Nederlandse Hervormde Kerk opnieuw in gelijk gesteld in beheerskwestie

Rechtbank bevestigt bevoegdheid hervormde synode tot regelgeving inzake bestuur en beheer

De Rechtbank te Den Haag heeft op woensdag 12 april 2000 de vordering van 44 tegen de Nederlandse Hervormde Kerk procederende gemeenten afgewezen. Deze hadden geëist niet gebonden te zijn aan de beslissing van de Generale Commissie voor Bezwaren en Geschillen (GCBG) omtrent de aanpassing van het beheer van vroegere 'vrij beheer'-gemeenteri aan de hervormde kerkorde. Met deze uitspraak bevestigt de Rechtbank dat de gemeenten gehouden zijn aan de synodebesluiten over inrichting van plaatselijk bestuur en beheer van kerkelijke goederen. De Generale Synode heeft de bevoegdheid kerkordebepalingen vast te stellen die geldig zijn voor alle gemeenten, ook ten aanzien van het beheer. De Rechtbank erkende dat de synode in redelijkheid kon komen tot het vaststellen van een uniforme beheersregeling. De Rechtbank te Den Haag deed haar uitspraak op verzoek van de 44 gemeenten om een juridische toetsing van de uitspraak van de kerkelijke rechter van 3 december 1998. Ondanks het verzoek van de Nederlandse Hervormde Kerk die uitspraak marginaal te toetsen, heeft de Rechtbank 'in volle omvang' naar de zaak gekeken en inhoudelijke uitspraken gedaan.

Bevoegdheid synode

In haar vonnis komt de Rechtbank tot een belangrijk oordeel over de bevoegdheid van de Generale Synode ten aanzien van regelgeving. De 44 gemeenten hadden betwist dat de Generale Synode bevoegd was om regels te stellen met betrekking tot beheer en toezicht. Ook stelden zij dat de synode geen correct gebruik had gemaakt van die bevoegdheid.

De Rechtbank erkende deze bevoegdheid van de synode door te verwijzen naar 'het interne statuut van de kerk', de kerkorde. Tot de orde van de kerk behoort ook de regelgeving ten aanzien van het beheer van gelden en goederen (artikel III, Hervormde Kerkorde). Over de totstandkoming van de kerkorde van 1951 constateerde de Rechtbank dat de Nederlandse Hervormde Kerk het toen 'onwenselijk' vond om eenvormig beheer en toezicht tot stand te brengen. De overgangsregelingen voor de aanpassing van 'vrij beheer'-gemeenten zijn eerder 'het resultaat van een compromis dan het neerleggen van een onaantastbaar uitgangspunt'.

Presbyteriaal-synodale structuur

Mede met de erkenning van de bevoegdheid van de Generale Synode onderstreept de Rechtbank datde Nederlandse Hervormde Kerk ondubbelzinnig een presbyteriaal-synodale structuur heeft. Plaatselijke gemeenten ontlenen hun zelfstandigheid volgens de Rechtbank aan 'het zijn van een onderdeel van een andere rechtspersoon, de kerk'. Daarmee zijn gemeenten gebonden aan het interne statuut van de kerk. In het rechtsverkeer ïs zo'n constructie volgens de Rechtbank niet uitzonderlijk. Ook doet deze synodebevoegdheid geen inbreuk op de eigendomsrechten van plaatselijke gemeenten. De Rechtbank bevestigde in haar oordeel dat de Generale Synode een terecht gebruik heeft gemaakt van haar bevoegdheid om een uniforme beheersregeling vast te stellen. 'Het streven naar uniformiteit in de vermogensrechtelijke sfeer en het streven naar het voorkomen van misstanden .heeft de kerk valide redenen gegeven' om te besluiten tot de kerkordewijziging van 1991.

Het moderamen van de Generale Synode van de Nederlandse Hervormde Kerk heeft met instemming kennisgenomen van het vonnis van de Rechtbank. Het moderamen hoopt dat de procederende gemeenten hun verzet tegen de kerkordewijziging uit 1991 nu zullen opgeven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen