Boekbespreking

Stephan Holthaus: Stroomopwaarts in een nieuwe eeuw – Christelijk geloof tussen tijdgeest en toekomst. Vertaald uit het Duits door dr. Ewald Mackay; Uitg. Groen, Heerenveen, 136 blz., prijs ƒ 24,95.
In wat voor een wereld leven we eigenlijk? Deze vraag, aldus de schrijver, vormt de kern van de analyse die hij in dit boek geeft. Helder en scherp zet hij de postmoderne identiteit neer. Het is wel een somber stemmende ontleding van het hedendaags leefklimaat: pluralisme, tolerantie, egocentrisme, materialisme, vertechnisering en informatisering vormen de verwarrende probleemwereld van de moderne mens, aldus Holthaus. Deze mens wordt gekenmerkt door verwarring, onzekerheid en angst. We begrijpen de wereld en onze medemens niet meer. Geestelijke verwarring is met de handen te tasten. Vooral de kerk wordt aangeklaagd: het pluralisme is binnen haar muren gekomen. De levensstijl in de kerk is modern geworden. De mammon wordt ook hier gediend. Ik begrijp niet helemaal wat Holthaus de kerk verwijt als hij vindt dat ze veel te kritiekloos en zelfs met gejuich de computer heeft binnengehaald.
Te prijzen valt in de auteur dat hij niet in de (aan)klacht blijft steken. Hij stelt zich heel serieus de vraag: wat moeten we tegen dit alles als christenen doen? Daar zijn geen simpele antwoorden op te bedenken, vindt hij m.i. terecht. Het is in ieder geval nodig onze cultuur zorgvuldig en precies te analyseren. Pas na deze zorgvuldige diagnose valt er over een therapie te praten. We hebben daar allen een taak in. Welke antwoorden hebben we op de oriëntatieloosheid van de moderniteit? Kunnen we de secularisering nog tegengaan? Holthaus constateert bij overtuigde gelovigen tekenen van berusting. Is de wereld nog wel te redden? Hij noemt drie houdingen die aan te nemen zijn: afwending, toewending en confrontatie. De afwending wijst hij af: het is een sektestructuur á la de Amish in Amerika. Ook de toewending is uiteraard zijn keus niet: aanpassing aan de tijdgeest is een uitvinding van het liberalisme. Hij kiest voor de confrontatie. Je vlucht niet in de subcultuur, maar gaat stroomopwaarts door de tijd. Soms vermoeit het boek door zijn continue stroom van sombere aanduidingen van de moderne tijd. Maar ik bewonder de schrijver om zijn hartstochtelijk pogen het christelijk geloof in zijn zuiver bijbelse vorm door te geven in onze tijd. Dr. Mackay heeft naast de vertaling uit het Duits, de inhoud van dit boek hier en daar toegespitst op de meer Nederlandse situatie en de meer op Duitsland gerichte informatie verkort geparafraseerd. Ook heeft hij verwijzingen naar Nederlandse literatuur voor zijn rekening genomen. Een waardevol geschrift voor ieder die wakker en bij de tijd wil blijven en dat vooral wil bij 'de lamp van Gods Woord'.
J. Maasland

Paul Oskamp en Rudolf Geel: Concreet en beeldend preken. Coutinho, Bussum, 192 blz., prijs ƒ 37,50.
Bij de bevestiging van een kandidaat in zijn eerste gemeente hoorde ik een collega zeggen: preken is niet zozeer een kunst, het is veeleer een gunst. Mooi gezegd, dacht ik, bemoedigend. Je koppelt de opdracht tot de verkondiging aan de roeping. Maar je kunt zo'n regel ook met een gerust geweten omdraaien. Het is maar niet slechts een gunst, het is vooral een kunst. Vakwerk, vaardigheid, kunstvaardigheid zelfs. ledere week weer een werkstuk. Je moet ervoor gaan zitten na er eerst uiteraard voor geknield te hebben. Daar gaat het in dit mooi uitgegeven, maar vooral helder geschreven boek over. De preek als communicatiemiddel. Het is een deel uit de reeks Schrijfgidsen voor communicatieve beroepen. De schrijvers weten waar ze het over hebben. Dr. Oskamp was jaren rector van het theologisch seminarium en als zodanig belast met de vorming van predikanten en dr. Geel is verbonden aan de leerstoelgroep Taalbeheersing van Universiteit van Amsterdam. Preken wordt als ambacht benaderd. Hoe schrijf en presenteer je een preek? Predikanten zijn immers beroepsredenaars. Maar, aldus de scribenten, verstaan ze ook hun vak? Aanstaande predikanten krijgen in hun opleiding te weinig retorische bagage mee. Bij een onderzoek onder predikanten bleek hoe weinig men zich over het algemeen bewust was van de doelstelling van de preek. Wat wil je ermee bereiken? Weinig preken kennen een strakke, overzichtelijke indeling. Velen gaan intuiïtief en associatief te werk zonder zich bewust te zijn van de stappen die men zet, aldus enkele resultaten van een onderzoek. Ik citeer een stelling uit de inleiding van dit boek: Het theologisch en exegetisch curriculum kan het niet stellen zonder een complementaire leerroute inzake communicatie. Wie goed over God wil spreken, zal de kunst van de welsprekendheid moeten oefenen. Hierin ligt de doelstelling van deze studie samengevat. Ik geef kort enkele onderdelen weer die aan de orde komen. Het ontstaan van een preek. Verhalend preken met als onderdeel preken voor kinderen. De preek als betoog met accent op de opbouw. Contact met de hoorders: zakelijk, expressief, relationeel, appellerend. Schrijven als handwerk: schrijfproces, tips om efficiënt te schrijven, schrijven met de tekstverwerker. De stijl van de preek: concreet en beeldend, begin en slot van de preek, de samenhang tussen de zinnen, woordkeus. De voordracht: houding, ademhaling, stemgebruik, articulatie en gebaren, de rol van de predikant. Zoals te zien een uiterst praktisch handboek op het terrein van de homiletiek: de predik-kunde.
Meer dan ooit is het vandaag nodig, wil je je (terecht) kritische hoorders blijven boeien en binden, om elke week zo verzorgd mogelijk voor de dag te komen. Dit boek biedt veel technische ondersteuning in het homiletisch en retorisch proces waaruit de preek geboren wordt. Zeer aanbevolen met name aan hen die elke week dit kostbaar handwerk mogen beoefenen als gunst maar niet minder als kunst.
J. Maasland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen