Ds. B. J. van Vreeswijk op jaarvergadering Gereformeerde Bond

Voorzitter, vergadering,

Het is het derde achtereenvolgende jaar dat ik namens het moderamen van de hervormde synode het woord tot u richt. Ik doe dat met toenemende schroom, Een bepaalde verlegenheid overvalt me als ik terugblik op in het oog springende zaken sinds uw vorige jaarvergadering. Verlegenheid vanwege uit uw midden gekomen ernstige kritiek of geuite zorg. Wij gaan daar zeker niet aan voorbij en durven ook niet alles af te wijzen of ten minste uitleggenderwijze af te zwakken. U wilt niet staan tegenover de leiding van de kerk en wij beamen dat we, al is het met andere woorden of met een andere aanpak, eikaars vragen en zorgen wel degelijk meerdere malen herkennen.

Wellicht wek ik bij u enige nieuwsgierigheid. Mijn eerste gedachten gaan naar de discussies ontstaan over de verzoening na de behandeling van bezwaarschriften op de gereformeerde synode.
Een open brief van het hoofdbestuur,
een open brief uit uw kring,
een open brief uit de boezem van de gereformeerde kerken,
zijn slechts enkele te noemen nadrukkelijke signalen die werden afgegeven. Zij worden omgeven door een golf van onrust, die breed merkbaar is in de kerken.
Is daarover hervormde zorg?
Heeft het hervormd moderamen een geestelijke betrokkenheid op de belijdenis van de persoon en het werk van Jezus Christus?
Ons antwoord is op beide vragen volmondig: ja.
Met het gereformeerde deputatenrapport, weest u zich bewust wat ik zeg, met het gereformeerde deputatenrapport belijden we op grond van de Schrift van Jezus: 'Hij geeft Zijn leven als losprijs voor velen' (Marcus 10: 46) en 'Christus heeft ons vrijgekocht van de vloek van de wet' (Galaten 3: 13).
In deze rapportage klinkt de Schrift voluit door waarop we amen mogen zeggen. We kunnen niet anders, we willen niet anders.

Waarom dan toch alle commotie?
Met vreugde, zal de een, met pijn de ander, constateren dat we het dan toch niet allen in de uitleg met elkaar eens zijn. Orthodoxe Schriftvisie en Schriftkritische benadering botsen op elkaar.
Bij ons hervormden eigenlijk al eeuwen, bij de gereformeerden nu ook openlijk.
Toch leidde dat op de gereformeerde synode o.a. tot de twee volgende uitspraken die ik voor de eerlijkheid van de discussie citeer:

- de synode van Goes heeft terecht haar zorg omtrent de standpunten van dr. Den Heyer onder woorden gebracht door uit te spreken dat hij in zijn boek tekst en dogma, exegese en dogmatiek, niet zorgvuldig genoeg op elkaar heeft betrokken en de strekking en kracht van de klassieke verzoeningsleer onvoldoende heeft gepeild;

- met de Schrift belijdt de kerk, dat God in Christus de wereld met zichzelf verzoenende was. In het leven van Christus, in Zijn dood en Zijn opstanding ervaart de kerk Gods liefdevolle toewending en Zijn verzoenend handelen voor de mensheid. In de eerbiedige formulering van het belijden, in haar verkondiging en lofzang, in het breken van het brood en het delen van de wijn en in haar dienst aan de wereld tracht de kerk uitdrukking te geven aan haar geloof, dat Christus 'overgeleverd is om onze overtredingen en om onze rechtvaardiging is opgewekt' (Rom. 4: 25).

Tot zover, dunkt me, kunt u de gereformeerde synode de hand drukken. Waar zit dan de pijn?
In een zekere ontkoppeling, die is aangebracht tussen de autonoom zoekende en vragende wetenschapper en de gebonden belijdende kerkelijke gelovige.
Een verschijnsel dat in onze kerk in de jarenlange praktijk niet nieuw is. Onze kerkelijke hoogleraren kennen een grote geschakeerdheid. De staatshoogleraren, die mede onze studenten vormen, een mogelijk nog grotere.
De nu uitgesproken acceptatie daarvan in de gereformeerde synode, ondanks de kritische synode-uitspraken, met betrekking tot een kerkelijk hoogleraar hebben ook een andere achtergrond.
Ter synode werd mij van confessioneel gereformeerde zijde beklemtoond dat niemand een tuchtprocedure wenste. De herinneringen aan twee dergelijke procedures in de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken hebben trauma's achtergelaten. Er is ervaring opgedaan met gescheurde kerken, gescheurde families en gescheurde harten..En, zo leert de geschiedenis: het lost niets op, de verdeeldheid keert terug, de tegenstellingen ontstaan opnieuw.

Op dat punt spreek ik u, vergadering, aan. Wij leven in een tijd van commercialisering en individualisering. Je merkt dat aan het folderaanbod in de brievenbus.
Nog meer mogelijkheden, nog weer andere producten, in vormgeving net iets meer op u of jou toegesneden, zo wordt ons voorgehouden.
En de consument raakt verward of onverschillig.
Wat moet hij kiezen, is zijn vraag. Gooi alles bij het oud papier, is soms zijn reactie.
Wat is de weg van de snel op elkaar volgende open brieven?
Mijns inziens geen andere als van de folders in de brievenbus: verwarring en/of onverschilligheid.
Mag er dan niet gereageerd worden, is er soms geen reden tot verontrusting? Ja zeker, maar mag ik daarbij een aantal vragen stellen:
Kan een reactie niet individueel door een eigenhandig geschreven brief? Is één ordelijke, weloverwogen, reactie van een organisatie niet genoeg?
Moeten we niet veel meer elkaar indringend aanspreken op de ambtelijke vergaderingen?
Lopen we niet het gevaar dat zoals vroeger de kerkenraadsbesluiten wel tussen de kippen en achter de koeien vielen, nu de media ons forum zijn waarin de besluiten vallen?
Dreigt niet een geweldige oppervlakkigheid en willekeur?
We zoeken toch niet de gunst van de massa, nog altijd onberekenbaar en onstuurbaar?
Ik uit mijn diepe zorg. Uw kerkelijke zorg veeg ik echt niet van tafel. Wel teken ik aan dat er niet zorgvuldig en diepgravend gedebatteerd kan worden in de media. Flitsende teksten, vaak buiten het verband geciteerde zinnen, snorrende koppen vormen, of misvormen de gemeenteleden. En de sfeer wordt grimmiger.
We belijden de verzoening, we komen op voor het wonder van Gods genade in Christus, die mensen verandert.
Van verlorenen tot geredden, van vijanden tot vrienden, van haters tot liefhebbers.

Het brengt me tot een oproep:
- Leden van de gereformeerde bond, verzoen u onderling. Als orthodoxe belijders bent u onderling hervormde broeders in het kwadraat. Geef de verzoening plaats.
- Hoofdbestuur, wij beluisteren in uw reacties vaak het hinken op twee gedachten. Enerzijds scherpe kritiek op de kerk en kerken, anderzijds een nadrukkelijk erkennen: we kunnen niet weg. Geeft dat geen verwarring? Bezint u zich daarop.
- Comité tot behoud van de Nederlandse Hervormde Kerk, laten we elkaar bevragen wat we in de reacties op elkaar bereikt hebben. Bent u bereid tot een echte weging van uw publicaties? Wij stellen onze reacties ter discussie.
- Procederende kerkvoogdijen, laten we de belijdenis van de verzoening als basis nemen en komen tot het zoeken van een compromis. Onze marges zijn niet breed, maar op de nu bewandelde weg zijn alleen verliezers.

Voorzitter, de gesproken woorden en deze viervoudige oproep brengen ook mij in de engte. Onze kerk is divers. Dat maakt spreken voor de gehele kerk moeilijk. 
Bewust stel ik me kwetsbaar op. Daarvoor heb ik ook een persoonlijke reden. Dit jaar regelde ik op 1 januari, bij het begin van het nieuwe millennium, met een collega mijn begrafenis. Dat ik hier ben is een wonder. Een wonder van de levende, genadige God. Ook uit uw midden kwam veel medeleven en ik ben gedragen op de vleugels van het gebed. Dank daarvoor. In onze gebroken en verdeelde kerk doet God wonderen. Het is een blijk van Zijn trouw. Onze vaderen hebben het in de diepten en in de kerkelijke verdeeldheid ervaren. Daarvoor hebben we geen scheuring nodig. Ik roep u hartstochtelijk op tot gebed voor onze kerk, tot worsteling met onze kerk. Tot waardig en weldoordacht protest en tegelijkertijd tot betrokken medeleven. Tot het bijeenblijven onder één kerkelijk dak om ook als bezwaarden uw geloofsovertuiging te verdedigen en te verbreiden zoals u dat als minderheid bijna een eeuw lang deed.
Heeft het u in de verdeelde kerk uiteindelijk aan iets ontbroken?
Ik groet u in Christus; Die een volkomen verzoening is van al onze zonden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen