De zaak Den Heyer ook voluit een hervormde aangelegenheid

Op het moment, dat ik dit schrijf, is mij nog niet bekend hoe de uitkomst is van het beraad binnen de Gereformeerde Synode over de zaak den Heyer, dat wil zeggen over diens visie op de verzoening, die tot uitdrukking is gekomen in zijn boek Verzoening - bijbelse noties rondom een omstreden thema. Deze synode moest de bezwaarschriften behandelen (87 in totaal), die tegen het boek van Den Heyer zijn ingebracht. De synode van Goes sprak in 1997 uit geen reden te zien om maatregelen te nemen tegen Den Heyer, 'aangezien hij met zijn exegese volgens moderne methode binnen de ruimte is gebleven van het ondertekeningsformulier van de Gereformeerde Kerken', al werd ook uitgesproken, dat hij niet zorgvuldig genoeg 'exegese en dogmatiek op elkaar had betrokken'. De commissie, die zich nu met de bezwaarschriften (tegen het besluit van Goes) moest bezig houden, stelde voorafgaand aan de synode, die nu werd gehouden, voor zich onomwonden uit te spreken over de essentie van de verzoening. Maar slechts een minderheid wilde uitgesproken zien, dat Den Heyer wel strijdig is met het ondertekeningsformulier en onvoldoende opkomt voor het belijden der kerk.

Inhoud
We hebben rondom de verschijning van Den Heyers boek in deze kolommen uitvoerig aandacht gegeven aan de inhoud van zijn dwalingen. Het Confessioneel Gereformeerd Beraad heeft in een verklaring vooraf aan de synode gezegd: 'Door te ontkennen dat Jezus Christus in onze plaats Gods toorn tegen onze zonden heeft gedragen, heeft dr. Den Heyer zich geplaatst buiten het belijden van de Kerk der Eeuwen (niet alleen dat van de Gereformeerde Kerken in Nederland)'. In het Nederlands Dagblad schreef prof. dr. K. Runia, dat de synode een duidelijke uitspraak moet doen n.a.v. de opvattingen van Den Heyer. Het is voor hem 'volstrekt onbegrijpelijk', dat de meerderheid (van de commissie) de synode wil laten uitspreken, dat hij de belijdenis van de verzoening 'in eerbied voor het gebeuren van het mysterie van Golgotha' heeft willen actualiseren en 'dat hij als exegeet binnen de ruimte is gebleven die het ondertekeningsformulier en het reglement yan de Theologische Universiteit bieden en dat er daarom geen aanleiding is tot het nemen van maatregelen tegen hem'.

Een van de argumenten, waarom de commissie Den Heyer ongemoeid wilde laten in zijn dwalingen is, dat allerlei theologische ontwikkelingen van de laatste jaren meer op de lijn van Den Heyer zitten dan op die van de reformatorische confessies. Met andere woorden: Den Heyer staat niet alleen. Zijn inzichten worden 'breed gedragen door de hedendaagse bijbelwetenschap.' Dagblad Trouw stelde op de dag, dat de synode zou worden gehouden, dat een scherpe veroordeling van Den Heyer er om twee redenen niet komt: 'het zou de grote verscheidenheid van geloofswijzen - binnen de gereformeerde kerken miskennen en het samengaan met de minstens zo rijk geschakeerde hervormden en lutheranen belemmeren'.

Hervormde zaak
Hiermee is aangegeven, dat de kwestie, waarom het rondom Den Heyer gaat, ook voluit een hervormde aangelegenheid is. Er kan vandaag geen kwestie meer zijn in de Hervormde Kerk of deze wordt in trioverband aan de orde gesteld. Als zodanig is de hervormde synode al in hoge mate uitgehold. Het zal ons benieuwen wat de gereformeerde synode over deze zaak beslist. Maar het raakt alles ook de Hervormde Kerk in haar wezen. Dat er ook in de Hervormde Kerk een grote verscheidenheid in visie op de verzoening is mag duidelijk zijn. De kwestie rondom dr. R Smits heeft dat in de zestiger jaren duidelijk gemaakt. Maar de stem die toen klonk is niet verstomd. We vragen van hervormde zijde, hoe de uitspraak van de gereformeerde synode ook uitvalt, een klaar geluid inzake de verzoening door voldoening. Het bloed van Jezus Christus, dat reinigt van alle zonden, wordt onrein geacht in de visie van Den Heyer en van allen, die in zijn lijn denken en theologiseren. We verstouten ons te zeggen, dat de verzoening door voldoening de enige visie op de verzoening is, die voor het forum van de Schriften, nee die voor het Aangezicht van God kan bestaan. Voor wie de leer niet brengt geldt het scherpe woord van Paulus in de Galatenbrief: anathema (Gal. 2).

v. d. G.

P.S. Bij het ter perse gaan van dit nummer lazen we in de ochtendbladen, dat het niet is gekomen tot een veroordeling van de opvattingen van Den Heyer. Hij is wel onzorgvuldig geweest maar binnen zijn 'ondertekeningsformulier' gebleven. Zijn visie op de verzoening strookt wel niet met de klassieke leer maar is nochtans niet 'ernstig' (Trouw). Ds. A. S. Rienstra, secretaris van het Confessioneel Gereformeerd Beraad noemde daarentegen de beslissing van de synode 'ernstig teleurstellend'.
In het najaar zal de triosynode zich over de Christologie en in dat verband ook over de leer van de verzoening buigen. We bidden om een klaar getuigenis. Als het nu ergens om 'gaat' in de kerk vandaag, dan is het wel de leer aangaande de verzoening, zijnde het hart van het Evangelie. Voor ieder, die de leer van de verzoening door voldoening heeft lief gekregen in eigen leven, omdat men er van leven moet, ligt hier geestelijk huiswerk. Hier gaat het om zaken, waarmee de kerk staat of valt. Meer dan met bezwaarschriften (hoe nodig ook) is de kerk gediend met een belijdend stuk, waarin naar de Schriften over de verzoening wordt gesproken. Daarover mogen we ons ook als (hervormde) gereformeerden wel echt druk maken.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen