Wat een land, wat een land

Het verhaal gaat van een rooms-katholiek hoogleraar, die heeft gezegd onmiddellijk tot scheiding te zullen overgaan wanneer de nieuwe wet op het huwelijk, waardoor ook mensen van gelijk geslacht kunnen trouwen, wordt aangenomen. Tot zo'n instituut wenste hij niet te behoren. Inmiddels tekent zich duidelijk af, dat de Tweede Kamer in overgrote meerderheid tot zulk een ingrijpend besluit zal komen. Het burgerlijk huwelijk zal daarmee een volstrekt andere inhoud en rechtsgrond krijgen dan hier tot heden het geval is geweest. Met de radicale beslissing, die Nederland in deze in haar wetgeving gaat nemen, wordt zo ongeveer het laatste element van het christelijke verleden van onze natie uitgewist. Al eerder zijn er verregaande besluiten inzake wetgeving op ethisch terrein geweest, met name ten aanzien van abortus en euthansasie. Hierbij kan nog genoemd worden de recente opheffing van het bordeelverbod, een overheidsmaatregel, waartegen de burgerlijke gemeenten machteloos lijken te zijn. We hebben een paarse samenleving en dat zullen we weten.

Feest
Wat een land, wat een land! Paars Den Haag viert feest over wat nu verworven is (wordt) bij aanvaarding van het homohuwelijk, een ander deel dompelt zich zo ongeveer in rouw. Voorop , in het feest gaat de politieke aanjager van de homo-emancipatie, de D66'er Boris Dietrich.
Sommigen laten er geen onduidelijkheid over bestaan verheugd te zijn dat de laatste herinnering aan ons christelijke verleden wordt uitgewist en de scheiding tussen kerk en staat in alle consequenties ervan definitief is. Het feest wordt vooral gevierd, omdat Nederland zich de eer verschaft het eerste land ter wereld te zijn, dat het homohuwelijk aanvaardt. Het doet er niet toe dat geen land ter wereld dit Nederlandse huwelijk zal erkennen en dat adoptie van kinderen uit het buitenland wordt bedreigd, omdat men er daar niet zeker van is waar die kinderen uiteindelijk terecht zullen komen.
Had Nederland lange tijd de twijfelachtige reputatie, dat naar andere landen in de wereld heel gemakkelijk het waarschuwende vingertje werd geheven, vandaag wordt die dubieuze reputatie voortgezet doordat Nederland koploper is in het opruimen van eeuwenlange tradities.

                * * *

Zo gaat Nederland voorop als het gaat om de praktische consequenties van de ontkerstening van Europa. Die ontkerstening manifesteert zich in het politieke leven.
Het is nog niet zo lang geleden dat breed in onze samenleving, bewust of onbewust, de overtuiging leefde dat in ieder geval de tweede tafel van de Tien Geboden het welzijn van mens en samenleving diende. Ook die overtuiging - een door de christelijke traditie getoonzet levensbesef - gaat teloor.
De ontwikkelingen blijken inmiddels zo snel te gaan, dat het in politiek Den Haag nauwelijks meer is uit te leggen waarom waarden en normen, die door het Evangelie en daarin ook door de heilzame geboden worden bepaald, goed zijn voor de samenleving. De praktijk is geworden wat Psalm 2 zegt: laat ons hun banden verscheuren en hun touwen van ons werpen. We zijn naar het oordeel van velen zo juist op weg naar een land, waar het leven goed is. Wat een land, wat een land! Om het met een veelgebruikt Schriftwoord, in de (aan)klacht van de profeet Jeremia te zeggen: 'O, land, land, land, hoort des Heeren Woord' (Jer. 22 : 19).

Verdeeld
Er mag respect zijn voor die politici, die er zich voor hebben ingezet om invoering van deze wet tegen te gaan. Naar het zich laat aanzien bevinden die zich louter binnen de christelijke partijen, waarbij er gradaties zijn in de kracht van het verzet. Van de paarse partijen is hier geen enkel heil meer te verwachten. Ook een ooit 'conservatieve' partij als de VVD is om. Binnen het CDA blijken er bovendien enkele dissidenten te zijn, die zich tegenover de fractievoorzitter moeten verantwoorden wanneer ze zullen komen tot afwijkend stemgedrag. Maar hier ligt dan tevens een dieper probleem. Het is kennelijk ook niet aan ieder binnen de kerken meer uit te leggen waarom een homohuwelijk, naar de normen van het Woord gemeten, niet kan. Ook hier vervangt een gangbare vrijheids- en gelijkheidsideologie de norm van het Woord.

                 * * *

We moeten de spade nog dieper steken. De christelijke politiek weet zich in deze ook niet gesteund vanuit de volle breedte van de kerken. Ik bedoel dat niet in partijpolitieke zin maar in belijdend theocratische zin. Beleed (en belijdt) de Hervormde Kerk in haar kerkorde van 1951 nog het huwelijk als 'inzetting Gods', in de kerkorde voor de verenigde kerk bleek zulk een duiding aangaande het huwelijk van man en vrouw al niet meer mogelijk. Over het huwelijk mocht daarin alleen iets worden verwoord wanneer ook de zogeheten alternatieve relaties een plek zouden krijgen. Hoewel dit alles nog niet helemaal is uitgekristalliseerd, kan men er zeker van zijn dat het homohuwelijk ook in de zich verenigende kerken (inclusief dus de huidige Hervormde Kerk) op steun mag rekenen. Rome heeft intussen al wel aangekondigd geen homohuwelijken te zullen inzegenen. Voor Rome prevaleert het kerkelijk huwelijk als sacrament. Dat neemt niet weg dat kerken, die naar het Woord willen handelen, onontkoombaar voor de vraag komen te staan hoe zij de verhouding tussen het burgerlijk en kerkelijk huwelijk in de toekomst zullen zien.

Steun
De christelijke politiek heeft zich in het: verzet tegen het homohuwelijk sterk gesteund geweten door kerken uit de Gereformeerde Gezindte, inclusief de Gereformeerde Bond in de Hervormde Kerk. Voor zover de overige kerken iets van zich lieten horen waren het zwerfstenen van individuele kerkelijke beleidspersonen, maar er ging geen getuigenis van de kerken als geheel uit. De Remonstrantse Broederschap heeft zelfs publiekelijk blijdschap over een mogelijk homohuwelijk geuit, in reactie op de boodschap die uitging vanuit kerken van gereformeerde confessie. De verdeeldheid in deze binnen de kerken in Nederland werd dezer dagen dan ook de christen-politici voor de voeten geworpen. En daarom, wanneer we zeggen: wat een land, kunnen we ook zeggen: wat een kerk. We staan als christenheid in Nederland niet buiten de schuld van de huidige ontwikkelingen.

                 * * *

Hierbij moet ook nog een ander punt worden genoemd. Hoezeer er in het parlement ook sprake was van eensgezind optrekken van de (kleine) christelijke partijen en hoezeer men daar ook doordrongen was van de noodzaak van voorbede binnen de gemeente voor het huidige politieke gebeuren, het bleek kennelijk niet mogelijk een gemeenschappelijke oproep tot voorbede aan de gemeenten te doen uitgaan. Partijen deden dit afzonderlijk. Moet partijbelang hier niet wijken voor de zaak waarom het gaat? Dit zeg ik nog afgezien van het feit, dat verwacht mag worden, dat in elke eredienst in gebed wordt gebracht wat politiek en maatschappelijk actueel is in het licht van het Woord. Daarom ben ik het met L. M. P. Scholten wel eens, die in het RD schreef dat er ook niet teveel gebedsbrieven moeten verschijnen. Dat devalueert de waarde ervan.

Roeping
We worden in versneld tempo geconfronteerd met de afbraak van christelijke normen en waarden in dit land. Hier en daar rijst de vraag of een christen nog wel politieke verantwoordelijkheid kan dragen. Dat is naar mijn overtuiging echter niet afhankelijk van een meerderheidspositie maar wordt bepaald door roeping. De apostelen hebben in de voorchristelijke tijd tot voor koningen en overheden getuigd van het koningschap van Christus. Vandaag moet het recht van gewetensbezwaarden tegen overheidsmaatregelen worden bevochten. De omgekeerde wereld! Hier alleen al ligt een taak voor de christenpoliticus. Die gewetensbezwaren zijn er in de zorgsector. Die bezwaren dienen zich nu aan als het gaat om ambtenaren van de burgerlijke stand, die geen homohuwelijk wensen te sluiten. Staatssecretaris Cohen heeft op het laatste moment de steven gewend en het recht van gewetensbewaarden erkend. Wanneer overigens in de discussie hierover van regeringszijde aanvankelijk werd betoogd, dat een ambtenaar hier gewoon zijn werk (= plicht) moet doen, kan men zich afvragen wat er zou gebeuren wanneer een ambtenaar bij zulk een 'huwelijks'sluiting de stem van zijn geweten zou volgen en ten overstaan van het 'echtpaar' zou zeggen dat zulk een verbintenis naar zijn overtuiging niet kan. Zou niet direct de antidiscriminatiewet in werking worden gesteld?

Toekomst
Waar zullen de speerpunten van christelijke politiek in de toekomst liggen en hoe zal christelijke politiek zich staande kunnen houden in de vloedgolven van de nieuwe morele revolutie, die over ons komt? Christelijke politiek komt meer en meer alleen te staan. Vandaag profileert zich nog wel een nieuw type 'conservatieven', rondom spraakmakende personen, die zich teleurgesteld van de paarse partijen afwenden, zoals de Leidse rechtsfilosoof dr. A. A. M. Kinneging, die de VVD vaarwel zei. Zij zoeken contact met christenpolitici en christenpolitici met hen. Een gesprek is in voorbereiding tussen Kinneging en dr. R. Kuyper, ideoloog van de ChristenUnie.
Het woord conservatief is een beladen woord en moet niet direct worden gereserveerd voor christelijke politiek, omdat deze vanuit de christelijke traditie ook gericht is op de toekomst, vooruitgericht dus. Wanneer echter conservatief hier betekent het bewaren van het erfgoed in onze ooit christelijke cultuur, om daarmee in volle verantwoordelijkheid in het heden te staan kan er niets mis mee zijn. Maar beoogde bondgenootschappen zullen meer dienen te zijn dan een louter conservatieve instelling. Het gaat uiteindelijk om het Droit Divin, het goddelijk recht en daarom om het Grote Gebod in het politieke leven.

               * * *

In een opmerkelijk interview in het RD zei mr. G. Holdijk, senator voor de SGP, dat hij de discussie en toenadering van de conservatieven rondom Kinneging en de ChristenUnie belangrijk vindt en dat hij wel zou willen meedoen. Want conservatisme in de goede zin van het woord - christelijk-historisch — was altijd kenmerkend voor christelijke politiek. Letterlijk zegt Holdijk: 'De conservatieve idee van een scheppingsorde die we moeten bewaken en behoeden, blijft me daarom wel aanspreken. Het is immers ook binnen die orde dat de ruimte ontstaat waarbinnen het Evangelie kan worden verkondigd'. De omstandigheden, zegt Holdijk, zouden, er wel eens toe kunnen gaan nopen dat ook de kleine christelijke fracties onderdak moeten zoeken bij een brede, conservatieve volkspartij, waarbinnen zij hun eigen geluid kunnen laten horen.

                * * *

We wachten in spanning af. De ontwikkelingen in ons land gaan snel. Dat vraagt een nieuwe bezinning op wat christelijke politiek vandaag is. De gebroken gestalte van de kerk vertaalt zich vooralsnog door in een gebroken gestalte van christelijke politiek. Maar de stem van het Evangelie kan nog vrijuit klinken. Daarin is Hoop.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen