De positie van de vrouw

De school van Tyrannus (Efeze)

Efeze. Het is midden op de dag. 35 gradenCelsius. Siësta voor de leraren en studenten van de school (een medische opleiding? ) van Tyrannus.
Toch bevindt zich een aantal mannen en vrouwen in de aula van het schoolgebouw, Zij hebben permissie gekregen van het schoolhoofd Tyrannus om hier tussen de middag te vergaderen en de lessen te volgen van een zekere Paulus. Deze heeft enkele maanden het woord gevoerd in de joodse synagoge van Efeze. En nadat hem daar de toegang is ontzegd, heeft hij voor zijn apostolisch onderwijs gebruik gemaakt van het huis van Aquila en Priscilla. Totdat tenslotte dit huis de grote toestroom van gretige hoorders niet meer kon bevatten. Nu genieten hij en zijn 'studenten' dan gastvrijheid in de school van Tyrannus.
Na een vluchtig bezoek aan Efeze tijdens zijn tweede zendingsreis, is Paulus thans aan het begin van zijn derde zendingsreis voor ruim twee jaren (53-55 n. Chr.) in deze stad. (vgl. Hand. 18: 19vv; 19: 8vv). En strateeg van Gods Koninkrijk als hij is, maakt hij van de gelegenheid gebruik om een opleiding te starten. In het hol van de leeuw, in Tyrannus' schoolgebouw nog al liefst. Een cursus voor de opleiding van evangelisten en medewerk(st)ers in het Evangelie. Zij genieten hier dagelijks van het apostolisch onderricht dat Paulus hen biedt: colleges in de kennis van de Bijbel en in de geloofsleer. Over de drie-enige God, de Vader en Zijn verkiezende zondaarsliefde, de Zoon Jezus Christus, gekruisigd en opgestaan tot ons eeuwig behoud. De Heilige Geest, de Gave van Pinksteren Die met handen vol bekwaamheden ('charismata') komt inwonen in de harten van mannen en en vrouwen. Ook over ethische onderwerpen gaat het in het onderwijs van de apostel: hoe te staan in een wereld die bezeten is door 'machten.'
En wie zijn dan al die leerlingen van Paulus? Kijk eens goed rond. Daar zit Epafras, de evangelist van Kolosse en Laodicea; hij is hier voor de verdere toerusting tot zijn taak in zijn geboortestreek. Naast hem: Tychikus, de postbode van Paulus' brieven aan Efeze, aan Kolosse en aan Filemon in Kolosse; een gewichtig werk. Studenten in de theologie.
Ze komen van heinde en ver; een internationaal gezelschap. Kijk, daar een echtpaar dat uit Rome verdreven is en in Korinthe in aanraking is gekomen met Paulus en het Evangelie van Gods genade in Christus Jezus; sinds enige tijd woonachtig te Efeze: Aquila en Priscilla, zijn vrouw. Zij hebben voor Paulus' leven hun hals gesteld (Rom. 16: 4). Let even speciaal op Priscilla. Ze mag er zijn. In het Nieuwe Testament wordt zij van de zes keer dat het echtpaar wordt genoemd, vier keer als eerste genoemd. Zij is 'een moeder in Israël'; de gastvrouw van de christelijke huisgemeente te Efeze. Zij is met haar man actief geweest in het onderwijs. Aan niemand minder dan aan Apollos hebben zij de weg van God. nauwkeuriger uitgelegd (Hand. 18: 26).
Laat ons nog even verder rondkijken. Wie zien we hier nog meer onder de aanwezigen? Mannen, maar ook vrouwen van wie wij lezen in Rom. 16. Naast Priscilla en Aquila - medewerkers in Christus Jezus - enkele ons minder bekende vrouwen. O.a. Maria 'die veel voor ons gearbeid heeft' (vs. 6); Tryfena en Tryfosa (vs. 12) en Persis (vs. 12), 'de beminde zuster'; 'vrouwen die in de Heere arbeiden'. De moeder van Rufus (vs. 13), vermoedelijk de echtgenote van Simon van Cyrene. En Julia en de zuster van Nereus (vs. 15), ons verder niet bekend.
We noemen voor deze keer alleen de vrouwen. Ten bewijze dat zij bij Paulus volop meetelden. Zij hebben op allerlei wijzen meegewerkt in het grote zendings- en gemeenteopbouwwerk van de eerste eeuw (missionair, pastoraal, in het onderwijs). Als beheerders van een huisgemeente, in de verzorging van zieken en zwervers, in de onderlinge pastorale zorg, in evangelisatie-arbeid en onderricht. En geloof maar, dat de apostel ook deze vrouwen heeft betrokken in de vorming en toerusting die hij de eerste christenen gaf in de school van Tyrannus.

De Christelijke Hogeschool Ede (GPW/GL opleiding)
Van de school van Tyrannus (Efeze) naar de Christelijke Hogeschool (Ede). Een hbo-onderwijsinstelling met acht opleidingen die erop gericht zijn om op basis van de Schrift en genormeerd door de Gereformeerde belijdenis onderwijs te geven in dag- en deeltijdse opleidingen aan jongeren en ouderen voor een deskundig en christelijk gemotiveerd vervullen van functies in de maatschappij. Een van die opleidingen is de opleiding tot Godsdienst-Pastoraal Werker (GPW) en Godsdienstleraar (GL). Door de minister erkend en wat de eerstgenoemde opleiding betreft ook binnen het bekostigde circuit. De vervulling van een lang gekoesterd ideaal. Er zijn wetenschappelijke instellingen voor wo met theologische faculteiten die door de kerken gedragen opleidingen kennen voor de opleiding van dienaren des Woords. Maar er zijn ook hbo-instellingen als die van Ede met opleidingen die dienstbaar willen zijn aan een theologisch goed gefundeerde en aan een kwalitatief (educatief/didactisch) stevig onderbouwde vorming van professionele werkers in het middenveld van de kerk en op scholen voor het godsdienstonderwijs.

Taken en werkterreinen voor vrouwelijke afgestudeerden
Met vreugde worden tot onze GPW/GL opleidingen te Ede ook vele vrouwelijke studenten toegelaten. Zij komen niet zelden de opleiding binnen met een hartelijke begeerte om dienstbaar te mogen zijn in kerk en Koninkrijk van God op plaatsen waar de Heere haar hebben wil. De toelatingsgesprekken getuigen daar vaak van. Daarbij kijken zij nog al eens over de grenzen. Zo is onlangs nog een van onze vrouwelijke afgestudeerden uitgezonden naar Peru voor het verrichten van pastorale arbeid vanwege de GZB. En zij is bepaald niet de enige geweest, die met de kennis en vaardigheden, opgedaan in Ede, naar de 'einden der aarde' is vertrokken. Uitgezonden in en door de gemeente. In vroeger dagen waren daar soortgelijke uitzendingsdiensten, waarin bijv. diaconessen tot haar bediening werden ingeleid en uitgezonden. De velden zijn wit om te oogsten.
Maar wie de ogen niet sluit voor de grote geestelijke nood waarin de westerse wereld verkeert, zal dankbaar zijn, dat er naast mannen ook vrouwen gereed staan om na een vierjarige hbo-studie dichter bij huis aan het werk te gaan. Zij komen na hun studietijd terecht in instellingen voor hulpverlening aan verslaafden, aan asielzoekers, aan mensen in probleemsituaties. Anderen zoeken het in organisaties voor pastoraat in het gevangeniswezen of voor zieken- en bejaardenzorg. Weer anderen in het evangelisatiewerk, in jeugd-en jongerenwerk.
Maar ook in lokale kerkelijke gemeenten komt er geleidelijk meer openheid voor de gedachte, dat wij de vele taken die op de schouders van voorgangers en kerkenraadsleden rusten, niet goed kunnen waarnemen, zonder daarbij theologisch geschoolde - ook vrouwelijke - gemeenteleden in te schakelen.
Niemand onder ons wil de ambtelijke verantwoordelijkheden van een kerkenraad inruilen voor een 'selfsupporting' gemeente met een inbreng van 'elk wat wils'. Dat levert meestal grote verdeeldheid en chaos op.
Anderzijds moet niemand ook denken, dat een kerk of gemeente slechts kan bestaan bij de gratie van goed geoliede ambtelijke activiteiten. Wij moeten de gemeente niet monddood maken. We komen zeker in een impasse terecht, als wij ons voortdurend laten leiden door vrees voor inspraak van de gemeente in het beleid, of voor de 'verborgen' macht van de geëmancipeerde vrouw of ook voor een mogelijke overstap naar 'de vrouw in het ambt'. Elke kerkenraad en gemeente die een van onze studenten voor een kerkelijke stage in hun midden hebben gehad, hebben - dunkt ons - die vrees kunnen afleggen.
Dienaren des Woords weten uit ervaring, dat er pastorale situaties zijn, waarin een vrouw beter kan functioneren dan een man. En kerkenraden weten meestal wel voorbeelden te noemen van pastorale werksters in een zorgcentrum of in het ziekenpastoraat in verpleeghuizen die uitstekend functioneren. Maar predikanten en kerkenraden zijn er tegelijk meestal niet aan toe om zich ook op het punt van de catechese nog eens goed te bezinnen. Onze vraag daarbij is: is het verantwoord om het catechetisch onderricht aan een man, de herder en leraar der gemeente toe te vertrouwen, met uitsluiting van alle anderen? Er zijn predikanten die 200 of meer catechisanten hebben en helemaal alleen hun leerlingen onder hun hoede willen houden. Hoewel zij zich in dit zwaarwegend stuk ambtelijke werk - mede ter wille van de uitvoerbaarheid ervan - zouden kunnen laten bijstaan door een catechese-team, een groep van kerkelijke medewerkers - mannen en vrouwen - die voor dit werk behoorlijk zijn geschoold. En dat alles in goede samenhang en samengang met de daarvoor verantwoordelijke ambtelijke organen.
Laat er vooral op dit punt een herbezinning op gang komen binnen onze kerkenraden. Wij zijn gewend aan de figuur van de onderwijzeres op onze scholen en zondagsscholen. Zij zijn velen tot grote zegen.
Wij juichen het toe, als in onze tijd op scholen voor voortgezet onderwijs - met hun vele lerarenvacatures - ook vrouwen de moed hebben om als godsdienstlerares te gaan werken. Om te bouwen aan de vorming en toerusting van jongeren en hen te leren staan in een wereld die zich steeds verder van God en Zijn geboden verwijdert.
Als de Geest aan de vrouw gaven geeft om in een bediening deze arbeid van onderricht te verrichten, waarom zou het dan ongeestelijk heten, als ook vrouwen participeren in het onderricht van de kerk, in Bijbelonderricht op openbare scholen en in de lokalen van kerkelijke gemeenten?

Bedieningen, geen ambten
De GPW/GL opleiding te Ede is geen opleiding die vroeg of laat een uitgang zal blijken te bezitten naar de uitoefening van kerkelijke ambten. Laat niemand die beschuldiging rondstrooien. Ooit was het een vrouw - Anna Maria van Schurman die - zij het vanachter een schot of gordijn - in de aula van het Academiegebouw te Utrecht universitaire disputen bijwoonde en de theologische colleges van Gisbertus Voetius volgde. Zij mocht er zijn. En in onze tijd volgen vele vrouwen een theologie-opleiding, zonder ambities voor het bekleden van een ambt. Waarom zouden zij ook? Waarom zou zelfs bijv. een vrouw als dr. Anne Marie Kool niet een waardige plaats mogen innemen in het theologisch onderwijs op universitair niveau in Hongarije? Waarom zouden vrouwen, daartoe theologisch toegerust, niet ook anderen theologisch kunnen toerusten, participerend in het onderricht in de christelijke godsdienst, van basisschool tot hogeschool.
De velden zijn wit om te oogsten.
Christus heeft nooit vrouwen aangesteld tot apostelen. Wel waren de eerste opstandingsgetuigen vrouwen. En vrouwen hebben in de eerste christengemeenten honderduit meegewerkt in de Heere, onder verantwoordelijkheid van de apostelen en van de leidinggevende ouderlingen en diakenen der gemeente. Het was haar niet gegeven om in ambtelijke schoenen door het leven te gaan. Maar dat behoefde immers ook niet. Er is zoveel meer.

Groot is de Diana der Efeziërs
Nog even terug van Ede naar Efeze. Het is inmiddels avond geworden. De straten vullen zich met menigten van mensen. Zij vieren het uitbundige feest ter ere van godin Diana, ook wel geheten: Artemis. Een vrouwelijke godin die woont in een tempel die een van de zeven wereldwonderen is; annex de nodige perversiteiten. Iedereen roept: 'Groot is de Diana der Efeziërs'. Ook de vrouw kan tenslotte als godin worden bejubeld.
Aan zo'n feest doen wij niet mee. Veeleer staan wij ernaar om de vrouw als een mondige getuige van de opgestane Christus in een bezeten wereld als de onze de straat op te sturen en de mensen te zeggen, dat er maar een Naam is onder de hemel, gegeven tot zaligheid en dat 'er geen goden zijn, die met handen gemaakt worden'(Hand. 19: 26). De majesteit van godin Diana gaat ten onder.
Laten de vrouwen die in de school van Tyrannus onderwezen zijn, daarvan maar getuigen. En laten vrouwen van de 21e eeuw, toegerust in Ede, dat ook maar doen. Haar stem mag worden gehoord. Niemand moet zeggen: 'Wat moet je toch met al die mensen?' In Ede leren wij de mensen - mannen en vrouwen - dat het niet goed is om in een christelijke gemeente Gods talenten te verbergen in de aarde.
De velden zijn wit om te oogsten.

B.                           C. den Boer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen