De verschijning des Heeren op de Olijfberg (1)

De profetieën in het tweede gedeelte van het boek Zacharia liggen dicht tegen het Evangelie aan. Het zijn de hoofdstukken 9 tot en met 14. Je ziet de Heere Jezus al Zijn intocht houden in Jeruzalem, rijdend op een ezel, maar ook in het verlengde daarvan Zijn wederkomst in heerlijkheid (hfdst. 9). Hij is de Goede Herder (hfdst. 10). Dat is Hij voor verloren schapen. Die verlorenheid is het gevolg van hun ongehoorzaamheid. Daar zijn ook de huurlingen. Hier tekent zich al het verraad van Judas af. De Heiland wordt weggedaan voor de spotprijs van dertig zilverlingen. Zijn stok en Zijn staf, Lieflijkheid en Samenbinding, worden verbroken en de schapen verstrooid (hfdst. 11). Jeruzalem wordt belegerd en ontzet. Zij zullen aanschouwen Die zij doorstoken hebben (hfdst. 12). Daar is de afwassing der zonden en de uitzuivering van alle valse leer. We horen God zeggen: Ik zal de Herder slaan en de schapen der kudde zullen verstrooid worden (hfdst. 13). Het is definitief advent: de Heere verschijnt op de Olijfberg, de laatste strijd om Jeruzalem wordt gestreden en het laatste oordeel wordt voltrokken. Het Loofhuttenfeest (voor Israël hét feest) kan beginnen. Jeruzalem en Juda vormen nu samen Gods heiligdom (hfdst. 14) . Het zijn flitsende beelden maar zonder chronologische lijn. Aan het begin, in hoofdstuk 9, zien we direct al waar het op uitloopt: de verschijning des Heeren in heerlijkheid. Maar verder zijn het op zichzelf staande profetieën waarin bepaalde motieven meerdere malen terugkeren. We zien bijvoorbeeld in hoofdstuk 11 de schapen van de kudde verstrooid worden, maar dat gebeurt ook weer in hoofdstuk 13. Van een nieuwe situatie kunnen we dan niet spreken maar wel van een andere invalshoek. Dat maakt het ons onmogelijk deze hoofdstukken op te vatten als een blauwdruk van de eindtijd. Het fragmentarisch karakter sluit juist goed aan bij de verwarring waarin mensen leven die geroepen zijn tot gemeenteopbouw. Haggaï erï Zacharia zijn 'bouwpastoors' in de dubbele zin van het woord: het gaat om de herbouw van de tempel en tegelijk ook om de geestelijke vernieuwing van de gemeente. Maar is er nog wat op te bouwen als de chaos in het eigentijdse wereldgebeuren toeslaat? Toch wel! De profetieën van Zacharia 9 tot 14 zijn vensters naar het evangelie van advent. Maranatha: onze Heere kómt!

Verschillende interpretatiemodellen
Vorig jaar publiceerde Gert A. van de Weerd een commentaar op het boek Zacharia *). In het dagelijks leven is hij directeur van Johannus Orgelbouw. Daarnaast heeft hij kans gezien deze bijbelstudie te voltooien. Dat is zeker geen geringe prestatie. Hij onderscheidt vijf interpretatiemodellen:
- het seculiere model
- het liberale model
- het evangelische model
- het traditioneel-orthodoxe model
- het openbaringsmodel.

Over de eerste twee modellen kunnen we kort zijn. Daarin wordt de 'voorspellende waarde' van de bijbelse profetie niet erkend. Bij het evangelische model is dat wel het geval. Daarin wordt ook een rol weggelegd voor Israël, maar hoe precies blijft onduidelijk. Dat leidt tot 'een onaardse en allegorische schildering van een toestand van volmaakte gelukzaligheid'. Men heeft de reformatorische traditie overgenomen, waarin 'de heilsbeloften zeker serieus worden genomen, maar gewoonlijk vergeestelijkt' (4). Het traditioneel-orthodoxe model neemt 'de profetie als openbaring Gods zeer serieus'. In dit model wordt de voorspellende inhoud van de profetieën aanvaard en toegepast tot op het tijdstip van Christus' geboorte met een uitloop tot op ± 70 jaar na Christus. Daarna hebben zij betrekking op 'het wel en wee van Christus' gemeente vanaf de pinksterdag'. Zij worden 'vergaand vergeestelijkt' (4). Hier heeft volgens Van de Weerd de kerkelijke dogmatiek het laatste woord.
Bij het openbaringsmodel heeft de Bijbel altijd het laatste woord. Zacharia 'bedient zich niet van vage bewoordingen en allegorische toespelingen, maar spreekt steeds van concrete zaken'. Een groot deel van de profetie zal pas vervuld worden in de eindtijd. Aanhangers van dit model hebben een gedetailleerde mening. 'Het resultaat is, dat er op dit punt grote leerverschillen zijn ontstaan' (7). Van de Weerd kiest voor dit laatste model. Dat houdt in dat hij zich wil houden aan de letterlijke interpretatie van het boek Zacharia. Volgens hem doen de Engelse Scofield- en N.V.I.- vertalingen daaraan het meest recht (N.V.I. staat voor de New International Version Interlinear Hebrew-English Testament). De Scofield-vertaling is voortgekomen uit de kring van de Darbisten. In ons land kennen wij hen onder de naam van de Vergadering der gelovigen. In de aantekeningen van de Scofield-Bijbel vinden wij de voorstelling van een duizendjarig rijk dat volgt op de wederkomst van Christus. Daar gaat de opname van de gemeente zoals beschreven in 1 Thessalonicenzen 4 vers 13 tot 17 aan vooraf. In de hemel viert zij met Christus zeven jaar het bruiloftsfeest. Ondertussen begint op aarde de grote verdrukking van zeven jaar. Daarna keert Christus terug naar de aarde en verschijnt Hij op de Olijfberg. Vandaar is Hij opgevaren naar de hemel. Op diezelfde plaats zal Hij ook neerdalen. Met als gevolg dat de Olijfberg in tweeën splijt. Dat lezen we in de eerste verzen van Zacharia 14.

De letterlijke betekenis
Van de Weerd wil de Bijbel letterlijk opvatten. Daarin zijn we het met elkaar eens. We zijn ook met elkaar één in de verwachting van de grote toekomst van onze Heere Jezus Christus. Toch is er verschil van mening. Van de Weerd spreekt zelfs van 'leerverschillen' (7). Hoe kan dat als je uitgaat van de letterlijke tekst en samen belijdt dat de Bijbel het onfeilbare Woord van God is? Daar mogen we ons niet bij neerleggen. Trouwens ook in eigen kring leeft de vraag: Wat betekent het nu precies als je zegt dat je de Bijbel letterlijk wilt opvatten? Dit artikel is bedoeld als een bescheiden poging om op dit punt wat meer klaarheid te krijgen.

De tekstvorm
Om een tekst letterlijk op te kunnen vatten moeten we eerst letten op de tekstvorm. Het maakt nogal wat uit of we te maken hebben met een gedicht of een geschiedverhaal. Wie doet of een gedicht een geschiedverhaal is of een geschiedverhaal een gedicht, doet geen recht aan de letterlijke tekst. Zo is het ook met een profetie. Een profetie is geen voorspelling maar verkondiging. Zeker, de toekomst neemt daarbij een grote plaats in. Maar altijd in het geheel van Gods daden. Het gaat om Zijn Koninkrijk. Het gaat aan op Zijn advent. Ondanks onze zonde. Ondanks nood en dood. Dat is verrassend en vertroostend. Gods advent is onvoorspelbaar maar bovenal onweerstaanbaar.

De tekstinhoud
Laten we ook de tekst inhoud letterlijk nemen! Het gaat om wat er staat. Dat zijn geen losse woorden die als een ketting van kralen aan elkaar zijn geregen. Samen geven de woorden aan een tekst zin en inhoud. Het komt aan op het verstaan. En 't is waar, een goed verstaander heeft aan een half woord genoeg. Maar wie durft van zichzelf te zeggen dat hij dat is? Analyse en synthese gaan hier hand in hand. Bij de analyse gaat het er om zicht te krijgen op de opbouw van de tekst en de tekstonderdelen. Bij de synthese om het verstaan van de tekst als geheel. Dat vereist kundigheid en kunstzinnigheid. Om het praktisch te houden zullen we Zacharia 14 met Jesaja 6 vergelijken.

Huizen               H. J. de Bie

*) Gert A. van de Weerd, De profeet Zacharia, Bijbelverklaring, 469 blz., geb. ƒ69,50, PMI, Ede 1999, ISBN 90 90131213.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen