Boekbespreking

Dr. J. Douma, Grondslagen christelijke ethiek, Uitgave Kok Kampen, 413 pag, 1999, ƒ 59,-.
Dr. J. Douma is druk doende met het schrijven van een nieuwe serie boeken over christelijke ethiek. Hij heeft al veel op dat terrein gepubliceerd maar biedt in zeker opzicht toch weer iets nieuws, zelfs als hij over onderwerpen schrijft waarover hij al gepubliceerd heeft. Het nieuwe zit in de breedvoerige bespreking van thema's. Wat Douma nu schrijft, worden heuse naslagwerken. Hij schrijft bovendien op een theologisch hoger niveau dan bijvoorbeeld in zijn bekende serie Ethische Bezinning. Wat dat betreft, ga ik ervan uit dat de hoop dat ook gewone gemeenteleden deze boeken ter hand nemen - dat staat op de achterflap - ijdel is. Althans, dit deel Grondslagen is echte theologenkost. In dit boek komen de primaire vragen van de (christelijke) ethiek voor ethiek? Wat is kenmerkend voor christelijke ethiek? Wat is ons standpunt ten aanzien van utilisme en deontologie? Hoe functioneert de bijbel als bron van de ethiek? Hoe is de relatie tussen Christus en ons menszijn, onze verzoening en onze heiliging? Hoe staan wij tegenover deugdethiek? Wat is liefde? Wat voor gevolgen voor de ethiek heeft ons geloof dat de mens beeld van God is? Hoe kijken we naar de relaties waarin de mens leeft (met God, anderen, de natuur, de structuren en zichzelf)? Al die vragen worden diepgaand besproken. De grondigheid blijkt ook uit de vele verwijzingen naar andere literatuur. Ethiek en dogmatiek zijn onderscheiden maar niet te scheiden. In dit boek lopen die twee hand in hand. Douma gelooft dat de Heilige Schrift ook de norm van de hedendaagse ethiek moet zijn. Daarmee roeit hij tegen de stroom van veel hedendaagse christelijke ethiek in. Hij maakt zich echter niet af van andere visies; daarover is hij voortdurend in gesprek. Hij beëindigt deze studie met een overzicht van de geschiedenis van de christelijke ethiek.
Mijn commentaar: een interessant boek voor ieder die het wil lezen en een belangrijk boek voor ieder die zich bezighoudt met ethiek. Ik heb het met een lichte ontzetting over de belezenheid van Douma doorgenomen. Heb ik ook vragen aan Douma? Jawel. Zijn definitie van christelijke ethiek, namelijk 'Bezinning op het morele handelen, vanuit het perspectief dat ons in de Heilige Schrift geboden wordt', overtuigt me niet helemaal (blz. 59). Als handelen jegens God buiten de definitie gehouden wordt, valt de bestudering van het eerste tot en met het vierde gebod dan nog wel binnen de ethiek? Ik ben onder de indruk dat de wetenschapper Douma kinderlijk gehoorzaam wil blijven aan de Schrift. Toch zou ik graag nog meer zelfkritiek hebben dan Douma al heeft (op blz. 115). In mijn verstaan van de Schrift laat ik me immers ook leiden door mijn eigen (groeps)cultuur. Hoe ontdek ik dat? Hoe waardeer ik dat? Is het misschien helemaal niet zo erg dat een (groeps)cultuur de bijbelse morele boodschap een beetje scheeftrekt? Bij de bespreking van de corruptio totalis (blz. 152) is Douma kritisch naar elk te optimistisch mensbeeld. Optimistische mensbeelden brengen de moraal niet echt op hoger plan. Als ik dat lees denk ik: hoe komt het dan dat het realistische, bijbelse mensbeeld zelfs in christelijke gemeenten zo weinig positieve doorwerking heeft (gehad) voor de christelijke levenswandel? Douma gaat hier helaas niet op in. Zo valt er bij elk hoofdstuk wel iets te vragen. Dat maakt het lezen alleen maar boeiender.

N. C. van der Voet

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen