Jezus – het jodendom en de islam

Het is een bekend schilderij van Edwin Long: Diana of Christus. Er staat een jonge christen op afgebeeld, die uitgenodigd wordt om de godin Diana (Artemis) te huldigen. Het onderschrift luidt: 'Laat haar de wierook strooien, één korrel slechts, en ze is vrij'.
Naast haar staat haar bruidegom, op de achtergrond is een arena met leeuwen zichtbaar. Het is een kwestie van leven of dood…
De jonge meisjes van het priesterkoor zingen, bijna vaderlijk kijkt de magistraat op haar neer, en de priester van Artemis ziet haar aan.
Zal de 'dweepster' zich toch nog laten redden? Of gaat ze de arena in…?

A. Het jodendom
Het joodse geloof is fel gekant tegen alle heidendom. Het is nog altijd het volk van het ene Boek en de ene God. De boodschap van het volk Israël loopt uit op de Messias, de 'Knecht des Heeren'.
Heel merkwaardig dat de laatste dertig jaar het aantal van de Messias-belijdende joodse gemeenten explosief stijgt. Van nihil tot driehonderdvijftig gemeenten, waarvan zelf vijftig in de staat Israël!
In de Messias is ook het doel van de speciale uitverkiezing van dit volk bereikt: 'In u zullen alle geslachten der aarde gezegend worden'. Maar het komt tot een botsing. 'Hij kwam tot de Zijnen en de Zijnen hebben Hem niet aangenomen…!'
In het jaar 70 van onze jaartelling werd de tempel verwoest, en in het jaar 135 was er de opstand van Bar-Kochba (de 'Sterrenzoon') waar rabbi Aqiba nog toe overging! Deze Sterrenzoon werd als (valse) Messias door een orthodox deel aanvaard. Daarna kwam er een definitieve breuk met de christenen en de joden. En ook met de totale christelijke kerk.
Merkwaardig is, dat je als jood van alles kunt geloven, zonder te worden afgesneden. Maar… als je christen wordt en gedoopt bent, dan word je een 'geschmadde', een uitgeroeide. Ouders bedrijven zelfs rouw over een afvallig kind.
De laatste vijftig jaar is er een verandering. Zei in de dertiger jaren rabbi Palache nog, dat het voor hem vaststond dat Jezus in de hel was, zoals het voor een katholiek zeker was, dat Luther in het vagevuur voor zijn ketterijen moest boeten, dat standpunt is nu verlaten.
Er is in dat opzicht een kentering gekomen. Door de assimilatie van de 19e eeuw is er een openheid gekomen in de geestelijke wereld van het christendom. Sinds de stichting van de staat Israël op 14 mei 1948 is er ook een open gesprek mogelijk. Jezus is een centrale jood geworden: Hij heeft grote waardering gekregen. Maar… Hij is geen Messias!
Daarenboven heeft het jodendom kritiek op de christelijke kerken. De vervolgingen en de pogroms kwamen alleen voor in het 'christelijke' westen: lijden, bloed en tranen!
Door de vergrieksing van de kerkelijke taal ontstond vervreemding. De kerk bleek veel te veel 'Jenseitig' ingesteld en het geheel was veel te spiritualistisch en te individualistisch.
Onze verdeeldheid en verscheurdheid als kerken deed er ook geen goed aan. Ik herinner me nog dat rabbi Fink van Jeruzalem op een congres ons, als predikanten, aansprak als predikanten van diverse kerken. Hij zei: 'Stel u nu eens voor, dat u gelijk zou hebben… Wij verwachten de Messias, en u verwacht dat Hij zal terugkomen. Als u nu eens gelijk hebt en Hij komt terug, bij welke kerk van u moet ik me dan aansluiten?' We kregen een rood hoofd van schaamte. Is het onze schuld, dat Israël zijn bloedeigen Messias blijft afwijzen?
Martin Buber vindt de incarnatie (de vleeswording van het Woord) in strijd met de Tenach (O.T.). Hij vindt de wereld nog 'onverlost'. Hij zegt ook dat de mens moet medewerken aan de verlossing van de wereld en als partner van God met Hem moet samenwerken.
Jezus maakte, volgens Buber, een grote fout: Hij verbrak het incognito en Hij opende daardoor de rij van valse messiassen. Het struikelblok blijkt te zijn, dat Jezus Zich vergoddelijkte. Is dat beeld van Jezus niet vertekend door de oudste gemeente en door de evangelisten? Zijn Hem geen woorden in de mond gelegd, die Hij niet heeft gezegd of anders bedoelde?
Toch noemt hij Jezus 'Mein grosze Bruder'. Maakt Buber daarin niet hedendaagse christenen beschaamd?

B. De islam
Deze godsdienst is de enige die ontstond nadat Jezus op aarde was gekomen. De religies ervóór zijn verlossingsreligies, deze niet!
De naam Isa (spot voor Esau?) komt 25 maal in de Qor'an voor: Isa bin Marjam. Hij is de 'al Masieh', dat is geen Messias, geen 'gezalfde', maar een 'wandelende pelgrim'.
Zijn Godheid wordt inderdaad geloochend: 'Allah kan geen Zoon hebben'. Het is waar dat de (analfabeet) Mahomed noch het Oude Testament noch het Nieuwe Testament kende. Volgens hem aanbaden de christenen: God, Jezus en Maria.
Kerstfeest kun je in Saoedi-Arabië nog wel tolereren: ik heb er nog heel zoete romantische kerstkaarten vandaan gekregen. Maar Pasen. Dan komt de botsing.
Judas wordt gekruisigd in plaats van Jezus, men dacht Hem te kruisigen maar Hij werd weggenomen.
Opvallend is dat geen enkele zonde van Hem in de Qor'an vermeld wordt. Hij treedt meer op als wonderdoener en als tovenaar. Zo lees je het verhaal van de wonderbare spijziging als een tafel met eten die zo uit de hemel in de woestijn neerdaalt op Zijn commando.
Vóór de oordeelsdag zal Jezus als de Mahdi (= rechtsgeleerde) verschijnen als reformator van de islam en zal met een lans in de hand de antichrist, Masieh oed Dadjal, doden en overwinnen. Hij zal een veertigjarig vrederijk stichten, daarna sterven en begraven worden in de moskee te Medina en dan opstaan met alle anderen.
De kruisiging is voor de islam nog altijd de grootste hindernis. Dat een ander voor ons zou moeten lijden, geeft aanstoot. Men kan alleen door eigen werken zalig worden: dus alleen volgens de weg van wetsvolbrenging.
'Als dat kruis er maar niet was, zou het christendom veel aanvaardbaarder zijn.'
Mahomed heeft Jezus van Zijn plaats verdrongen: hij zal de moslims tot Allah brengen. Het is uitermate moeilijk om de moslim met zijn 'derde testament' van Jezus te vertellen!
Een Qor'antekst is typerend: 'De onrechtvaardigen hebben geen Verlosser'. Daar is weer die verzetshouding.

C. De Dode Zeerollen
Het bekende verhaal van voorjaar 1947: een Arabische herdersjongen gooit een steen naar een eigenwijze geit: rinkeldekinkel. De beroemde rollen worden ontdekt, in de grotten van Qumran. We weten dat het gaat om een broederschap, waarvan de leden alle privébezit moesten prijsgeven, en na een proeftijd van twee jaar werden aangenomen.
Zowel de Essenen als deze Qumranleden bestudeerden, in groepen van tien of meer leden, ijverig de Thora. Telkens werd het 'non-stop' door één gereciteerd en uitgelegd. De leider van de 'kinderen des Lichts' was de 'leraar der gerechtigheid'. Ongeveer 4.000 man sterk was die orde met strakke discipline. Strijdend tegen de Romeinen is zij ten onder gegaan.
Hun leer verschilde diametraal met die van Jezus: zij waren een exclusieve gemeente van heiligen, wilden zeer vroom zijn, eisten strikte gehoorzaamheid, vonden de mozaïsche wet de zekerste weg tot het heil. Ze kenden een buitengewone sjabbatsrust, spijsgeboden en rituele wassingen. Ze hadden lange gebedsteksten, waren militaristisch ingesteld en leerden haat tegen de vijanden. Het was dus een fel contrast met de boodschap die Jezus bracht.
Intussen kennen we naast hen nog de Farizeeën, die toen bekend waren. Zij kwamen uit de middenstand ('vertolker'? , 'afgescheidene'?). Bij hen stond een mondelinge wetsverklaring naast de geschreven Thora centraal. Zij hadden een sterk wettisch karakter met een godsdienstigheid die de Thora wel een nieuwe glans verleende. Zij hebben het joodse volk blijvend in stand weten te houden.
En natuurlijk mogen we de Sadduceeën niet vergeten; de rijke aristocratie en de priesterklasse te Jeruzalem. Het waren de rijke kooplui en de regeringsambtenaren. Zij waren uitgesproken conservatief. Hun Thora-gehoorzaamheid werd hoofdzakelijk in de tempel betracht. Met hun hellenistische invloeden vaardigden de priesters op eigen gezag verordeningen uit.
Daar waren de Zeloten. Die mogen we niet vergeten! Zij waren immers de geesteskinderen van de Maccabeeën. Deze patriotten wilden de Romeinen verdrijven en waren religieus diep overtuigd. Zij ijverden voor de Thora en waren die hartstochtelijk toegewijd. Bij hen waren messiaanse verwachtingen.
Ook bestond nog het 'Aam-haärets', het volk des lands, de eenvoudigen, de 'anawiem', de armen. Deze laatste groep was de enige die niet met Jezus in botsing kwam.

S. J. Seinen, Vroomshoop

* Lezing gehouden voor de ring van predikanten Den Ham.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen