Van onderdrukking naar vrijheid

In de tachtiger jaren schreef de hervormde ds. A. W. van der Plas een boek, getiteld Op adelaarsvleugels gedragen. Het handelde over het bekende domineesechtpaar Visky uit Roemenië, dat heeft moeten ('mogen') ervaren wat het betekent voor de naam en de zaak van Christus smaadheid te moeten dragen. De titel is ontleend aan Deut. 32: 11, waarin wordt gesproken over de adelaar, die zijn nest opwekt en zijn jongen op de vleugels draagt. De Stiching Kom Over En Help gaf vorig jaar, ter gelegenheid van het vijfentwintig jarig bestaan, een geschrift uit met een gelijksoortige titel, Door eeuwige armen gedragen, ontleend aan Deut. 33: 27: 'Die eeuwige God zij u een woning, en van onder eeuwige armen; en Hij verdrijve de vijand voor uw aangezicht, en zegge: Verdelg!'. Treffender titels zijn niet te bedenken om de dragende trouw des Heeren uit te drukken over Zijn kerk en volk in Oost-Europa, toen de gruwel der verwoesting toesloeg onder het Christusvijandige communistische systeem.
Het boek verhaalt een negental ervaringen van Oost-Europese christenen 'in tijden van verdrukking en verleiding'.  Stuk voor stuk indrukwekkende verhalen, waarbij de situatie per land overigens verschilt, maar bij elk van de christenen die aan het woord zijn, was sprake van smaad en vervolging om de zaak van Christus. Het boek bevat twee verhalen uit Bulgarije, t.w. van Theo Angelov, de voorzitter van de Bulgaarse Baptistenunie, die zijn theologische opleiding louter van zijn vader ontving, en van Gospodin Tsomonev, 'de bange bijbelverspreider'. Uit Moldavië komt Ilya Mirza aan het woord, 'eerst bijbelsmokkelaar, nu kerkbouwer'. Tijdens de Olympische Spelen in de zomer van 1980 in Moskou deed hij mee aan de verspreiding van bijbels en boeken, met op de kaft een afbeelding van de Olympische fakkel om de autoriteiten te misleiden. Twee christenen uit Oekraïne komen aan het woord, ds. Daniël Vinogradsky ('en het verboden bijbelwerk') en Nikolai Velitschko, 'de bekendste fabrieksarbeider uit Kiev'. De bekende ds. Horkai Leventhe uit Roemenië vertelt wat hij van de Roemeense securitate te verduren had. Zijn verhaal sluit af met de promotiestudie, die hij twee jaar na de Wende in Schotland afrondde, waar hij de 'godsvrucht en praktische vroomheid' van de Schotse en Engelse puriteinen leerde kennen en waarderen. Hier had overigens melding gemaakt kunnen worden van de indrukwekkende arbeid, die Leventhe thans verricht onder alcoholisten.

Hongarije
Veel aandacht krijgt in dit boek Hongarije. Men sprak daar wel van goulashcommunisme, communisme met een eigen gezicht, enigszins gematigder dan in andere landen, hoewel plaatselijk verschillend. Ds. Körpöly Kalmán vertelt erover. Deze nu 81-jarige predikant studeerde ooit in Utrecht en lag daar op kamers met de latere hervormde predikanten Abraham van der Kooi (overleden 1951), Arie den Hartog en Peregrim Horst. Hij vertaalde ongeveer twintig boeken uit het Nederlands in het Hongaars. Boeken van H. Veldkamp, D. A. van den Bosch, F. Bakker, G. Wisse, H. Veldhuizen en de kinderbijbels van Joh. Vreugdenhil en Evert Kuyt. Echt last van de communisten zegt hij nooit gehad te hebben. Hij noemt ook eerlijk de verschillen met Nederland. 'Onze preken hebben minder theologische diepgang... Een onderwerp als wedergeboorte komt ook niet zo nadrukkelijk aan de orde. Natuurlijk moeten we daarop wijzen. Maar ik let er in mijn preken vooral op dat mensen er iets aan hebben voor het dagelijkse leven'. Dit laatste brengt mij ertoe (opnieuw) te stellen, dat de verscheidenheid aan organisaties, die in Oost-Europa hulp verleenden en verlenen, zich niet altijd verdraagt met de identiteit van de partners daar. Verschillende organisaties hebben dezelfde contactadressen. Pijnlijk is het daarom bij het kennisnemen van deze bundel te moeten constateren, dat andere organisaties niet met name worden genoemd waar dat op z'n plaats zou zijn geweest. Ds. Erdelyi Geza uit Slowakije gold - zo lezen we in het slothoofdstuk over hem - als een belangrijk contactadres 'bij de verschillende Oost-Europaorganisaties'. Juist vanwege het feit, dat KOEH en HOE (Stichting Hulp Oost-Europa) voor de Wende op het gebied van lectuurtransport intensief samenwerkten, had dit een vermelding verdiend, te meer daar 'Delft' de gemeenschappelijke, geheime uitvalsbasis was. In het overigens zeer aansprekende verhaal van (met) ds. Sipos Ete Almos in Hongarije ('Geestelijke vrijheid tijdens het rode regime'), die expliciet over het 'lectuurwerk' komt te spreken, zou een en ander genoemd kunnen zijn.
Rest nog te vermelden dat in deze lezenswaardige bundel - terecht - ook de vraag aan de orde komt wat de kerk in het voormalige oostblok met de nieuwe vrijheid heeft gedaan. Die vraag geldt niet alleen de kerk daar, ze raakt ook de partners hier, ook in hun onderlinge relatie.

N.a.v. G. Roos en W. B. Kranendonk (red.): Door eeuwige armen gedragen, uitgave Stichting Kom Over En Help, Postbus 138, 3860 AC Nijkerk, 125 pag., ƒ 12,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen