Apostolaat en de liefde van Christus

'Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk die in Hem gelooft, niet verderve maar het eeuwige leven hebbe.' Deze tekst uit het Johannesevangelie (16 : 3) mag wel de centrale tekst uit het Evangelie worden genoemd, beslissend voor het heil van de mens. Misschien is het wel de meest bekende tekst, maar ook de meest theologisch verhaspelde tekst. Gods liefde tot de wereld is doorvertaald in de zin van algemene verzoening: alle mensen delen in het heil. Van de weeromstuit is de tekst ook ingeperkt en zijn aan 'wereld' woorden toegevoegd, die er niet staan: de wereld der gelovigen of uitverkorenen bijvoorbeeld.

               * * *

Het hele Schrifthoofdstuk bakent verkeerde gevolgtrekkingen, die uit deze tekst worden getrokken, naar twee kanten af. Nicodemus hoort uit de mond van Jezus, dat niemand het Koninkrijk Gods binnengaat dan langs de weg van de wedergeboorte. Hier valt een scherpe caesuur. Het geloof is niet aller.
Aan de andere kant wordt in dit hoofdstuk gepreludeerd op het Kruis en wijst Christus op de koperen slang, die in de woestijn hoog stond opgericht, voor ieder zichtbaar. Ieder die ernaar opkeek werd genezen. Zo moest de Zoon des mensen verhoogd worden, opdat een ieder die in Hem gelooft niet verderve maar het eeuwige leven zou hebben(14, 15). Hier treffen we dezelfde toevoeging ('opdat...') als in het zestiende vers bij Christus' liefde tot de wereld.
In het zeventiende vers wordt het woord wereld nog eens herhaald: 'Want God heeft Zijn Zoon niet gezonden in de wereld, opdat Hij de wereld veroordelen zou, maar opdat de wereld door Hem zou behouden worden'. Calvijn zegt: 'Opdat niemand mene, dat hij buitengesloten wordt, zo hij slechts de weg van het geloof houdt'. Hoewel er in de wereld niéts gevonden kan worden, dat recht heeft op de gunst van God, nochtans toont hij Zich jegens de hele wereld genadig, daar Hij 'zonder uitzondering allen tot het geloof in Christus roept, wat niet anders is dan het ingaan in het leven'. Verder zegt Calvijn: Het Evangelie is een 'kracht Gods tot zaligheid voor een ieder die gelooft', maar 'de ondankbaarheid van velen' is er de oorzaak van dat het 'hun ten dode wordt'.

               * * *

Zo dus preken, dat verworpenen behouden kunnen worden, zei ooit ds. H. G. Abma. En wijlen ds. L. Vroegindewey zei, dat de Kananese vrouw er ook bij mocht, al behoorde ze niet tot het verkoren volk. De verkiezing is troost van het geloof achteraf. Calvijn oordeelt dan ook dat dat het de verkorenen zijn, bij wie God de ogen opent om door het geloof Christus te zoeken. Dat houdt voor de prediking meer in dan 'gunning', een woord dat nog wel eens valt maar intussen toch met tal van voorwaarden omgeven kan zijn. Het houdt de proclamatie in dat het heil van Christus voor ieder is bedoeld, voor een wereld verloren in schuld.
Algemene verzoening doet te kort aan het onnoemelijk kruislijden van Christus voor de zonde dat om een gelovig omhelzen van Zijn Kruisverdienste vraagt, in wederliefde tot Hem. Quietisme, valse rust, waarbij de wereld de wereld wordt gelaten, doet te kort aan Christus' eer, alsof Zijn bloedstorting niet voldoende was voor de verzoening van de ganse wereld.

Missionair
Gods liefde is op de wereld gericht. Maar geloof is doorslaggevend voor de ervaring van Gods liefde. Geen geloof zonder bekering en zonder wedergeboorte, in de weg van het geloof. Dat maakt de liefde van Christus tot de wereld in hoge mate missionair. Want het gaat voor ieder mens om de vraag van leven of dood.
De liefde, die voor mensen zichtbaar wordt in de genade, begint eerst, zegt Calvijn, bij 'de verzoening door Christus verworven'. Vandaar dat Paulus óók hiér het woord wereld gebruikt: 'Want God was in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende, hun zonden hun niet toerekenende...' (2 Kor. 5 : 19). De verzoening van Christus is op de wereld gericht. Ze ligt ook alléén in Hem. Maar ook hier is de uitwerking van de verzoening niet algemeen. 'Wij bidden u van Christuswege, laat u met God verzoenen', voegt Paulus toe.
Daarom is prediking bediening van de verzoening, heenwijzing naar het offer op Golgotha gebracht, naar het opgerichte Kruis, dat voor ieder zichtbaar was en is. Christus' liefde tot de wereld en Zijn verzoening van de wereld geeft grond aan het apostolaat: het ooit gezonden zijn van de apostelen in de wereld en de zending van de kerk vandaag in deze wereld. Niet om de wereld een stand van zaken aan te zeggen maar om haar op het scherp van de snede, van geloof en ongeloof, het heil aan te bieden, dat in Christus reddend verscheen.
Gemeenten, waar het zo in de prediking niet op het scherp van de snede toegaat, zal ook geen zendingspassie op het scherp van de snede kennen. Algemene verzoening en quietisme zijn hier de keerzijden van dezelfde medaille.

               * * *

Het apostolaat van de kerk vindt in de wekroep tot geloof en bekering haar bestaansgrond en in Christus' liefde tot de wereld haar voedingsbodem.
Apostolaat enerzijds zonder het uitzeggen van de noodzaak van geloof, wedergeboorte en bekering, verzandt in humanitair activisme, in sociale actie.
Apostolaat anderzijds, waarin de mogelijkheid van en de roep tót bekering op grond van de werkelijkheid van Christus' liefde niet wordt betuigd, maakt het Kruis en de Opstanding tot een leugen.
Johannes 3 is eigenlijk een heel compleet hoofdstuk als het gaat om de liefde van Christus tot de wereld, de reikwijdte ervan en de gevolgen ervan.
Het licht kwam in onze duisternis, zegt vers 19, maar de mensen hebben de duisternis liever gehad dan het licht. Op die weerbarstigheid, de afwijzing van de liefde, stuit men in het apostolaat, zeker in een na-christelijke samenleving als de onze. Van Israël gold al: Hij kwam tot het Zijne en de Zijnen hebben hem niet aangenomen. Dan wordt de toorn van God de keerzijde van gekrenkte liefde. De toorn Gods blijft dan op de mens.

Advent
Nochtans brak het Licht allesdoordringend door de duisternis van deze wereld heen. De oudchristelijke kerk heeft in de vijfde eeuw, één eeuw na de instelling van het kerstfeest, de adventstijd ingevuld als periode van boete en verootmoediging, gericht op de Wederkomst en het eindgericht. In onze traditie is meer de voorbereiding op kerst als feest van de komst van het Licht in de duisternis gaan overheersen. Het gaat toch immers ook om die twee polen?! In de dagen van Advent mag worden verkondigd, dat het Licht der wereld is opgegaan in de duisternis van de wereld. Maar ook: Hij komt, Hij komt om de aarde te richten, de wereld in gerechtigheid (Psalm 98 : 4, ber.). Wat duisternis was komt eenmaal in het gericht ten volle aan het Licht.

               * * *

In de adventsprediking wordt ook vanuit oudtestamentische teksten of Schriftgedeelten de Messiaanse verwachting uitgezegd. 'Maak u op, wordt verlicht, want Uw Licht komt' (Jes. 60 : 1). Dan komen ook de profetieën in het blikveld, waarin het niet alleen om het persoonlijk heil gaat maar ook om de volkeren, die zullen wandelen in het licht van de komende heerlijkheid van God, waar het Lam de Kaars heet te zijn (Openb. 21 : 23).
Die Messiaanse verwachting van het licht voor de wereld heeft het jodendom levend gehouden. Wij mogen belijden, dat dit Licht gekomen is in Jezus, de Messias, ook voor de volkeren. In de duisternis in de wereld, zoals die in alle levensverbanden heerst, in persoonlijke uitzichtloosheid maar ook in politiek of maatschappelijk onderdrukkende systemen, gaat in de geschiedenis bevrijdend licht op, om het Licht toe te laten. Daarom is apostolaat, zoals het in zending en evangelisatie tot uitdrukking komt, niet alleen persoonsgericht maar ook op het leven van de volkeren, in gerechtigheid en vrede.
    
              * * *

Het is al weer tien jaar geleden, dat bevrijding doorbrak in de politieke en maatschappelijke baaierd van de communistische regimes in Oost Europa. In de preek, die ik afgelopen zondag hoorde over Jesaja 45 vers 1, werd eraan herinnerd, dat in de Waarheidsvriend van 8 februari 1960 ds. C. Blenk mediteerde over Jes. 45, waarbij hij Gorbatsjov verbond met Cores, die in het jaar 539 vóór Christus de joden vrijliet. Deze heidense Vorst werd als Gezalfde aangemerkt. Hij werd door God bij de rechterhand gevat om deuren te openen. In datzelfde hoofdstuk gaat het om Advent, om de Heiland (in vers 15), om het Kind waarin God Zich verbergt. In dat hoofdstuk gaat ook het wereldwijde zendingsperpectief open: 'Wendt u naar Mij toe, wordt behouden, alle gij einden der aarde! Want Ik ben God en niemand meer' (vs. 22). Een woord van gerechtigheid gaat uit Zijn mond.en alle knie zal voor Hem gebogen worden (vs. 43).
Ook achter het ijzeren gordijn gingen de deuren open en kwamen er nieuwe kansen voor het Evangelie. De man, die in Gods hand als een middel werd gebruikt om deuren te openen voor de geknechte volkeren - al weet men niet voor hoe lang en hoe wijd de deuren echt open staan, want het oude communisme is ook taai - , was ook het middel in Gods hand om een geopende deur voor het Evangelie te geven. Hij liet zichzelf zelfs binnen de lichtkring van het Evangelie halen.

Liefde van Christus
Cores bracht algemene bevrijding, de kerk mag doorstoten tot bijzondere bevrijding, schreef ds. Blenk. Om die bevrijding gaat het ten diepste in het apostolaat, dichtbij en ver weg. Om zondaren te brengen aan de voet van het Kruis, waar een pak van je rug valt. Maar ook om hoop te brengen in een verloren wereld. De liefde van Christus dringt ons, zegt Paulus. Alsof God door ons bad... Dan blijkt dat gerechtigheid twee dimensies heeft, omdat het Kruis een rechtopstaande en een horizontale balk heeft.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen