Globaal bekeken

Bij uitgeverij Kok te Kampen verscheen onder de titel 'De Engelenwacht' een bundel 'wonderverhalen', vergelijkbaar met de Engelenwacht rondom de Middelburgse predikant Bernardus Smytegelt, toen die ooit door 'ruwe kerels' werd belaagd. Hier volgt een verhaal uit de tijd van de Reformatie:

'Onder de kerkhervormers was Philippus Melanchthon, vriend en collega van de grote Maarten Luther, een man van het tweede plan. Niettemin zijn er vele boeken aan hem gewijd zoals nog in 1999 ter gelegenheid van zijn vijfhonderdste geboortedag. Zelden zal men daarin het verhaal tegenkomen over een bijzonder voorval met Simon Grynaeus, een nog minder bekende reformator die op zijn beurt een vriend en vakgenoot van Melanchthon was. Toch was dat verhaal in de geleerde literatuur van vroeger wijd verbreid. Meer op het stichtelijke vlak raakte het in het Nederlands bekend als de "wonderbare redding van Grynaeus uit de handen zijner vijanden".
Het speelde zich af rond de Duitse Rijksdag van Spiers in 1529, een confrontatie tussen roomskatholieken en hun critici die hier voor het eerst als protestanten werden aangeduid. Behalve vorsten en ambtenaren waren hier ook tal van theologen aanwezig, zoals Melanchthon uit Wittenberg en Grynaeus uit Heidelberg. Tussen de besprekingen door bezochten zij wel eens een kerkdienst. Dat was niet altijd tot genoegen. Eén keer had Grynaeus zich zo geërgerd aan een preek waarin de gangbare opvatting van de heilige mis werd verdedigd, inclusief de transsubstantiatieleer, dat hij de voorganger, doctor Johan Faber, uitnodigde om nader over het sacrament te disputeren. Deze ging akkoord en een afspraak werd gemaakt.
Ondertussen piekerde Faber over de vraag, hoe hij zijn tegenstander kon ontlopen. Hij besprak de zaak met een machtig man in Spiers, en, kreeg gedaan dat deze de burgemeester opdracht gaf om Grynaeus gevangen te nemen. Die zat met zijn vrienden aan het middagmaal, toen er opeens een oude man aan huis kwam en naar Melanchthon vroeg. "Is Grynaeus ook daarbinnen.' Zeg hem dat hij in gevaar is en meteen moet vluchten." Melanchthon bracht het advies over. Het gezelschap verliet de tafel en liep naar de rivier de Rijn. Daar stapte Grynaeus in een schuit en voer weg. Nog geen vier of vijf uur later kwamen er mannen bij het gasthuis om te zoeken naar hem die reeds veilig ontkomen was.
Naderhand hebben Grynaeus en Melanchthon aan vele mensen gevraagd wie die vreemde boodschapper toch geweest kon zijn, zodat ze hem hun dank konden betuigen. Niemand wist het en hij liet zich ook niet meer zien. Uiteindelijk rees het vermoeden, dat Grynaeus beschermd was door een engel. Melanchthon was hiervan zelfs overtuigd. Juist hij heeft in woord en geschrift voor de verbreiding van dit verhaal gezorgd.
Diverse protestantse theologen en letterkundigen hebben over de ervaring van de latere hoogleraar in Bazel gepubliceerd. De meesten achtten het waarschijnlijk dat er een "nicodemiet" in het spel was geweest, een geheime aanhanger van de reformatie die op de hoogte was geraakt van Fabers plan en zich verplicht voelde Grynaeus te waarschuwen. Niettemin bleven de meningen, ook in Nederland, tot ver in de achttiende eeuw verdeeld. Sommigen geloofden dat Grynaeus wel degelijk door een engel was gered.'

               * * *

Enkele weken geleden voerden we in deze rubriek een 'somber' stuk op van ds. G. C. Klok te Putten uit het plaatselijke hervormde kerkblad 'Rondom het Woord'. Een lezer uit die plaats stuurde nu een opgewekter stuk van zijn pastor loci; over Zondagavond:

'Wie zich op zondagavond naar de Oude Kerk spoedt kan het niet ontgaan dat rond de kerk groepjes jongeren staan. Er wordt op een aantal anderen gewacht en dan is het de tijd die dringt. De kerk in.
Stommelend de trappen op. Naar de hoge gaanderijen. Als ik me niet vergis, zijn er steeds meer van die groepjes rond de kerk. Prachtig is dat. Daar genieten andere (oudere) kerkgangers van. Ze waren zelf ook jong en ze denken: fijn dat ze er zijn. Wordt er "daar boven" altijd goed geluisterd, mompelt iemand. En klinken daar soms niet al te eigentijdse geluiden, als u me begrijpt?
Dat weten we. En toch zijn er veel kerkgangers die met een blij hart de groepjes zien staan en naar de gaanderijen omhoog kijken. En die in er hun hart vurig bidden: Heere ga ze niet voorbij; raak ze met Uw Woord; gedenk Uw verbond opdat ze U zullen kennen. Wonderlijke dingen zijn dat. Dat heeft iets met gemeente-zijn te maken. Met liefde die gunt en die kloven en kloofjes tussen generaties overbrugt. Laten de groepjes maar groeien. Laten de jongeren elkaar maar verwachten. Daar bij de oude verweerde muren van de kerk. En laten de gebeden maar opklimmen...'

V. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen