Door één Geest tot één lichaam gedoopt?

Het is inmiddels een jaar geleden dat de kerkenraden van de verschillende reformatorische kerken zijn opgeroepen om in het onderlinge gesprek op zoek te gaan naar wat hen op grond van Schrift en belijdenis bindt. Deze oproep is uitgegaan van de C.S.F.R. door middel van het appèl Door één Geest tot één lichaam gedoopt. In de verschillende kerk- en dagbladen zijn inhoudelijk uiteenlopende reacties op het appèl verschenen. Daarnaast heeft de C.S.F.R. ongeveer dertig schriftelijke reacties van kerkenraden ontvangen, wat teleurstellend laag te noemen is. Hieronder volgt een beknopte samenvatting van de reacties.

Publieke reacties
In reactie op de publiciteit die zowel het Reformatorisch Dagblad als het Nederlands Dagblad aan het appèl gegeven heeft, verschenen enkele persoonlijke reacties.
Volgens dr. W. van 't Spijker, christelijk gereformeerd emeritus hoogleraar, zijn er redenen genoeg om het appèl ernstig te nemen. Men kan geen genoegen nemen met de situatie zoals deze nu is. Hij wijst erop dat het appèl onder woorden brengt wat door velen in de kerken wordt ervaren. Ds. A. Moerkerken, predikant in de Gereformeerde Gemeente, is ook van mening dat de kerkelijke verdeeldheid nooit een geaccepteerde zaak mag zijn. Toch is volgens hem het appèl te oppervlakkig. De verschillen worden volgens ds. A. Moerkerken ten onrechte gerelativeerd en teruggevoerd op een subjectief verschil in beleving. Volgens hem bestaan er in de gereformeerde gezindte fundamentele verschillen in de prediking van het Woord. Dr. ir. J. van der Graaf, secretaris van de Gereformeerde Bond binnen de Nederlandse Hervormde Kerk, is blij dat de C.S.F.R. zich intensief met de kerkelijke vraagstukken bezighoudt, maar heeft weinig verwachting van het appèl. Volgens hem is het een herhaling van het 'oude verhaal'. Bovendien heeft de praktijk uitgewezen dat het onmogelijk is de kerkmuren te slechten. Prof. W. J. Ouweneel ziet het appèl juist als een uiting van de postmoderne relativering van de kerkmuren en roept de jongere generatie op deze toonhoogte vast te houden, ook als zij later zelf op het kerkelijk pluche zitten.
Het deputaatschap Eenheid van de Christelijke Gereformeerde Kerken heeft het appèl met instemming ontvangen en ter publicatie aangeboden aan het landelijke kerkelijke orgaan De Wekker. Prof. J. W. Maris, hoofdredacteur van De Wekker en deputaat Eenheid schrijft daarbij: 'Het is bijzonder belangrijk en verheugend dat jonge mensen doordrongen zijn van de roeping tot eenheid die past bij het ene lichaam van Christus. (...) De motieven die zij hebben kunnen niet gemakkelijk genegeerd worden, omdat ze opkomen uit een gemeenschappelijk luisteren naar Gods Woord'.
Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft eveneens het appèl laten publiceren in haar orgaan de Waarheidsvriend.
Verheugend is het dat het verlangen naar de eenheid van de gereformeerde belijders niet iets is dat binnen de christelijke studentenwereld alleen op de C.S.F.R. leeft. De verschillende verenigingen van theologiestudenten reageerden gezamenlijk in de vorm van een publieke steunbetuiging. Zij spreken de wens uit 'dat de oud-leden van onze verenigingen - in de posities waarin zij verkeren - waar mogelijk en nodig initiatief zullen nemen om aan deze oproep daadwerkelijk gehoor te geven'.

Reacties kerkenraden
De reacties die de C.S.F.R. van de kerkenraden heeft ontvangen zijn net als de publieke reacties sterk uiteenlopend. Het ontbreken van een goede basis voor een gesprek wordt als belangrijkste argument genoemd voor het uit de weg gaan van het gesprek. Verschillen tussen kerken blijken in deze gevallen moeilijk te overkomen en men heeft gewoonweg geen behoefte aan samenwerking. Een ander argument dat genoemd wordt, is de menselijke onmacht. Het enige wat nog binnen het menselijk bereik ligt is het werken aan een persoonlijke en geestelijke herkenning, door bestaande kerkelijke verschillen niet te verheffen tot tegenstellingen. Verder blijkt dat de tijd voor een gesprek met een andere gereformeerde kerk bij een aantal kerkelijke gemeenten ontbreekt wegens interne aangelegenheden. Gelukkig heeft de oproep tot gesprek in verschillende kerkelijke gemeenten wel weerklank gevonden en zijn er verschillende initiatieven ontplooid. Men noemt het appèl 'uit het hart gegrepen'. Concreet zijn te noemen het gezamenlijk organiseren van gemeente- en/of hervormingsavonden. Daarnaast bestaat er in sommige plaatsen sinds kortere of langere tijd een goede samenwerking op terrein van jeugd-, ouderen en evangelisatiewerk. Uit de reacties blijkt ook dat de gezamenlijke activiteiten niet beperkt blijven tot de drie kerkverbanden waaraan het appèl gericht was. Zo hebben veel hervormd gereformeerde gemeenten hun handen vol aan het Samen op Weg-proces, zodat zij niet toekomen aan de roep om meer te doen aan de gereformeerde oecumene. Veel Christelijke Gereformeerde Kerken blijken samensprekingen te hebben met Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), die resulteren in verschillende vormen van eensgezindheid (onder meer kanselruil).

Conclusie
Uit de reacties blijkt hoezeer de meningen binnen de gereformeerde gezindte uiteenlopen als het gaat over de gereformeerde oecumene. Niemand kan het bijbelse appèl tot eenheid ontkennen. Afwijzende reacties op het appèl hebben dan ook alle de 'Ja, maar...'-vorm. De inhoud van dit 'maar' is in de meeste gevallen de waardering van de geloofsbeleving. De exclusieve betekenis van Schrift en belijdenis had hun volledige instemming. Het is opvallend dat de matheid die het appèl signaleert, terug te vinden is in de reacties. De betekenis van het bijbels appèl wordt onderkend, maar de kerkelijke structuren vormen barrières die men niet weet te overbruggen. Het is al zolang geprobeerd en de kerkmuren staan er nog steeds. Op de noodzaak tot eenheid als front tegen de onschriftuurlijke leer die in de kerken om zich heen grijpt, wordt nauwelijks gereageerd. Gaan Kuitert en Den Heyer dan de gereformeerde wereld niet aan? Voelt men dan niet de pijn van het gescheiden optrekken als we geconfronteerd worden met dit soort geluiden? En wordt ook dan niet de verbondenheid in het ene gereformeerde belijden beleefd?
Toch mochten we in de reacties ook iets zien van het kerkvergaderende werk van de Heilige Geest, die mensenharten ook in deze ombuigt. In de eenheid die er is in de verzoening door Jezus Christus alleen, mochten enkele kerkenraden met elkaar in gesprek raken en elkaar herkennen. Anderen hebben al langer dit soort contacten. Dan blijkt dat bij alle verschillen die er zijn in de gereformeerde gezindte - die het appèl ook niet heeft ontkend - een hartelijke verbondenheid aan Schrift en belijdenis. En als wij die werkelijk liefhebben, dan kunnen wij elkaar niet negeren, 'want ook wij allen zijn door één Geest tot één lichaam gedoopt' (1 Kor. 12: 13a). Het geloof in de eenheid van Christus' kerk vraagt ook om gehoorzaamheid om met wegcijfering van onszelf de weg te gaan die Hij Zelf wijst. God geve de gereformeerde gezindte de kracht om die gehoorzaamheid op te brengen!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen