Tussen compromis en commotie

Bewust zet ik in met dank uit te spreken aan God, de Heere, Die mij in Zijn dienst wil gebruiken in het in de eerste plaats mooie ambt van dienaar van het Woord, verbi divini minister. Recente publicaties zouden anders doen denken, maar ik bestrijd op goede, dat zijn bijbelse, gronden de malaisesfeer die rondom het ambt lijkt te zijn ontstaan.
Een van de charmante taken die ik verrichtte was het sturen van een felicitatiebrief naar collega's die 40 jaar of langer de kerk dienden. Vele hartverwarmende en persoonlijke ontboezemingen kwamen in dankbrieven terug en geven een indruk van de positieve beleving van het ambt. Wezenlijk lijkt het me om de moeiten die het ambt zeker ook kent te overwinnen vanuit het besef van roeping en de oefening in het bijbels geloof, dat ook een predikant doet worden als een kind. Hoe zeer we als kerk ook de nadruk leggen op de klassiek-wetenschappelijke theologische studie, we mogen de eenvoudige oefening door de Heilige Geest niet vergeten. Hij overtuigt, vertroost, bemoedigt, versterkt en houdt staande.
Het zal u duidelijk zijn dat ik dit na de ernstige ziekte die zich bij mij openbaarde niet zo maar zeg. (...)
Niet voor de eerste keer verwoord ik de ervaring van een door de jaren heen optredende verschuiving in de verhoudingen in de kerk en de synode. Wie de kerkgeschiedenis overziet is geneigd om te zeggen dat onze Nederlandse Hervormde Kerk een traditie kent van de hegemonie van de wat modernere theologische opvattingen en daarmee verbonden stromingen.
Ook in de afvaardiging naar de synode was dat merkbaar. Al te gemakkelijk werden beraadslagingen en besluiten door een zekere vanzelfsprekendheid gekenmerkt. Het bekende overwicht in de stemverhoudingen typeerde menigmaal de bijdragen van de sprekers en de toonzetting van amendementen en besluiten.
Ik heb mij daartegen actief verzet.
Concreet aanwijsbaar is een groeiende omslag in de sfeer en toon van de synodevergaderingen. Er is ruimte voor het orthodoxe geluid, er is oor voor bezwaren, er is bereidheid om uitwegen te zoeken.
Dat heeft zich vertaald op bestuurlijk niveau. Benoemingen vinden steeds meer plaats, rekening houdend met de verschillende modaliteiten. Boeiende modalitaire gesprekken worden op diverse niveaus gevoerd.
Helaas vertaalt zich deze ontwikkeling niet op een homogene wijze door naar allerlei verbanden in de kerk.
Mag ik ter toelichting inzetten bij het Samen op Weg-proces? Hoeveel spanning daarin geweest is en nog is behoef ik niet te zeggen. Kerkelijke culturen en structuren moeten herschikt en opnieuw geordend worden. Het blijkt, mede onder invloed van een verder gaande individualisering, een ingewikkelde operatie.
Ernstige bezwaren en soms diepgaande verontrusting dienen serieus genomen te worden. Modalitaire uitvallen zijn te begrijpen. Toch maak ik ook daarbij kanttekeningen. Niet als de wel eens gedoodverfde pragmaticus die alleen het compromis nog verdedigt. Evenmin als de gekrenkte bestuurder die de commotie onwenselijk vindt.
Is het niet het overwegen waard om na eeuwen hervormde kerkgeschiedenis opnieuw het feit te erkennen dat onze kerk breed is en modaliteiten heeft? Moeten deze modaliteiten, met name in hun publicaties, niet op onderdelen zich heroriënteren? En dan laat ik mijn blik gaan over de hele breedte van de kerk.
Ik bedoel daarmee te zeggen dat 'Vrij Zicht' niet al te vanzelfsprekend het moderne, vrijzinnige geluid als wetenschappelijk en bij de tijd afficheert en de orthodoxie op de korrel neemt. Heel nuchter vraag ik: hoeveel jongeren in de kerk hangen het eigentijdse theologische denken aan, hoe overtuigend is het? Mag ik de prikkelende vraag stellen of de theologie van vandaag, vaak modieus aansluitend bij onze rationale samenleving, misschien de theologie van gisteren is en die van gisteren de theologie van morgen?
Ik blik naar de Gereformeerde Bond. Uw bezwaren tegen Samen op Weg zijn duidelijk. Ook u roep ik op te leven tussen compromis en commotie. Kritische noten houden scherp. Principes mogen worden uitgedragen. Maar soms wekken artikelen in 'de Waarheidsvriend' de indruk dat de daaruit voortvloeiende commotie haar doel voorbij schiet. Menig lezer blijkt gemakkelijk te mobiliseren, maar niet zo gemakkelijk te demilitariseren te zijn. In die zin heb ik recent het woord 'slingerbeleid' in de mond genomen. Ik doel daarmee op het heen en weer gaan tussen door u duidelijk beleden, blijvende trouw aan de kerk en soms sterk kerkpolitiek geladen kritische reacties. Die lijken dan voor sommigen een vrijbrief voor kerkelijke ontrouw te zijn.
Misschien mag ik het blad 'Confessioneel' dan juist opwekken iets meer commotie te verwekken. Iets meer stevigte in schrijven en ook spreken ter synode van confessionele afgevaardigden geeft u een scherper profiel en een zichtbare eigen plaats, waarbij overigens uw trouw aan de vaderlandse kerk onverdacht is. Het zal de klacht over de u niet altijd helder toebedeelde bestuurlijke aanwezigheid kunnen laten verstommen.
Ik poog op het wat glibberige pad dat ik betreden heb op de been te blijven. Dat kost mij enige moeite als ik aankom bij de kring rond het blad 'Het Gekrookte Riet'. In dit periodiek alsmede onder het wijknieuws in de kerkbladen van enkele vertegenwoordigers wordt compromisloos en commotierijk geschreven. Menigmaal ben ik daarvan in persoon voorwerp geweest. Bij alles wat u schrijft krijg ik het gevoelen dat ik een allesbrander voor me zie die elke kerkelijke activiteit verteert behalve de eigen hardheid.
Het eigen gelijk staat voorop. Het investeren in de kerk is minimaal, de zorg om gehoord en verstaan te worden en daarmee de andersdenkende te winnen, mis ik. Zou liefde tot de zo graag als doodziek getypeerde kerk ook nog anders geuit kunnen worden? Hoe kun je nu je eigen moeder zo veel mogelijk te kijk zetten en met een zeker gemak als overspelige aanwijzen?
Mijn lering uit de vele ontmoetingen in de kerk is dat tussen compromis en commotie als consequentie het bewandelen van de medische weg inhoudt. Het indragen van het getuigenis en de persoonlijke werking van Woord en Geest en het zoeken dat voor te leven om mogelijk tot jaloersheid te verwekken.
Ik noemde een groeiende omslag in de sfeer en toon van de synodevergaderingen en dat zich dat vertaald heeft op bestuurlijk niveau in benoemingen maar niet in allerlei verbanden in de kerk.

Daarbij denk ik ook aan de arbeidsorganisatie en al dan niet geheel in eigen verantwoordelijkheid uitgegeven periodieken. Mijns inziens is het zeer wenselijk dat in de arbeidsorganisatie en in redacties modalitaire verbreding komt. Dat kan het evenwicht in publicaties en dienstverlening bevorderen. Eenvoudig ook een weg tussen compromis en commotie. Het lijkt me dat ik kan volstaan met verwijzing naar de ontstane commotie rond de uitgave van het blad Toer.
Dit vraagt ondertussen onderlinge acceptatie en theologisch niveau, maar evenzeer bereidheid bij vertegenwoordigers van andere theologische opvattingen dan de toonaangevende, zich beschikbaar te stellen. Ook hier kan de liefde niet van een kant komen.
In de arbeidsorganisatie wordt hard gewerkt aan deskundigheidsbevordering. Graag doe ik een relatief goedkoop cursusaanbod: vraag functionarissen van een werkveld en redactieleden bij een voor hen relevant onderwerp de synodevergadering bij te wonen. Daar klinkt de stem van de kerk.
En we belijden toch allen de kerk en haar Koning te willen dienen?
Dat vraagt steeds weer een luisterhouding en een toetsing van onze eigen opvattingen.
Het gebed om Gods zegen blijft over.
Die zegen wens ik ons allen toe.
Ik dank u voor uw aandacht.

Utrecht, 16 maart 2001

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen