De Heilige Geest en de leer (3)

Geestelijk klimaat
We staan met onze prediking vandaag in een bepaald geestelijk klimaat. Typerend is vandaag, de afkeer van de doctrina, de leer van de kerk, de leer van de Heilige Schrift. Veel jongeren vinden de klassieke catechisaties, en de klassieke jeugdsamenkomsten, of de klassieke toerustingscursussen in herv. geref. kring te intellectualistisch. Ik stuitte daar onlangs weer op toen ik vroeg aan een gemeentelid, waarom hij niet naar Harderwijk ging (vorming gemeenteleden) en wel naar een evangelische bijbelschool. Dat eerste was hem te weinig praktisch, te theologisch. Heel snel haken mensen af als het gaat om een omvattende leer/confessie. Men leeft hooguit bij fragmenten. De grote verhalen moeten ontleed worden tot kleine fragmenten. Maar een samenhangend geheel, dat zien velen niet zitten. Het doet me denken aan die Amerikaanse jongeman, die in een enquête op het formulier invulde dat wat zijn geloofsovertuiging betreft drie zaken voor hem belangrijk waren: de onfeilbaarheid van de Bijbel, de gereformeerde traditie en het geloof in de reïncarnatie. Hij leek er totaal niet mee te zitten dat de eerste twee elementen met het derde element niet verenigbaar zijn. Ouderen mogen hier verbaasd zijn, jongeren zullen deze houding gemakkelijk herkennen. Denkt u niet: dat is Amerikaans. Ik las juist dat de directeur van de Wittenberg te Zeist zei: kennis en inzicht liggen op een laag niveau. Zelfs bij onze studenten. De kennis van de meest elementaire dingen van het christelijk geloof is vaak miniem. Het tweede dat onze tijd kenmerkt is dit: het doet er niet zozeer toe wat men precies gelooft, als 'het geloof' maar de juiste gevoelens opwekt. Mensen reageren dan met: het was fijn! Zo groeien heel veel christen-jongeren op met een minimum aan kennis van de christelijke leer, en met een sterke nadruk op gevoel en ervaringen. En dan, we leven in een haast-cultuur. Men spreekt van 'screenagers'. Mensen kijken naar de televisie. De clips van MTV en TMF flitsen over het scherm. Even ergens rustig de tijd voor nemen is er niet meer bij. We hollen van het werk naar de fitness, om net op tijd te zijn om, tijdens de magnetron-maaltijd, het laatste nieuws te kunnen zien; en nadat we de kinderen naar bed hebben gebracht loggen we in op internet, want we hebben nog een half uur voor de avondvergadering. In deze tijd worden wij geroepen om te preken. In dat klimaat leven wij als christelijke gemeente.

Leergierig
Wat de gemeente vandaag nodig heeft is - om met Calvijn te spreken - de hemelse leer. Woordverkondiging, Schriftuitleg! Velen zijn (ondanks alles wat ik hiervoor heb opgesomd) leergierig. Is dat ook uw ervaring? Er zijn altijd en overal kerkgangers die komen om bekende en vertrouwde klanken te horen. Mensen die verwachten dat in elke preek een vast patroon wordt gehanteerd, of dat een bepaalde weg wordt uitgestippeld. Ik moet u zeggen: het worden er naar mijn gevoel steeds minder. Ik kom ze ternauwernood tegen. Wat mij wel eens benauwt, dat is de geestelijke warwinkel, het totale gebrek aan kennis, waardoor men van alles soms napraat. Wat mij niet minder benauwt is dat mensen lijfelijk 's zondags nog in de kerk zitten, maar lichamelijk en geestelijk volledig gebiologeerd raken door het hier en nu, via de schotel op hun huis van alles indrinken en inademen. En toch: leergierig. Steeds meerderen (ook jongeren) brengen hun bijbel mee. Ze zijn erbij. Toen ik in Huizen een keer of acht uit de Efeze brief preekte (ook gedeelten over de verkiezing, over de verzegeling, de Vervulling met de Geest) was de gemeente er van a tot z bij! De hemelse leer. De Schriften openen, door de Heilige Geest. Ruim 31 jaar geleden werd ik door mijn vader in mijn eerste gemeente Zalk en Veecaten bevestigd met dat woord uit 2 Tïmotheüs 2: 15: "Benaarstig u om uzelf Gode beproefd voor te stellen, een arbeider die niet beschaamd wordt, die het Woord der waarheid recht snijdt. Ik heb die woorden mijzelf in deze jaren altijd voorgehouden. De ogen voortdurend op God. Bedenken dat we in Zijn dienst staan. Bezig zijn, als een vader die voor zijn kinderen brood snijdt en het uitdeelt aan kleine stukjes (Calvijn). En dan niet bij de korst blijven staan, maar ook de binnenste kruimels. Gedrevenheid. Persoonlijke betrokkenheid, doorleefd, 't moet ook door onszelf heengaan, altijd weer, dat merkt de gemeente. Geen abstractie in de prediking: geen dogmatische waarheden: geen tijdloze prediking, maar betrokken op de harten, ook op deze tijd. Helderheid, de tekst laten spreken, het eigene van het Schriftgedeelte, waar gaat het hier nu eigenlijk om. Illustratief, dat deed Saldenus al (met wie ik mij zes jaar bezighield) prachtige, sprekende beelden kwam ik bij hem tegen.

Variëteit
Ik pleit voor variëteit in de tekstkeuze, vervolgprediking. Dan komt alles op zijn tijd aan de orde. Zelf ben ik in deze maanden oktober, november met het boek Jozua bezig. De laatste keer hoofdstuk 7: Achan, die neemt van het verbannene. Heel Israël zondigt. Daar komt aan de orde de heiligheid van God, de verbonds-wraak, die zich niet beperkt tot een man. Het dal Achor tot een deur der hoop, Christus die in dat gericht kwam, dat was afgelopen zondag. De komende zondag Jozua 10: 'Zon sta stil te Gibeon, en gij maan in het dal van Ajalon' (vs. 12).

Intro: de eclips op 11 augustus die velen bracht tot religieuze vervoering. Hier: Gods ingrijpen in de lichten, die Hij zelf aan de hemel heeft gezet. 'Vrome fantasie', zegt ds. Nico ter Linden. 't Is goed om Van den Beukel eens te lezen. Vooral om zondag 9 erin te betrekken. Zo'n God hebben we: geen idee of een systeem of een oerbeweger. Niet een God van filosofen, maar een die om Christus' wil een Vader is. Een machtige Vader voor die in het geloof Hem aanroept. Wat zijn uw problemen? Naar Hem toe. Straks grijpt Hij weer in, op Golgotha, als zijn Zoon hangt aan het middelste kruis. Nog een keer zal de zon verduisterd worden en de maan haar licht niet meer geven. In de dag van het grote gericht! Jozua 7 en Jozua 10. Heel andere themata. Maar het is het Woord van de Heilige Geest, de hemelse leer. Zo zijn we in deze tijd geroepen het Woord des Heeren grondig en naar waarheid aan het volk voor te dragen en toe te eigenen (formulier). En dan is het belijden van de kerk de stemvork voor de prediking. Dat is een woord van Noordmans. Met grote waardering sprak hij over de belijdenis, vooral over de Heidelberger Catechismus. Het dogma noemde hij de spreekregel voor de verkondiging; de catechismus de stemvork voor de prediking. Je kunt niet op toon zijn en er naast zitten. Erg goed, zo'n stemvork. Ik ga steeds meer de grote waarde zien van het belijden van de kerk van de Reformatie. En als we zo bezig zijn, dan is de doctrina niet duf en muf, maar levend en krachtig, scherpsnijdend, opbouwend en voedend. En dan mag ik u zeggen wat een jonge vrouw me pas zei: ik ga 's morgens, dominee, nog wel eens met een vriendin mee naar een evangeliegemeente elders (dat wil ze graag en daar zingen ze zo fijn) maar wil ik gevoed worden, dan moet ik kwart voor vijf bij u in de kerk zijn. De hemelse leer. Ik sluit af met deze opmerking: in de gereformeerde leer zit een diepe schoonheid. En die schoonheid zit vooral daarin dat we met elkaar in gehoorzaamheid buigen voor de Schrift, verlegen om de Heilige Geest, staande in de traditie van de kerk der eeuwen. We hoeven niet moedeloos te zijn. 'Soms zou ik me liever laten radbraken of steensjouwer worden dan ooit nog een preek te houden', zei Luther. En even later: Al zou ik koning of keizer kunnen worden, ik zou mijn predikambt niet verlaten! Ik zeg het hem helemaal na.

Voorthuizen      G. van den End

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen