Boekbespreking

Aristoteles, Ethica, uitgave Historische Uitgeverij, Groningen, 358 pag., ƒ 75,–.
De grote Griekse wijsgeer uit de oudheid Aristoteles (geb. 382 v. Chr.), bewoog zich op het terrein van de biologie, de logica, de metafysica, de politiek en de ethiek. Zijn werk 'Ethica Nicomachae', behoort tot 'de meest toegankelijke teksten'. Het behelst een eerste systematische uiteenzetting over ethiek in de Westerse wijsbegeerte en heeft eeuwenlang diepe invloed uitgeoefend, hoewel deze pas in de 2e eeuw na Christus in gebruik is genomen. In 1991 werd in Antwerpen besloten tot een Nederlandse vertaling. Mevrouw Christine Pannier verzorgde deze. Prof. J. Verhaeghe controleerde de vertaling.
De Ethica is voortgekomen uit colleges die Aristoteles gaf aan het door hem geleide lyceum. Die colleges waren overigens niet bestemd voor jonge mensen. Aan hen waren ze volgens Aristoteles niet besteed: jonge mensen leven volgens hun emoties, ze kunnen wel onderlegd zijn in een vak als wiskunde, maar missen de capaciteiten om hun leven in te richten op ethisch verantwoorde wijze. De Ethica richtte zich vooral op de wetgevers van Athene, die lid waren van de volksvergadering. Het hoofdthema van de aristotelische ethiek is geluk. In het eerste boek wordt daarvan een algemene schets en definitie gegeven. In negen verdere boeken ontleendt de auteur de elementen die tot het geluk behoren. Hij baseert zijn opbouw op drie typen van gelukkig leven: het geluk van de genotsmens, van de burger en van de filosoof.
Over de wijsgerige achtergrond van zijn denken geven Pannier en Verhaeghe een uitvoerige verhandeling. Een groot deel van de Ethica, zeggen zij, wordt besteed aan de vraag welke karaktereigenschappen een mens moet verwerven om ethisch juiste en verantwoorde keuzes te treffen. Dat houdt o.a. in dat de mens zich conformeert aan bestaande goede gewoonten. De negen delen van het boek dragen als titel: 'Het doel van het menselijk bestaan is geluk', 'Voortreffelijkheid van karakter', 'Handelen en karakter', 'Goede karaktereigenschappen', 'Rechtvaardigheid', 'De eigenschappen van het intellect', 'Onbeheerstheid en genot', 'Vriendschap en vrienden' en 'Genot en filosofische levenswijze'. Prof. Verhaeghe geeft bij elk van de boeken afzonderlijk een beknopte inleiding om de tekst toegankelijk te maken en geeft bij de tekst zelf verklarende aantekeningen. Het boek sluit af met een register van namen (uitvoerige gegevens) en bevat ook een glossarium, een verklaring van Griekse woorden.
Een werk als dit valt niet te 'bespreken'. Aristoteles was een heidens wijsgeer, voor wie God was 'de onbewogen beweger'. Maar gezien de grote invloed die zijn denken, evenals dat van Plato in de Westerse geestesgeschiedenis heeft gehad, is het goed dat dit werk gereed is gekomen om de bestudering van deze filosofie direct uit de bronnen mogelijk te maken. Het boek laat zich, mede door de heldere vertaling, lezen als een eigentijds document, waarbij het op vele plaatsen opvalt hoe er in meer dan twintig eeuwen wat het mens-zijn betreft niet zoveel nieuws onder de zon is (zie ook Globaal Bekeken). Aristoteles spreekt daarbij vaak over de wijsheid van 'het midden'.
v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen