Kerst in Centraal-Azië

Van de ongeveer zes miljard mensen op deze wereld noemen zo'n twee miljard zich christen. Zij zullen dan ook op de een of andere manier kerstfeest vieren. Verder zijn er zo'n anderhalf miljard moslims. Voor hen is het een gruwel te bedenken dat de heilige, almachtige God een Zoon, geboren uit een vrouw, zou hebben. Bovendien zien zij niet in waarom God zich zo zou moeten vernederen voor die kleine menselijke zwakheden van ons (ons zondebegrip is hen vreemd). De overige tweeënhalf miljard mensen zijn vooral boeddhisten, hindoes, animisten en atheïsten. Ook zij vieren niet het feest van de geboorte van Christus.
Het deel van de wereld waar wij wonen en werken is Centraal-Azië. Met deze term wordt het gebied ten zuiden van Rusland, tussen de Kaspische zee en China, aangeduid. Het merendeel van de mensen die her en der op de onmetelijke landmassa van Centraal-Azië wonen, rekent zich tot de islam of noemt zich atheïst. Het kerstfeest is iets wat zich in de marge van de samenleving afspeelt.
Waarom is het christendom hier zo marginaal? Is het evangelie hier nooit gepredikt? Er zijn aanwijzingen dat er zo tussen de vijfde en tiende eeuw na Christus nestorianen zijn geweest in deze regio. De leer van Nestorius - die inhield dat Christus weliswaar twee naturen had, maar dat deze nooit een eenheid waren - was door de kerk in 431 verketterd en in de daarop volgende jaren en eeuwen verspreidden de volgelingen van Nestorius zich naar het oosten. Zij zijn tot diep in China binnengedrongen. De aanwijzingen voor hun aanwezigheid in Centraal-Azië zijn helaas heel schaars, er kan weinig met zekerheid worden vastgesteld. Vast staat wel dat er na de twaalfde eeuw in deze regio geen nestorianen meer waren.

Na de twaalfde eeuw
De volken die deze regio nu bewonen (hoofdzakelijk Kazakken, Uzbeken, Kyrgiezen en Turkmenen) ontstonden pas in de twaalfde tot de zestiende eeuw. Inmiddels had vanuit het zuiden de islam zijn intrede gedaan. De Centraal-Aziatische volkeren werden alle islamitisch. De islam drong door tot in alle facetten van het leven. Her en der in Centraal-Azië en vooral in Uzbekistan kunnen nog indrukwekkende mausolea, moskeeën en medressa's worden gevonden die getuigen van de enorme bloei die islam hier heeft doorgemaakt tussen de 12e en de 14e eeuw.
De islam is hier niet meer verdreven. Vanaf de 17e eeuw nam vanuit het noorden de Russische invloed meer en meer toe. Tsaristisch Rusland wilde niet dat de Centraal-Aziatische volkeren gekerstend zouden worden. Men hield Centraal-Azië liever in alle opzichten ongeschoold zodat het goed beheersbaar zou blijven. Er werden wel wat kerken gebouwd, maar die waren voornamelijk voor de Russen zelf. Aan de regering van de tsaren kwam een einde met de revolutie. Het is bekend dat onder het communisme de godsdienstvrijheid steeds meer werd ingeperkt. Dat had tot gevolg dat deze regio nog steeds potdicht zat voor de verkondiging van het Evangelie. Maar ook de islam verloor aan betekenis (drie van de vijf zuilen van de islam - het houden van de ramadan, het geven van aalmoezen en de hadji - werden verboden).

Onafhankelijk
Een kleine tien jaar geleden hield de Sovjet Unie op te bestaan en werden de Centraal-Aziatische landen onafhankelijk. De mensen verloren hun identiteit als socialist en gingen weer op zoek naar hun oorspronkelijke identiteit, die van moslim. Er worden weer moskeeën gebouwd en verreweg het grootste deel van de mensen hier zal, gevraagd naar zijn religie, antwoorden dat hij moslim is. Voorlopig gaat het hoofdzakelijk om een identiteit. Inhoudelijk weet men meestal nog niet wat het betekent moslim te zijn. De meeste mensen zullen ruiterlijk toegeven de Koran nog nooit te hebben gelezen en als je eens een wat meer ontwikkeld persoon naar de vijf zuilen van de islam vraagt, dan kijkt hij je vragend aan...
De relatieve godsdienstvrijheid van de laatste tien jaren houdt ook in dat het Evangelie verkondigd kan worden. Buitenlandse zendelingen, maar ook Russische gelovigen uit deze regio weten zich geroepen de blijde boodschap te verkondigen. Een van de grootste hindernissen - menselijk gesproken - waar zij tegenaan lopen is wel het vooroordeel dat de God van de Bijbel 'de Russische God' is. De bovengenoemde historische ontwikkelingen, taalbarrières en culturele barrières zijn debet aan het ontstaan van dat beeld. Maar 'de kribbe van Christus heeft niet aan de Wolga gestaan,' zoals een collega zendeling dat eens uitdrukte. We mogen verkondigen dat het werk van God zich niet tot een cultuur of natie beperkt, maar dat Christus tot heil van alle volken gekomen is!

Kerst
Is kerst voor de meeste Centraal-Aziaten nog geen feest van betekenis, voor de zendingsarbeiders in Centraal-Azië betekent het juist zoveel te meer. Hoe maken we Hem hier bekend? In de menswording van de Zoon van God, in Zijn incarnatie, ligt een sleutel voor ons. Het mag een model zijn voor onze zending onder onze nietgelovige medemensen. 'Gelijk de Vader Mij gezonden heeft, zend Ik ook u' (Joh. 20 : 21).
Gods Zoon kwam naar deze aarde als een Jood in het Romeinse protectoraat Palestina, als Galileeër. Zou hij ook een Galilees accent hebben gehad, net als Petrus? Hij heeft wel de kleren van zijn tijds- en volksgenoten gedragen. Hij heeft gegeten wat zij aten en misschien heeft hij Jozef wel geholpen in de timmermanswerkplaats. Kortom, hij heeft voluit deel gehad aan ons mens-zijn. Zijn tijdgenoten konden zich met Hem identificeren.
Daarin mogen we Hem ook navolgen, dat wij als zendelingen ons ook identificeren met de Centraal-Aziaten. Ons hun taal, leef- en denkwijzen eigen maken om dan het Evangelie aan hen uit te dragen in een terminologie die hun eigen is. Zo zitten we bij het eten op de grond in plaats van op stoelen. Zo bidden we niet met gevouwen handen maar met opgeheven handen, zoals de mensen om ons heen doen en zoals trouwens ook in het Oude Testament zo vaak beschreven staat. Zo gebruiken we voor de naam van Jezus 'Isa', de term uit de Koran en de lokale taal, in plaats van het Russische woord 'Isoes.' Zomaar wat voorbeelden... Schreef Paulus ook niet dat hij de Joden een Jood was en voor degenen die zonder de wet zijn als zonder de wet zijnde? (1 Kor. 9 : 19-23) 'Om er in ieder geval enigen te redden' en 'terwille van het Evangelie, om er zelf ook deel aan te verkrijgen...'

Kazakstan               Arco van Wessel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen