe blijft, tot in eeuwigheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen