Globaal bekeken

'Bij Menasse was er sprake van een levende toekomstverwachting, die nog werd versterkt door wat er in 1648 in Oost-Europa gebeurde. Onder de indruk van de gruwelijke berichten over de Chmielnicki-pogroms in de Oekraïne doet Menasse in 1650 een boek, getiteld Spes Israelis (De hoop van Israël), het licht zien, waarin hij zijn verwachtingen uitgewerkt naar voren brengt. Hij ziet een terugkeer van heel het volk Israël naar Kanaän in het nabije verschiet, dat daar dan geregeerd zal worden door de messias.
"Heel het volk Israël" - waaraan denkt Menasse dan? Zijn traktaat handelt in feite over de verloren tien stammen van Israël, die nadat zij weggevoerd waren onder koning Salmanassar van de aardbodem verdwenen leken. Dat leek alleen maar zo - meenden en menen velen, onder wie Menasse ben Israël. Hij ging er vanuit dat de nazaten van de tien stammen zich ergens ter wereld op een onbekende plaats ophielden. Aan het einde der tijden zouden zij uit de verborgenheid naar voren treden en samen met de twee stammen terugkeren naar het land der vaderen. Wanneer men vandaag denkt aan messiaanse verwachting in het jodendom in de zeventiende eeuw, wordt zijn naam gewoonlijk niet als eerste genoemd. Kort na zijn dood dient zich een "messias" aan, Sjabtai Zvi, die een grote opwinding teweegbrengt, niet alleen in de landen rond de Middellandse Zee, maar ook in ons land. Vrijwel iedereen in de joodse gemeenschap werd door de messiaanse koorts aangestoken, en velen verkochten al hun bezittingen om de messias tegemoet te gaan. De overgang van Sjabtai Zvi tot de islam veroorzaakte dan ook een geweldige kater, die voor jaren toekomstverwachting van de joodse agenda afvoerde.
Het zou zeer te betreuren zijn als men vanwege die teleurstelling nu ook maar voorbij zou gaan aan Menasse ben Israël. Er vond toen in ons land en in Engeland iets unieks plaats: joden en christenen spraken met elkaar over de Bijbel, en ontdekten in de Schrift dat er op grond van Gods trouw aan zijn verbond verwachting voor de toekomst mocht zijn, voor Israël en de volkeren. Zo'n gesprek over verwachtingen én teleurstellingen rond de Schriften - is dat niet waar Christus Zelf zich na Zijn opstanding heeft geopenbaard aan hen die alle hoop verloren hadden?!'

In De Wachter Sions (Gereformeerde Gemeenten in Nederland) herinnert L. M. P. Scholten bij het begin van een nieuwe eeuw aan het begin van de 18e eeuw:
'Wilhelmus à Brakel publiceerde zijn Redelijke Godsdienst in het jaar 1700. Achterin staat een gedicht "Geestelijke aandachten op de twaalf maanden des eersten Jaars der achttiende Eeuw, 1701". Hij wist dus nog goed wat het eerste jaar van een eeuw is. Het eindigt aldus:

Die mij gevoed hebt en bewaard.
Als kind, als jongeling, bejaard.
Mij nu, o Heer', te hulpe kom
In mijnen grijzen ouderdom;
Doe mij toch steeds voorzichtig gaan,
En als een rots voor waarheid staan;
Mijn laatste tijd mijn beste zij.
Mijn leven vreed', mijn einde blij!'

Vanuit de partijbureaus van GPV en RPF werd een millenniumgroet verzonden met op het voorfront de volgende afbeelding van mannen van het Réveil en de Doleantie: 

Semper idem = steeds dezelfde
Manu forte = met krachtige hand T
erar dum prosim = laat me maar opbranden, als ik maar nuttig ben

(+ illustratie)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen