Boekbespreking

Redmor Kooistra en Stephan Koole, Beatrix - Invloed en macht van een eigenzinnige vorstin, uitgave Bart Bakker, Amsterdam, 179 pag. Harry van Wijnen, De macht van de Kroon, uitgave Balans, Amsterdam, 255 pag., ƒ 37,50.
In het eerste boek, dat inmiddels een tweede druk beleefde, komt tot uitdrukking hoe Beatrix 'een meer eigentijds vorstin' was dan haar moeder, maar dat zij ook een grotere afstand tot het volk bewaart en tegelijk zich indringend met het regeerbeleid inlaat, zodat haar koningschap meer dan ceremonieel is. Intussen komt ook haar grote werkkracht en inzet tot uitdrukking. Tijdens haar buitenlandse bezoeken maakte ze vaak indruk met de toespraken die ze hield en waarin ze de ruimte zocht van de staatsrechtelijke beperkingen, die de ministeriële verantwoordelijkheid haar oplegt. Het boek begint met de inhuldiging op 30 april 1980, waarna o.a. aan de orde komen 'Het geheim van het paleis', de Troonrede, het Koninkrijk overzee en Oranje in Europa. Het boek sluit af met de samenstelling van de kabinetten onder Beatrix.
Een lezenswaardig boek, voorzien van een naamregister en met zwartwit foto's verlucht. Het laatste hoofdstuk draagt de titel 'Een tijdperk ten einde', omdat de troonwisseling al weer in het verschiet ligt. 'De monarchie gaat een moeilijke periode tegemoet en van een staatshoofd kan niet alles worden geaccepteerd', zegt de auteur. Na verschijning van dit boek flakkerde de discussie rondom de monarchie weer op.

In het tweede boek gaat het expliciet over de macht en de invloed van de vorstin. De auteur is van oordeel dat het koningschap in Nederland 'nauwelijks voorwerp van politieke strijd' is geweest, al waren er zaken die kabinet en koningin soms langdurig verdeelden (Greet Hofmann-affaire, Irene-crisis en het Lockheed-schandaal). Maar in de Tweede Kamer groeit de steun voor het denkbeeld om de koningin haar rol bij de kabinetsformatie te ontnemen. In dit boek beschrijft de auteur de invloed van de koningin 'achter de schermen', de relatie tussen ministers en het staatshoofd en de rol van het parlement, 'dat zich ten opzichte van het koningschap nooit goed raad heeft geweten met zijn grondwettelijke positie'. Ministers of oud-ministers gunnen de auteur in dit boek een blik in het (hun) verleden in de omgang met de vorstin of geven min of meer openhartig hun oordeel over de persoon en tot het functioneren van Beatrix. Het boek begint met een hoofdstuk 'De minister wikt, de secretaris-generaal beschikt'. 'Den Uyl redt de monarchie' is de titel van één van de hoofdstukken in het eerste deel, dit in verband met de Lockheedaffaire van Prins Bernhard. Het daarop volgende hoofdstuk heet 'Juliana hoopt op een tweede kabinet-Den Uyl'. Duidelijk laat de auteur tot uitdrukking komen, dat het hof van Beatrix 'schandaalbestendig' is geworden. 'Het heeft zichzelf gemoderniseerd en geprofessionaliseerd'. Daarom hebben zich geen gelegenheden voorgedaan voor 'republikeinse groepsvorming' en lukte het niet meer om 'de antimonarchisten' de straat op te krijgen. Al met al een intrigerend boek, dat afsluit met een chronologische opsomming vanaf 22 november 1813 van feiten rondom de monarchie en een overzicht van de grondwet(swijzigingen) vanaf 1814.
Om een goed beeld te krijgen van de monarchie en de invulling daarvan in onze tijd leze men deze boeken samen. Ze bieden een boeiend tijdsbeeld met daarin de onopgeefbare plaats van het Oranjehuis in onze monarchie.
J. v. d. Graaf

Henk Florijn, Eindhalte, uitgave Den Hertog, Houten, 108 pag., ƒ 19,90.
De schrijver wil in deze novelle aandacht vragen voor het probleem van de eenzaamheid waarin veel mensen leven. In de tram zit Leanne de Groot. Ze is op weg naar 'De Rokkenschool' in de stad. Onderweg stapt een groep opgeschoten jongens in die haar om haar uiterlijk lastig vallen. Ze is alleen en voelt zich bedreigd. Net als de jongens handtastelijk beginnen te worden, is daar ineens Rutger Kooiman. Hij komt haar te hulp, maar ze spreken elkaar verder niet ook al zijn ze leerling van dezelfde school. Rutger woont bij pleegouders. Hij is in zijn jeugd mishandeld en loopt daardoor met onverwerkte trauma's rond.
In de lerarenkamer is ook eenzaamheid. Men leeft langs elkaar heen en heeft uiteenlopende opvattingen over de omgang met leerlingen.
Lerares Joke van der Molen is ongehuwd en heeft daar soms moeite mee. Er bloeit tussen Leanne en Rutger uiteindelijk een romance open. Het verhaal leest vlot, heeft een heldere stijl. Florijn promoveerde in 1991 op een proefschrift over 'de Ledeboerianen'. Hij blijkt ook over andere talenten te beschikken.
Wel maakt hij mijns inziens een typische beginnersfout door te veel tegelijk aan de orde te willen stellen. Hoe moeten jongeren die om hun uiterlijk worden lastiggevallen daarmee omgaan? Hoe moet een jongen met zo'n belast verleden verder leven? Hoe verloopt het schoolleven juist op een reformatorische school? Daar is kennelijk ook veel eenzaamheid en veel minder eenduidig denken dan naar buiten wordt volgehouden. Hoe ga je om met problemen van ongehuwd zijn, vooral bij het ouder en daarom al eenzamer worden? Ik zou Florijn willen adviseren: ga verder op deze weg. De doelgroep waarop de uitgever zich richt, is tot heden niet echt verwend met gedegen en literair verantwoorde publicaties.
J. Maasland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen