Boekbespreking

Hendrik Jan Korterink, Moordenaars op zwarte kousen, uitgave Verba, Soes 271 pag., ƒ 24, 50.
De laatste tijd is er vernieuwde aandacht voor godsdienstige excessen, die zich in het verleden hebben voorgedaan. Na het boek Waanzee van R. Haasnoot over het drama op een Katwijkse logger in 1915, verscheen nu een boek van de journalist/schrijver Korterink, waarin drie gevallen van godsdienstwaanzin worden gehandeld. Het eerste gaat over de moord in februari 1900 door 'de zwaar godsdienstige boer' Mattinus Scherff in Appeltern op zijn knecht, omdat hij meende dat deze door de duivel bezeten was. Het tweede handelt over de gruwelijke gebeurtenissen op de Katwijkse 'Gekkenlogger'. En het derde is een soortgelijk geval bij de familie Verrips op een boerderij tussen Meerkerk en Leerbroek in 1944. In alle gevallen gaat het om mensen, die in medemensen de duivel ontwaren en daarvan 'een bevindelijke overtuiging' meedragen. De schrijver vervalt niet in de fout om deze gebeurtenissen op conto van 'de bevindelijken' te schuiven. De hoofdrolspelers in de drie drama's, zegt hij, waren helemaal niet zo kerks, het was eerder die afzondering, die leidde tot de drama's. Letterlijk zegt hij: 'Een hele gemeenschap wordt afgerekend op een uitwas. Vooral in Katwijk hebben veel inwoners daar problemen mee... Terwijl Katwijk in feite helemaal geen "zwarte kousendorp" is. Licht wordt de indruk gewekt dat alle 'zwarte kousen' potentiële godsdienstwaanzinnige moordenaars zijn. Het zal niet statistisch zijn vastgelegd, maar het is geen gewaagde veronderstelling dat moord, doodslag en andere vormen van criminaliteit juist in deze groeperingen minder voorkomen dan gemiddeld: naastenliefde is nog altijd de basis van het christelijk geloof.' Voor incest ligt het naar het oordeel van de schrijver anders. Maar hier zal het beeld nooit duidelijk worden omdat de bevolkingsgroep er het zwijgen toe doet. In het hoofdstuk, waaruit dit citaat is genomen, geeft de schrijver een beeld van de achtergronden van het christelijk geloof, 'Van Adam tot Luther', en poogt hij ook de orthodox-bevindelijke stroming in kaart te brengen onder de titel 'De Zwarte Kousenband'. Dat lukt hem redelijk objectief, al zijn hier toch de ongenuanceerdheden van de buitenstaander. In dit hoofdstuk krijgen behalve de SGP ook RPF en GPV een plaats en ook de EO, waarbij wordt opgemerkt dat GPV-ers op straat zijn te herkennen 'aan hun doorgaans fleurige, maar moderne kleding'. Of ze dan te herkennen zijn te midden van anderen met eenzelfde outfit?
Het laatste hoofdstuk gaat over 'De twee van Putten', in verband met de recente moord op stewardess Christel Ambrosius. 'Hier zijn het de autoriteiten die het geloof boven de feiten stellen'. De houding van de verdachten, 'de lijdelijkheid, het opkijken tegen het gezag, wordt ook hun fataal'. Deze rechtszaak loopt nog. Dat dit hoofdstuk in dit boek een plaats heeft is op z'n minst weinig overtuigend. Hier is toch geen sprake van godsdienstwaanzin?! Intussen een lezenswaardig boek, dat vanwege de hoofdlijn kritische lezing vraagt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen