Een diaconale opdracht uit Roemenië

Onlangs bracht ik een bezoek aan Roemenië. Het was voor mij de eerste keer, dat ik dit land bezocht. Je doet dan heel veel indrukken op. Het prot. theologisch instituut te Cluj-Napoca (Klausenburg voor de Hongaren!) had mij uitgenodigd voor de studenten theologie enkele colleges diaconaat te verzorgen. Het was voor mij een hele eer dit te mogen doen. Drie colleges heb ik gegeven over de thema's: diaconaat in de Nederlandse samenleving, zending en werelddiaconaat en een bijbels-theologische verhandeling over de diaconale roeping n.a.v. Lukas 10. N.a.v. deze colleges, enkele bezoeken aan predikanten, een diaconale organisatie en een bezoek aan een kleine plattelandsgemeente wil ik in dit artikel enkele impressies weergeven. Vooral wil ik aangeven waar voor ons diaconale werk n.a.v. de ontmoetingen belangrijke leerpunten zitten. Het delen van de gaven krijgt op deze manier iets van wederkerigheid. Van hier naar daar (veelal materiële goederen) en van daar (leerpunten om over na te denken) naar hier (zie Romeinen 15 : 25 e.v.).

In de collegezaal

De aula is een prachtige en voorname zaal in het universiteitsgebouw, gelegen midden in het centrum van Cluj. De wanden zijn versierd met portretten van professoren, die hier vele jaren lang hun colleges hebben gegeven, onder vaak zeer moeilijke omstandigheden. Prof. Keleman, docent homiletiek en praktische theologie vertaalde mij vanuit het Nederlands in het Hongaars. Deze professor deed een aanvullende studie aan de Theologische Universiteit (Gereformeerd Vrijgemaakt) in Kampen. Dr. W. Verboom was geen onbekende voor hem. Met grote belangstelling neemt hij kennis van diens werk op het terrein van de catechese. Eén van de studenten vroeg mij wat nu precies het verschil is tussen humanitaire hulp en diaconale hulp. We kregen een boeiende discussie over deze vraag. In Roemenië ziet men diaconale hulp vooral als een middel tot evangelieverkondiging. Diaconale hulp staat in het kader van het Koninkrijk van God. Vanuit Zijn liefde kunnen we de ander lief krijgen en op het oog krijgen voor het heil in Christus. Christelijke naastenliefde is opdracht van God. Is geen vrijblijvende aangelegenheid, maar een bewuste keuze. De kerken proberen vanuit de diaconale opdracht vooral om te zien naar de allerarmsten en vooral ook naar de vele alcoholverslaafden. Gemeenteopbouw en toerusting staan hoog op de kerkelijke agenda! De studenten lieten in hun reacties blijken dat theoretische kennis best belangrijk is, maar hun interesse toch vooral uitgaat naar het diaconaat in de praktijk. Op mijn vraag, hoe men aankijkt tegen al die hulptransporten uit Nederland, werd geantwoord dat het belangrijk is vanuit welke intentie (bedoeling) er gegeven wordt. 'Dropt' men alleen maar de goederen en gaat weer weg, met een gevoel van: 'dat hebben wij toch maar mooi gedaan' of is er vooral ook belangstelling voor de specifieke eigen en achterliggende (pastorale) vragen? Weet men voldoende wat er werkelijk leeft onder de mensen? Is er een open oor voor de economische problemen van het land, voor de intenties waarmee kerken hun gemeenteopbouw programma's willen realiseren? Veel belangstelling was er voor de geschiedenis van de zending in Nederland. Uitvoerig heb ik stilgestaan bij het werk van de Nederlandse Zendingsraad en de GZB in Indonesië (Sulawesi). Voor de studenten was het nieuw te horen op welke wijze onze zusterkerken, voortgekomen uit ons zendingswerk, nu zelf zending en diaconaat gestalte geven b.v. naar de half-nomadische stammen in de oerwouden van Midden Sulawesi. Tegelijkertijd is men in Roemenië er zich van bewust hoe groot de zendingstaak in eigen land is!

Gemeenteopbouw

Naast de Universiteit in Cluj, staat de kerk, waar ds. Adorjani werkt. Deze kerk heeft onze aandacht gekregen via de Stichting Hulp Oost-Europa. Restauratie is dringend gewenst. Op zondagavond was er in de kerk een leerdienst. Ds. Adorjani preekte uit de Heidelbergse Catechismus.

Aan de orde van behandeling was de bede uit het Onze Vader: Uw wil geschiede, gelijk in de hemel, alzo ook op de aarde. 'Een moeilijke bede voor mijn gemeenteleden', vertelt ds. Adorjani later in een gesprek. De vraag van velen in deze tijd is: 'Wat is de wil van God in mijn leven? ' Ds. Adorjani is een gedreven predikant. Veel aandacht wil hij besteden aan kadervorming, vorming en toerusting en jeugdwerk. Het is heel moeilijk om mensen te vinden voor de kerkenraad. Veel, bijna alles komt neer op de predikant. Hij wil van 'onderop' beginnen. Jongeren motiveren voor de dienst des Heeren. Wat mij opviel was, dat hij ondanks de slechte staat waarin de kerk verkeert, toch alle prioriteit wil leggen bij gemeenteopbouw! Naast zijn predikantswerk is hij druk doende met een soort 'Evangelische Omroep' in het klein. In het diaconaal centrum in Cluj is een studio ingericht. Via de radio wil hij mensen in aanraking brengen met het Evangelie. Er zijn echter financiële beperkingen. Toch mogen er via dit medium mensen worden bereikt met het Woord van God. Er zijn bemoedigende reacties. Op advies van dr. ir. J. van der Graaf brachten we een bezoek aan ds. Peter Visky. Midden in de stad heeft deze predikant een nieuwe kerk tot zijn beschikking. Met ds. Visky en zijn vrouw had ik een intensief gesprek over het werk onder de vele studenten in Cluj. Er is bij de intellectuelen en grote behoefte over geloofsvragen te spreken. Ds. Visky heeft veel studentenkringen en gesprekskringen. We spraken met hem over zijn ouders die in Oradea wonen. De moeder van ds. Visky heeft een boekje geschreven, dat vertaald is door ds. A. W. v. d. Plas: 'Op adelaars' vleugels gedragen'. Ds. Visky zelf heeft het erg moeilijk. Hij is ernstig ziek en is beperkt in het lopen. Toch is hij geweldig enthousiast en zet zich ondanks de persoonlijke zorgen op een bijzondere manier in. Zijn werk en uitstraling maakten diepe indruk op mij. Gods werk gaat door. Wonder van genade! Wat hebben de christenen veel meegemaakt tijdens het communisme en wat zijn de gevolgen nog tastbaar, hoorbaar en zichtbaar.

Ook noem ik met respect de naam van ds. Jenei Tamas.. Met veel inzet en vanuit een heldere visie zet hij zich in voor allerlei vormen van toerustingswerk op het terrein van de catechese, het jeugdwerk, gemeenteopbouw en kadervorming. Met hem had ik een gesprek over specifiek vorming-en toerustingswerk voor predikanten en ambtsdragers. Hij wil graag voor predikanten en kerkelijk werkers conferenties over verschillende thema's organiseren maar het ontbreekt hem aan goede inleiders. Er is veel behoefte aan toerusting op het terrein van de praktische theologie.

Gemeente op het platteland

Met de trein reed ik van Boekarest naar Cluj. Een rit van ruim zeven uur. Een prachtig landschap! Heuvels, rivieren, bergen en de vele maïsvelden trekken aan je voorbij. De herfstkleuren gaven aan dit al­ les nog een extra dimensie. De maïs ziet er slecht uit. Door de hevige regenval in het voorjaar en de zeer hete zomer, is de oogst zeer mager. Hier en daar rijden de boerenkarretjes met de maïs. Op elke kar zitten wel vier of meer mensen. Getrokken door een paard of twee koeien. De Saksische dorpen zien er fraai uit.

Vroeger woonden er de Duitsers, nu op veel plaatsen zigeuners. Maar overal verval. Geen geld om te restaureren! Echt werken om te overleven hier. Geen enkele luxe... Ik bezocht een weeshuis en een tehuis voor gehandicapten. Het weeshuis zag er verzorgd uit. Een klein jongetje gaf me een stevige hand en liet deze tijdens de rondwandeling niet los. Vanwaar die hand vroeg ik aan de directeur? Omdat hij denkt, dat je z'n vader bent en hem komt ophalen was het-antwoord. De gehandicapten zitten in een oude kazerne. De omstandigheden zoals behuizing, sanitair e.d. zijn slecht. Eten is er redelijk voldoende. Aan materiële zaken zoals bv. kleding is een groot tekort. In een kleine plattelandsgemeente had ik een intensief gesprek met de plaatselijke predikant. Hij sprak over het geestelijk leven van zijn gemeente. Het is erg moeilijk er achter te komen waar men 'geestelijk' zit. Er zijn kerkenraadsleden die nauwelijks in de kerk komen. Ook is er nog veel analfabetisme. Het leven is gestempeld door de 'Fürsten' (vorsten) van vroeger die de dienst uitmaakten. Later was er de communistische overheersing. De mensen zijn in hun ontwikkeling nooit verder gekomen dan te zorgen voor de primaire levensbehoeften. Er is weinig activiteit. Men neemt het leven zoals het komt en zoals het is. Ook deze predikant begint zijn werk aan de basis, bij de kinderen. Er is een kinderclub, waar veel kinderen naar toekomen. Alle nadruk ligt op huisbezoek, het persoonlijk gesprek met de mensen! 'Ik wil de mensen laten merken, dat ik ze serieus neem en dat elk lid een uniek schepsel is, met mogelijkheden en kansen', vertelde de predikant. 'Er is een geweldige achterstand. Ik wil op zoek naar de Godservaringen.' Uit de verhalen van deze predikant herkende ik wel wat van mijn eigen ervaringen in contacten met verschillende kleine gemeenten in ons land. Ook daar is bij gemeenteleden soms weinig motivatie aanwezig om de gemeente op te bouwen, laat staan de gemeenschap met elkaar te bevorderen. Vroeger bepaalden in veel kleine gemeenten de baronnen als plaatselijke 'regenten' hoe het allemaal moest. De mening van de 'leken' deed er nauwelijks toe. Sommige 'regenten' kwamen erg ongeloofwaardig over. 'Als het dan zo moet, hoeft het niet meer', reageerden velen! Kerkelijk kader is vaak moeilijk te vinden. Een verschil is bv. wel dat veel kleine dorpsgemeenschappen in ons land voor miljoenen de kerken hebben laten restaureren. Een aantal van deze gemeenschappen heeft echter het kerkelijk leven (van binnen) helaas de rug toegekeerd. De kerk als pronkstuk? Maar, er zijn ook kleine plattelandsgemeenten waar het wel (weer) lukt om de gemeente in beweging te krijgen. Zowel hier als in Roemenië. De Geest waait waarheen Hij wil. En zo vind je elkaar, in die Ene Naam verbonden, om samen te bouwen, in gemeenschap met elkaar en op gelijke hoogte! Ook hier delen van eikaars zorgen en vreugden en samen de nood voor Gods aangezicht brengen.

Een indrukwekkende opdracht

Het aantal alcoholisten in Roemenië neemt toe. Dat heeft o.a. te maken met de slechte economische vooruitzichten. Er zijn allerlei organisaties, die zich voor de alcoholisten inzetten. Indrukwekkend wat er op kleine schaal wordt gedaan en met veel overtuiging. Vanuit de keuken van de Universiteit worden er dagelijks 25 armen uit de stad Cluj gevoed. Aan het hoofd van deze dienst der barmhartigheid staat mevrouw Juhasz. De echtgenote van professor Juhasz. Een bijzondere vrouw, die in de communistische tijd veel heeft meegemaakt en op diaconaal terrein veel werk heeft verzet. Als 'Hongaarse vrouw uit Transsylvanië' (haar naam werd toen geheim gehouden) schreef zij vele jaren geleden een artikel over: '10 geboden van het diaconaat'.

Eén 'gebod' hieruit heeft mij, toen ik dit geschrift onder ogen kreeg, bijzonder aangesproken en was voor mij aanleiding aan mijn boekje over het diaconaat (1992, pag. 2) de titel mee te geven: 'Geloven kost wat, als het om de diaconale roeping gaat!' Nietsvermoedend ontmoette ik deze vrouw jaren na haar geschreven artikel opnieuw, maar dan 'live', in de collegezaal. Een bijzondere ontmoeting en een ervaring rijker, na met haar intensief gesproken te hebben over haar diaconale werk voor de armen in Cluj! Graag sluit ik dit artikel af met het genoemde 'gebod', dat als 'indrukwekkende opdracht' voor het diaconaat van de kerk van alle tijden en plaatsen aan actualiteit nog niets heeft ingeboet: 'Laat uw rechterhand niet weten wat uw linker deed. We moeten niet bijhouden wat én hoeveel we al gegeven hebben, maar wie nog moet en wat nog nodig is. Laat alleen dé opdracht ons voor ogen staan!'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen