Boekbespreking

Bernard Rootmensen, Waar het op aankomt – Een werkboek bij het begin van een nieuwe eeuw en een nieuw millennium, uitg. Meinema, 208 pag., ƒ 29,90.
Je kunt tijdens een studieverlof boeken bestuderen. Je kunt er ook een schrijven. Dat deed de gereformeerde studentenpredikant Bernard Rootmensen. Hij voltooit daarmee een drieluik, zoals hij zelf zegt, over 'geloven in deze tijd en in deze cultuur'. Eerder schreef hij 40 woorden in de woestijn (1988), een boek dat inmiddels 12 drukken beleefde. Later (in 1993) verscheen Oases in de woestijn. Nu inspireerde de naderende millenniumwisseling hem tot het schrijven van een nieuw werkboek. Niet dat hij zo moeilijk en gewichtig wil doen over het jaartal 2000 op zich. Wel vormt de eeuwwisseling een goede aanleiding om ons nog weer eens spoedig te bezinnen op de tijd en de cultuur waarin we leven. En ik denk dat hij daar gelijk in heeft. De eeuwwisseling houdt mensen bewust of onbewust toch bezig. En de tijd waarin we leven vraagt om bezinning.
Rootmensen werkt met schema's en stellingen. Dertig stellingen vormen de 'hard-core' van dit boek. Voordat hij deze stellingen neerschrijft, meldt hij eerst drie grondvragen die bij het schrijven van zijn boek op de achtergrond een belangrijke rol hebben gespeeld.
Waar zijn we mee bezig? Waar gaat het om? Waar komt het op aan? Achtereenvolgens is dat de vraag naar de analyse van de tijd en de cultuur waarin we leven. De vraag naar de kern van wat de geloofstraditie wil zeggen. En de vraag naar de toekomst en onze verantwoordelijkheid daar tegenover.
Belangrijkste sleutelwoord voor heel het boek is het woord concentratie. Hij biedt vijf modellen van concentratie: Micha 6 : 8, Johannes 14 : 6, 1 Corinthe 13 : 13, de bekende doopbrief van Bonhoeffer en Mattheüs 28 : 19. Die vijf modellen staan dan weer in verband met vijf grote uitdagingen waar we vandaag voor staan: de bewoonbaarheid van de aarde, de kwaliteit van ons menselijk bestaan, het 'redden van onze ziel', het doorgeven van de traditie en hoe zullen wij de unieke NAAM behoeden en bewaren.
Koos Rootmensen in zijn eerste twee boeken voor de woestijn als leermodel, dit keer kiest hij voor de ballingschap. Via een spiegeling en een vergelijking tracht hij lering te trekken voor ons die leven in een vergelijkbare tijd. Hij citeert Dingemans die ergens zegt: de exiel-ervaring is een verhevigde woestijn-ervaring. We moeten bij de ballingschap niet zozeer het accent laten vallen op gevoelens van verlating en vervreemding. Rootmensen legt veelmeer de nadruk op de behoefte aan heroriëntatie. Er verandert zoveel in de cultuur dat het op veel gebieden merkbaar is in geloofsbeleving en levensbeschouwing. We kunnen daar niet aan voorbij, willen we aansluiting houden én aan het verleden, maar niet minder ook naar de toekomst toe. Mij spraken een aantal facetten van dit boek erg aan. Om te beginnen de positieve invalshoek. Je kruipt niet weg in een 'veilig hoekje' om zo de buien over te laten waaien van de moderne tijd. Nee, je staat er middenin en je probeert er zo positief mogelijk op in te haken. Je hebt immers een traditie door te geven die er wezen mag. Tegelijk onderken ik de risico's die deze koers met zich meebrengt: inhoudelijk verlies als het om het totaal van die traditie gaat. Concentratie kan ook reductie oproepen. Ik zeg niet dat dit openlijk gebeurt in dit boek, maar de suggestie ging er op mij wel van uit. Misschien kan dat soms ook wel gewenst zijn, dacht ik later. Waar het op aan komt, dat willen we toch kwijt? De traditie is niet onfeilbaar immers?
Verder sprak me aan de inventarisering van de uitdagingen waar we thans voor staan. Ik zou daar onder ons best eens wat meer aandacht aan zien gegeven. Eén van de schaduwzijden van onze kerkelijke perikelen is het geobsedeerd raken door het verleden en vergeten dat de echte toekomst van de kerk toch vóór ons ligt. Hoe halen we die toekomst? Halen we hem überhaupt wel? Eén de uitdagingen die Rootmensen noemt is dat het proces van de overlevering en de doorvertaling van de geloofstraditie hapert en stagneert aan alle kanten. Onderkennen we dat wel voldoende? In zijn analyse van de hier bedoelde problemen herken ik veel, moet ik heel eerlijk zeggen. Nu hoeven we zijn oplossing niet letterlijk voor onze rekening te nemen, om toch tot studie te komen van de vele vragen die hier m.i. ook voor een klassiek gereformeerde kerk liggen.
Er zou nog veel meer te noemen zijn. Wie geïnteresseerd is in het soort vragen dat hier op een overzichtelijke en heldere manier aan de orde komt, zal geen spijt krijgen van lezing en bestudering van dit boek.
J. Maasland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen