Boekbespreking

S. de Vries, Het rijk alleen, een bid- en werkboek, 360 blz., prijs: ƒ 45,–, uitgeverij Meinema, Zoetermeer 1998.
In dit boek treffen we een schat van gebeden aan en informatie over bidden en gebeden voor de gemeentekring en de eredienst. De auteur is predikant van de Oude Kerk in Amsterdam, bekend om zijn literaire gaven. Het voornaamste doel van dit boek is gebeden aan te bieden die voorgangers en andere gemeenteleden kunnen gebruiken in vieringen en samenkomsten van de gemeente. Ook voor de huiselijke kring worden allerlei soorten gebeden geboden. Het geheel is ontstaan vanuit de praktijk van een vier- en leerhuis. In het gebed van de gemeente gaat het uiteindelijk om de komst van het Koninkrijk van God, zegt de auteur met Miskotte. Over het bidden zegt hij: het is naderen, zoeken en ontmoeten van de Heer. Het is de middelpuntzoekende kracht in ons leven (p. 11, 13). Het boek bestaat uit drie delen (triptiek). In het eerste deel bespreekt de auteur de betekenis en de invulling van verschillende soorten gebeden in de eredienst, waarbij een oecumenische orde van dienst wordt gevolgd. Ook wordt aandacht geschonken aan de lichaamshouding tijdens het bidden. Daarna volgt het hoofddeel van het boek: de gebeden zelf (p. 69 tot en met 327). Vaak zijn het gebeden bij bijbelgedeelten, met name Psalmen. Ook gebeden die kunnen worden gebruikt bij een bepaald onderdeel van de eredienst en gebeden voor thuis en voor bepaalde situaties. Het derde deel bestaat uit een uitleg van het gebed dat Christus ons leerde: het Onze Vader. Het is een boek dat niet bedoeld is om zo maar eens te lezen, maar dat als een hulpmiddel bij het bidden door de tijd heen gebruikt kan worden. De Vries weet woorden tot leven te wekken, zodat deze vol symboliek zijn. Veel mensen zullen zich hierin thuis voelen en er veel aan hebben. Voor mezelf blijft de kern van het christelijk geloof, zoals ik dat beleef in dit boek op een afstand. Het doorleefde geloof zoals dit in de gereformeerde traditie te vinden is, wordt in dit boek vergeleken met een brede oecumenische visie als minder inspirerend aangemerkt. Zo worden voor de klassiek-gereformeerde Avondmaalsviering woorden gebruikt als: onderwijzend, belerend, vermanend (p. 44). Maar is het klassiek-gereformeerde avondmaalsformulier ook niet vol van troost! Doe je recht aan de intentie van de gebedshouding van de gevouwen handen en gesloten ogen als je daarvan zegt: 'Een dergelijke krampachtige toegeslotenheid blijft mensen soms hun hele leven bij wanneer zij bidden. Het is een naar binnen gekeerde eerbiedigheid, die riekt naar formalisme' (p. 65). Mijn vrouw en ik hebben onze kinderen inderdaad geleerd om de handen te vouwen en de ogen te sluiten bij het bidden, maar leerden hen daarbij dat deze houding er vooral een van eerbiedige overgave is. Zo zou ik wel meer dingen kunnen noemen die bij mij, als iemand die de gereformeerde traditie als heel waardevol beleeft, een tikkeltje uit de hoogte overkomen. Dat is bij al het goede wat dit boek biedt toch ook mijn kritiek.

W. Verboom, Waddinxveen

J. de Jongh, Zomerstilte, Liturgie maken tussen Pinksteren en herfst, een werk- en tekstboek, 200 blz., prijs: ƒ 34,50, uitgeverij Meinema, Zoetermeer 1998.De auteur, die studentenpastor was aan de universiteit Twente en die al meer publicaties over liturgie op zijn naam heeft staan, schreef dit boek met het oog op de zondagse samenkomsten van de christelijke gemeente na Pinksteren, in de zomertijd. In deze tijd valt er vaak een stilte in het gemeenteleven (de kleur is groen), steeds gaan er mensen met vakantie, het aantal kerkgangers is daarom in de diensten die de auteur meemaakt klein. Samen met een aantal jonge mensen bereidde hij voor deze tijd van het jaar diensten voor. Hij heeft deze uitgewerkt in dit boek. De gedachte is om rondom drie hoofdthema's steeds een zestal vieringen te houden. Deze drie thema's zijn: pelgrimage, stilte en ballingschap. Na een inleidend hoofdstuk over elk van deze thema's worden dan steeds suggesties gedaaii voor de wijze waarop men de diensten kan houden. De orde van dienst draagt een eenvoudig karakter: lezen van de eerste tekst (niet uit de bijbel), lezen van de tweede tekst (wel uit de bijbel), gebed, zingen van liederen, en een meditatief moment. De auteur denkt aan diensten die een breed oecumenisch karakter dragen. Met ruimte voor stilte en meditatie, zoals in de gebedsdiensten in de kloosters. Alles bij elkaar reikt het boek heel veel aan. Persoonlijk vond ik de hoofdstukken waarin de auteur de drie thema's inleidt heel interessant. Wat betekenen pelgrimage, stilte en ballingschap in onze tijd? Toch heb ik met de opzet van de diensten zelf moeite. In de plaats van kerkdiensten waarin ons het Woord van God, het Evangelie van Jezus Christus wordt verkondigd, treden meditatieve gebedsbijeenkomsten. Omdat het zomer is. Dat begrijp ik niet. Je hebt toch als gemeentelid altijd nodig dat het Woord tot je komt, dat het je wordt bediend? Dat is toch niet afhankelijk van de tijd van het jaar en het aantal mensen dat bijeenkomt. Waar twee of drie…. De zie het dan ook zo dat men bijeenkomsten zoals in dit boek worden aangeboden, naast de gewone kerkdiensten kan houden, als dagsluiting bijvoorbeeld in een kring van gemeenteleden. Maar dan nog moet men zich herkennen in de spiritualiteit van het gebodene. Ik zelf kan dat nauwelijks. Maar anderen kunnen er dan vermoedeUjk veel aan hebben.

W. Verboom, Waddinxveen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen