Globaal bekeken

'Ach leefde Luther nog maar' is de titel van een uit het Duits vertaald geschrift van de Calvijnkenner dr. Adolf Zahn (1834-1900), waarin deze 'Calvijns gedachten over Luther' beschrijft. Het boekje, uitgegeven bij Frits Hardeman te Ede, in vertaling van J. M. de Jong te Nieuw-Lekkerland is van een Ten Geleide voorzien door ds. L. H. Oosten te Sint Anthoniepolder. Hier volgt een passage uit het begin van dit prachtige, tot vandaag ook actuele geschrift:

'In al zijn theologische geschriften gaat Calvijn ervan uit dat hij in de leer volkomen één is met Luther, die met hem de algemene opvatting uit de reformatietijd deelt betreffende de allesbeheersende voorzienigheid Gods. Alleen moest hij sommige te ver gaande uitdrukkingen van Luther matigen. Ook in de avondmaalsleer zou Luther zeker met hem overeengestemd hebben indien het hem maar vergund was geweest om deze nader bij Calvijn te onderzoeken.
Luther was toch met dezelfde ijver tegen alle gruwelen van Rome vervuld geweest, en zou ook de laatste restanten ervan verwijderd hebben, daar hij er toch reeds in geslaagd was, als zijn grootste taak, de juiste weg te wijzen.
Nauwelijks heeft iemand de volledige overeenstemming in de leer van het protestantisme tussen hem en Luther meer beklemtoond dan Calvijn zelf.
Calvijn zag immers in de hardnekkigheid van Luther om beslist in het brood en in de wijn - dus in vergankelijke elementen - de heerlijkheid van het lichaam en bloed van Christus in te sluiten, alleen maar een grenzeloze overdrijving, die door twist ontstaan was. En deze overdrijving kon voor hem de geweldige harmonie in de belangrijkste en meest beslissende leerstukken niet verstoren.
Calvijn heeft zich altijd ingezet voor de eenheid, niet in de zin van een kleinzielige eenheidsdrijver, maar in de verheven zin van waarheid en gerechtigheid. Dat wil zeggen: hij is de diep overtuigde vriend van de geliefde uniforme leer van de Schrift, die door alle reformatoren op zelfde wijze gevonden was. En met betrekking hierop spreekt Calvijn een volheid van belangrijke gedachten over de Duitse reformator uit.'

• Een tijdgenoot van Luther vertelt hoe, lange tijd na de avondmaalsstrijd tussen Calvijn, Zwingli en Luther, deze laatste eens in een boekwinkel in Wittenberg Calvijns traktaat over het Heilig Avondmaal in handen kreeg. Na het met bijzondere aandacht gelezen te hebben, merkte Luther op: 'Dat is toch waarlijk een geleerd en vroom man. Hem had ik wel van het begin af de hele zaak van deze strijd in handen kunnen geven. Hadden Zwingli en Oecolampadius zich direct in het begin ook maar zo helder uitgedrukt, dan zouden we nooit in zo'n breed meningsverschil geraakt zijn' (E. Stickelberger, Calvin, Stuttgart 1950, 78-79). [Noot van uitg.]

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen