Globaal bekeken

In het vrijzinnige orgaan Vrij Zicht (religie-kerkcultuur) troffen we de volgende gedachten aan van een Engelse non uit de 17e eeuw in de vorm van een gebed over 'Ouder worden'. Het zou ook vandaag geschreven kunnen zijn:

'Heer, U weet beter dan ik dat ik van dag tot dag ouder word en eens bejaard zal zijn. Behoed mij voor de rampzalige gewoonte dat ik te pas en te onpas meen overal iets van te moeten zeggen.
Bewaar me voor de zucht om andermans zaken te willen bedisselen.
Het is jammer dat ik mijn rijkdom aan wijsheid niet kan doorgeven. Maar U begrijpt Heer, dat ik nog een paar vrienden wil behouden.
Houd mijn geest vrij, zodat ik me niet verlies in kleinigheden. Geef mij vleugels om te zeggen waar het uiteindelijk om gaat.
Leer mij zwijgen over mijn ziekten en kwalen. Ze nemen toe, en de lust om ze te beschrijven wordt van jaar tot jaar groter.
Ik durf U niet om de genade te vragen met genoegen naar andermans ziektegeschiedenissen te luisteren. Maar leer me ze geduldig te verdragen.
Ik durf niet te vragen om een beter geheugen, maar wel om wat meer bescheidenheid en wat minder zelfverzekerdheid als mijn geheugen faalt, en mijn herinneringen niet stroken met die van anderen.
Leer mij de geweldige wijsheid dat ik me bij tijd en wijle kan vergissen.
Zorg ervoor dat ik altijd vriendelijk blijf.
Ik wil geen heilige zijn – sommigen zijn zo moeilijk om mee samen te wonen – maar een verzuurd oud mens is het pronkstuk van de duivel.
Geef me het vermogen goede dingen te zien daar waar ik het niet verwacht en leer me bij anderen onverwachte talenten te ontdekken. En verleen me, Heer, het talent om dat ook op te merken.
Amen.'

In Die Hervormder (Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika) troffen we een artikel over 'Godsdienssmous' (godsdienstige sjacheraar). Hieruit de volgende passage:

'Dit is ook moontlik dat 'n predikant 'n godsdienssmous kan word. Dit gebeur as die predikant nie meer aangegryp word deur die evangelie wat hy Sondag na Sondag verkondig nie. Dit gebeur wanneer die verkondiging vir 'n predikant sleurwerk geword het, en hy met die minste moeite en voorbereiding op die kansel klim om gou 'n prekie uit sy mou te skud. Dit gebeur wanneer die predikant nie meer 'n passie het om mense met die evangelie te bereik nie. Dit gebeur wanneer die predikant ter wille van die sekuriteit en vaste inkomste aanbly as predikant, en gevolglik vermoei hy die lidmate elke Sondag met slordige prediking. As dit sou gebeur, is 'n predikant niks anders as 'n godsdienssmous nie.
Daarmee word nie beweer dat daar in ons kerk sulke predikante is nie. Hopelik is daar genoeg eerbaarheid onder predikante dat as dit die situasie sou wees, hulIe uit die bediening tree.'

Toen in de vorige eeuw 'de schoolwet-Kappeyne' (1877) de oprichting van bijzondere scholen financieel zo goed als onmogelijk zou maken, nam Abraham Kuyper, samen met De Savornin Lohman en Baron de Geer van Jutphaas het initiatief tot een volkspetitionnement. Drs. K. de Jong Ozn., zegt er in het recent verschenen boek 'Een verhaal dat verder gaat' (uitgave Unie voor Christelijk Onderwijs) het volgende van:

'Kuyper ondersteunde het protest krachtig door de vele artikelen die hij schreef in het in 1872 door hem opgerichte dagblad De Standaard. Vele jaren is dit blad, gespeld door Kuypers achterban, de Unie tot veel steun geweest.
De handtekeningenactie begon meteen nadat de Tweede Kamer de wet had aangenomen. Het werd een periode van "heilige geestdrift", zoals Kuyper haar noemde. Dankzij het onverwacht grote enthousiasme van velen leverde men (in een tijd met zoveel minder communicatiemogelijkheden dan de onze) een formidabele prestatie. Toen in het gebouw van De Standaard in Amsterdam de telling had plaatsgevonden, bleken tussen 20 en 27 juni 1878 meer dan 300.000 personen het volkspetitionnement te hebben getekend. Om precies te zijn: 305.102 personen van 20 jaar of ouder, die mede tekenden voor 114.375 kinderen tussen zes en twaalf jaar. Daarenboven betuigden 306 kerkenraden van de Hervormde Kerk en 108 van de Christelijke Gereformeerde Gemeenten hun adhesie. (De 19 folianten met deze handtekeningen liggen nog steeds in het Algemeen Rijksarchief in Den Haag ter inzage.)
Opgemerkt moet worden dat de adhesie bij de hervormde kerkenraden eigenlijk groter was dan bij de christelijke gereformeerden. Bij deze laatsten was er ook kritiek omdat men het verkeerd vond om de koning "een school met den Bijbel" te vragen. Zij waren eigenlijk tegen subsidie omdat zij dan voor de onafhankelijkheid van de scholen vreesden.
Verder tekenden ook nog 164, 000 rooms-katholieke gezinshoofden een afzonderlijk adres tegen de wet. De katholieke geschiedschrijver L J. Rogier benadrukte later hoe het met name Kappeyne was die met zijn liberale openbaar-onderwijsfanatisme de coalitie van katholieken en antirevolutionairen teweegbracht.
Achteraf is gebleken dat Kuyper nauwelijks 100.000 handtekeningen verwachtte. Met zijn goed gevoel voor publiciteit had hij er echter wel voor opgepast van tevoren dienaangaande een voorspeiling te doen!'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen