De hervormde synode - hekkensluiter van een viertal

Inleiding

Vrijdag 27 november kwam de hervormde synode bijeen. Voor de vierde keer sinds 2 november. Tweemaal in eigen kring en tweemaal in trio-verband. Is zo'n frequentie eerder voorgekomen? De laatste vergadering in de reeks leed dan ook aan een zekere matheid. Dat bleek onder andere bij onderwerpen waar gerekend werd op een forse sprekersrij, terwijl maar enkele sprekers zich meldden. De agenda voor die dag viel uiteen in vier samenhangende onderwerpen, waarvan u hier het verslag vindt.

Kerkordelijlie zaken

Sinds 1978 onderhouden de Nederlandse Hervormde Kerk en de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten een bijzondere betrekking, wat erop neerkomt dat predikanten over en weer kunnen preken en beroepbaar gesteld worden. Omdat deze samenwerking destijds voor de Vrije Evangelische Gemeenten iets nieuws was, is de ordinantie die de samenwerking omschrijft op hun verzoek slechts ten dele toegepast. Na 20 jaar achtten zij het moment gekomen om aan die samenwerking gestalte te geven conform ordinantie 20-3-2. In tweede lezing werd die ordinantie alsnog volledig van toepassing verklaard op bedoelde samenwerking.

Op de maatregel van de Raad vóór de predikantstraktementen om het aantal vrije zondagen voor predikanten te bepalen op minimaal 16 en voor 50-plussers op 17, was nogal wat verzet gekomen uit het land en van de Algemene Kerkvoogdijraad. Deze maatregel was een vertaling van de arbeidstijdverkorting zoals die bij overheidspersoneel had plaatsgevonden. Omdat predikanten daarin trendvolgers zijn, was die verkorting (onder andere) omgezet in een aantal vrije zondagen. De klacht vanuit gemeenten was dat het contact met de predikant minder wordt, de financiële lasten zwaarder worden en dat maar moeilijk gastpredikanten te krijgen zijn. In de reacties ter synode werd vernomen dat men in overleg is gekomen aan de grenzen van het trendvolgen van het overheidsbeleid.

Het predikantschap is een ambt waarop maatregelen in de overheidssector niet zonder meer toegepast kunnen worden.

Een ander besluit betrof de gedeeltelijk arbeidsongeschiktheid van predikanten. In de samenleving worden mensen met gedeeltelijke invaliditeit ingeschakeld in het arbeidsproces. De kerk volgde de overheid en besloot dat predikanten met een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid toch beroepen kunnen worden voor een taak die bij hen past.

Ten slotte passeerde een uitbreiding van ordinantie 20 met een nieuw artikel 18 over het overdragen van de verantwoordelijkheid van de kerk als werkgever van het breed moderamen naar de kleine synode. U raadt al dat dit samenhangt met SoW.

Concentratie opleidingen

Tot de ratificatie van de besluiten van de trio-synode van 12 tot 14 november behoorde ook het besluit over de concentratie van de opleidingen. Ongenoegen over dat besluit bestond onder andere met betrekking tot de manier waarop het voorstel tot stand was gekomen en ook over de tijdsdruk waaronder zo'n belangrijk besluit moest worden genomen. Het moderamen had gerekend op een forse sprekersrij. Dat viel mee (of tegen, het is maar hoe je het bekijkt). In ieder geval werd weer eens duidelijk dat ratificeren niet veel anders is dan ja' of 'nee' zeggen tegen een in een trio-synode genomen besluit. Vanwege de gevoeligheden en de aanwezigheid van een delegatie van de Leidse faculteit der Godgeleerdheid was de preses zo coulant om ruim spreektijd in te ruimen. Maar ruimte om het genomen besluit hoe dan ook te wijzigen, werd niet gegeven. Ouderling J. van Heijst en de schrijver van dit verslag hebben het wel geprobeerd via het aanbieden van moties. Die werden echter door het moderamen niet ontvankelijk verklaard omdat volgens zijn uitleg motie en besluit samenvielen of het traject dat in een motie werd voorgesteld niet gegaan kon worden. Het besluit dat op de trio-synode genomen is, bevat aldus de secretaris-generaal, ontbindende voorwaarden en de toekomst zal leren of en in hoeverre het kan worden uitgevoerd. Het voorstel werd met 28 stemmen tegen aanvaard.

Het einde van de radenrepubliek

Vooral van de rechterzijde van de kerk is jarenlang kritiek geleverd op wat wel werd genoemd: de radenrepubliek in de Nederlandse Hervormde Kerk. En zie: die stierf nu ineens een stille dood. Als u meent dat genoemde kritiek daarvan de oorzaak is, moet ik u teleurstellen. Samen op Weg zit er achter. De drie SoW-kerken brengen hun raden, deputaatschappen en commissies in nieuwe samenwerkingsverbanden onder. Het verbond voor K(erkopbouw), T(heologie) en O(pleiding) is al een feit. Op de trio-synode van 13 november waren voorstellen aangenomen voor eenzelfde verband terzake van M(issiologie), D(iaconaat) en O(ecumene). Ratificatie van het laatstgenoemde besluit had tot gevolg dat op de hervormde synode afscheid werd genomen van de leden van de verschillende hervormde raden. Vertegenwoordigers van bv. de Generale Financiële Raad en de Kerkvoogdijraad blijven nog aan omdat pas volgend jaar een samenwerkingsverband F(acilitaire) Z(aken) wordt opgericht.

Informatienota

In de informatienota doet het moderamen verslag van zijn werkzaamheden tussen twee hervormde synodezittingen in. Daarin was ook een verslag opgenomen van de Rome-reis die de secretaris-generaal met

de voorzitters van de synoden van de Gereformeerde Kerken en Evangelisch-Lutherse Kerk had gemaakt. Op de kritische vragen van verschillende afgevaardigden (o.a. ds. W. Pieters, Genemuiden; ds. J. Harteman, Wezep en ondergetekende) naar de noodzaak van deze reis en in hoeverre het belijden van de reformatie door de vertegenwoordigers van de drie kerken ter sprake was gebracht, heeft de secretaris-generaal geantwoord dat de reis gemaakt was op uitnodiging van de Nederlandse ambassadeur bij de heilige stoel, dat de gesprekken met de raad voor de eenheid (o.a. over wat bindt en scheidt) het belangrijkste zijn geweest. In Rome zelf, zei hij, was niets te halen. Het ging om de oecumene in Nederland. Voor gemeenten die al oecumenische vieringen hebben, is in Rome weinig oog. De orthodoxie wordt in de Romana zeer gekoesterd. Dat hij bij de paus op audiëntie is geweest, zag hij niet als erkenning van de paus als kerkelijk en wereldlijk vorst, maar als respectvol omgaan met een kerkelijk leider zoals met iedere leider van welke kerk ook gebeurt. 'Als mensen die dezelfde Heer dienen, ga je zo met elkaar om, ' aldus dr. B. Plaisier.

Het einde van de vergadering

In de rondvraag hebben sommigen hun ongenoegen laten blijken over de trio-synode van zaterdag 21 november, met name over de rol van de lutheranen. Op de vraag 'Hoe nu verder? ' antwoordde de preses dat de moderamina op een voorzichtige manier te werk zullen gaan. Het woord 'voorzichtig' viel bij prof. dr. G. G. de Kruijff, kerkelijk hoogleraar in Leiden, verkeerd. In niet mis te verstane bewoordingen luchtte hij zijn gemoed over de opstelling van de lutheranen tijdens de trio-synode waarop de naam van de kerk in het geding was. Hij maakte duidelijk dat de tijd van voorzichtig optreden voorbij is en dat nu de tijd is aangebroken om duidelijk te maken dat de naam een onopgeefbaar hervormd punt is waarover geen compromissen gesloten kunnen worden. Hij was van mening dat de lutheranen tot nu toe bijzonder veel winst geboekt hebben in het hele SoW-proces. Bij de concentratie van de opleidingen heeft heel zwaar gewogen dat Amsterdam als opleidingsplaats voor de lutheranen onopgeefbaar is. In de kerkorde hebben zij van beneden tot boven, van het grondvlak tot de synode voor zichzelf ruimte gekregen. Ook stoort het prof. De Kruijf dat de lutheranen altijd als één blok stemmen en zich door argumenten niet laten overtuigen. En dat, zo zei hij, gebeurt zelfs bij de afgevaardigden van de Gereformeerde Bond niet. Hij vindt dat niet aanvaardbaar en wil merken dat een discussie ook op het stemgedrag van de lutheranen invloed heeft. Hij sprak nog eens uit dat de tijd is gekomen dat niet voorzichtig, maar duidelijk moet worden gehandeld. Zijn toespraak werd beantwoord met een warm applaus dat wel door de preses werd afgehamerd, maar dat intussen toch had geklonken als een dikke streep onder de woorden van prof. De Kruijf, die daarmee een duidelijke boodschap van (naar ik meen te mogen zeggen) een groot deel van de hervormde synode afgaf in de richting van de lutheranen.

Terugblik

Aan het eind van mijn eerste jaar van een tweede zittingsperiode ter synode gekomen, stel ik vast dat de bovenplaatselijke samenvoeging in het verband van SoW al heel ver is. Er wordt steeds meer vergaderd als trio-synode en steeds minder als hervormde synode. Het merendeel van de punten, geagendeerd voor een hervormde synode, heeft betrekking op Samen op Weg. Wat de Rome-reis betreft, had ik graag gehoord hoe het getuigenis van de reformatie in de gesprekken was ingebracht. De drie vertegenwoordigers van de SoW-kerken zijn, zo begreep ik, bevraagd op hun visie op Israël. Hoe belangrijk, ja onopgeefbaar die is voor de kerk, dat is nog niet het belijden van de reformatie. Vragen en zorgen blijven er te over wat betreft tie toekomst van de kerk. Laten wij leven vanuit het belijden dat de kerk van de Heere is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen