Zo ik niet had geloofd... [I]

Op verzoek van de eindredacteur wil ik een aantal artikelen schrijven over het geloof. Bedoeld is vanzelfsprekend het bijbels geloof. Ik ga dus voorbij aan wat de gereformeerde dogmatiek noemt: het historisch, tijd- en wondergeloof. Ik zeg niet dat het verkeerd is om na te gaan wat deze drie soorten geloof inhouden, maar voor ons onderwerp zijn ze niet relevant. Het gaat mij om wat in zondag 7 van de Heidelbergse Catechismus een waarachtig zaligmakend geloof genoemd wordt. Om dit geloof gaat het in de kerk! Dit geloof krijgt concreet gestalte in ons dagelijks leven. Met dit geloof kunnen wij - om met zondag 1 te spreken - getroost leven en eens zalig sterven. Nu is het mij niet onbekend dat het bijbels geloof ook te maken heeft met het gevoel. Het komt zelfs wel voor dat het gevoel de overhand heeft op het geloof of dat het gevoel aangezien wordt voor het bijbels geloof. Daarom lijkt het mij goed om ook iets te schrijven over hoe het geloof zich verhoudt tot het gevoel en wat de meerwaarde is van het geloof als het gevoel daarin een rol speelt. Daarbij wil ik ook aandacht schenken aan emoties die zich in het geloof kunnen voordoen. Opzettelijk schrijf ik dat er in het geloofsleven emoties kunnen zijn. Zij hangen samen met het gevoelsleven. Bij de een zullen zij sterker ontwikkeld zijn dan bij de ander.

Het doel van deze artikelenserie is geen andere dan om elkaar pastoraal behulpzaam te zijn. Dat wil zeggen, dat de artikelen pastoraal-meditatief van aard zullen zijn.

Wat is geloof?

Op de vraag 'Wat is geloof?' kan een eenvoudig antwoord gegeven worden. Zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament heeft het te maken met vertrouwen. Ook kan men het omschrijven als: zich aan iemand toevertrouwen. Wanneer wij onszelf aan de Heere toevertrouwen, wil dit zeggen dat wij Hem in alles vertrouwen. Wij houden Hem voor betrouwbaar, maar niet minder wat Hij in Zijn Woord ons voorhoudt. God en Zijn Woord zijn nooit of te nimmer van elkaar te scheiden. Hij is betrouwbaar en alles wat uit Zijn mond komt (Zijn Woord) is vast en zeker. Wij kunnen er 'amen' op zeggen. Terecht merkt à Brakel op dat geloven niet alleen een toestemmen van de waarheden van het Evangelie is. Hoe belangrijk dit op zich is, dat wil niet zeggen dat de Heere op Zijn Woord vertrouwd wordt. Het gaat - zo schrijft à  Brakel - om het vertrouwen op God door Christus; zich met lichaam en ziel aan Hem toevertrouwen. Kort samengevat is geloven bij hem: persoonlijk 'amen' zeggen op het verlossingswerk van Christus met alles wat daaraan verbonden is.

Wie wel eens iets van A. Comrie heeft gelezen, zal er kennis van hebben genomen dat hij op velerlei manier het geloof omschrijft. Nu eens omschrijft hij het als het aandoen van Christus, dan weer het komen tot Christus en het kiezen voor Hem. Een wel heel geliefde uitdrukking voor geloven is bij Comrie: het omhelzen van Christus. Ook verstaat hij onder geloven: het arm zijn voor God. Dit laatste onleent hij onder meer aan Lukas 1 en Mattheüs 5. Hoe hij het ook omschrijft: geloven is voor Comrie: Christus kennen. Men leze daarvoor zijn uitvoerige verhandeling over zondag 7.

Hoe kom ik tot geloof?

Iedere ambtsdrager zal deze vraag enigszins herkennen. Op huisbezoek kan zo'n vraag gesteld worden. Het zijn doorgaans serieuze gemeenteleden die deze vraag stellen. Zo'n vraag kan daarom niet luchthartig van de hand worden gedaan. Daarvoor is zij te belangrijk en voor de vragensteller te gewichtig. Het is een pastorale vraag die om een pastoraal antwoord vraagt. In zijn beantwoording wordt een ambtsdrager daarom herder die het schaap leidt.

Rustig wordt er dan ook ingegaan op de vraag: hoe kom ik tot het geloof? Meestentijds weet men nog wel te zeggen dat het geloof een gave van God is. Ook heeft men meer dan eens in de prediking horen zeggen dat het geloof door de Heilige Geest gewerkt wordt. De vraag is echter: hoe weet men nu of de Heilige Geest heel persoonlijk in het hart werkt? De Heilige Geest mag het dan werken, maar hoe doet Hij dat?

Het lijkt mij goed om te zeggen dat het werk van de Heilige Geest in ons leven op een verborgen manier gebeurt. Zijn werk doet Hij in 't geheim, maar let wel: Hij doet dit niet geheimzinnig.

Het is echter niet zo dat de Heilige Geest het geloof in ons leven werkt zonder enig middel. Hoewel de Heilige Geest het niet nodig heeft, maakt Hij gebruik van het Woord waarvan Hij Zelf de Auteur is. Omdat Hij God de Heilige Geest is, is wat Hij te boek heeft laten stellen betrouwbaar. Te denken valt aan wat er in 2 Petrus 1: 21 staat geschreven: 'Want de profetie is voortijds niet voortgebracht door de wil van een mens, maar de heilige mensen Gods, door de Heilige Geest gedreven zijnde, hebben gesproken'. Wie tot het geloof wil komen, d.i. het geloof in de gekruiste en opgestane Christus, zal het Woord moeten onderzoeken. De Heilige Geest maakt van geen ander middel gebruik dan van het Woord. De bede is: 'HEERE, maak mij Uw wegen door Uw Woord en Geest bekend'.

Wat werkt de Geest door het Woord?

De Geest laat ons vanuit het Woord zien dat er een diepe kloof tussen God en ons bestaat. Een kloof die door ons is geslagen en niet te overbruggen valt. Hoe wij ons inspannen, wat wij ook doen, wij slaan geen brug naar God toe. En als wij menen de afstand tot God een klein stukje te kunnen overbruggen, wordt dit afgebroken. Het is niet te zeggen, hoe groot en diep deze kloof is. Wanneer wij er iets van beleven, komen wij er achter dat wij ons onmetelijk ver uit de gemeenschap van God hebben gezondigd. Hierbij maak ik wel de opmerking, dat de een meer van de diepe kloof ondervindt dan de ander. Wie hierover met een gemeentelid spreekt, moet ervoor oppassen dat men nooit een meetlat aanlegt. Ik ben er niet zeker van of dit niet gebeurt. Meer dan eens hoor ik zeggen: 'Ik ben nog niet zover dat de Heere mij genadig wil zijn'. Wanneer dit wordt gezegd, moet dit toch als oorzaak hebben, dat een ambtsdrager of een ander met een liniaal is gaan werken. Laat ik het voor eens en voor altijd zeggen: God hanteert de liniaal! Hij gaat met eenieder van de Zijnen een eigen weg. Daarom moeten wij Hem in Zijn vrijmacht niet betuttelen. Hij gaat al het menselijke ver te boven. Het zal duidelijk zijn dat het van de Heilige Geest niet de bedoeling is om ons alleen maar de diepe kloof te laten zien die er tussen God en ons bestaat. Het werk van de Heilige Geest vanuit het Woord in ons heeft als doel om ons bij Jezus Christus te brengen. Kortom: om ons te laten zien dat er Een is die de kloof overbrugd heeft. Hoe nodig het zogenaamd voorbereidend werk van de Heilige Geest is, de Heilige Geest werkt verder. Hij werkt het geloof in Christus. Het gaat Hem erom dat Christus verheerlijkt zal worden in het leven van de christen. Ook moet men het zogenaamde voorbereidend werk niet houden voor geloof. Geloof is niet de kloof zien, maar geloof is: Christus omhelzen; zich laten zinken en zakken op het borgtochtelijk werk van Christus. Dit laatste schrijf ik met nadruk. Ik doe dit niet uit scherpte, maar uit liefde. Niet alleen ik, maar ook andere ambtsdragers, komen in het pastoraat gemeenteleden tegen die het geweldig vinden, wanneer zij iets van het voorbereidend werk kunnen vertellen. Maar als er dan gevraagd wordt naar het geloof in Christus, houdt de wagen stil. Men meent al veel te bezitten, terwijl men niet beseft dat men nog altijd schuldig voor God staat als men het geloof in Christus mist. 't Moet én 't mag Christus zijn. Wanneer Hij het niet is in ons leven staan wij nog voor eigen rekening. Want buiten Jezus is geen leven, maar een eeuwig zielsverderf. Of zoals in het Woord staat geschreven: 'Wie in de Zoon gelooft heeft het eeuwige leven, maar wie de Zoon ongehoorzaam is, die zal het leven niet zien, maar de toorn Gods blijft op hem'. Een vraag: Wat is tot geloof in Christus komen? Dat is de nodiging van de Zaligmaker ernstig nemen en tot Hem te gaan. Waarom mag men komen? Omdat Hij zegt: Kom! En dat 'kom' is onvoorwaardelijk. Men mag komen zoals men is. Men mag Hem omhelzen zoals men is. Wat zeker is: bij Hem valt het altijd mee! Op Hem kan men altijd aan! In Hem wordt men nooit teleurgesteld. Het geloof in het komen tot Hem is niet ingewikkeld. Dat maken wij ervan. Maar de Zaligmaker zegt heel eenvoudig: Kom! In het komen wordt Christus aangenomen als de Enige troost in het leven en in het sterven.

Prediking

Hierboven schreef ik dat de Heilige Geest het geloof werkt door het Woord. Hij doet dit door middel van het geschreven Woord d.i. de Bijbel. Echter... Hij werkt niet minder door middel van het gepredikte Woord. Het zal duidelijk zijn dat de prediking conform de Heilige Schrift moet zijn. Er wordt wel eens gezegd dat de Heere met een kromme stok een rechte slag kan toebrengen. Ik geloof inderdaad dat dit kan! Toch moeten wij er maar niet te veel van uitgaan. Een rechte slag wordt meestentijds met een rechte stok d.i. de rechte verkondiging toegebracht. Maar wat versta ik dan onder meer onder een rechte verkondiging? Dat er niet mondjesmaat met het aanbod van de genade omgegaan wordt. De Heere is in het aanbod niet karig. Ook Zijn dienaren hebben in navolging van Hem dit niet te zijn. Let er eens op, hoe ruim de Zaligmaker in Zijn nodiging is geweest alsmede de discipelen. En wat te denken van de Schotse schrijvers. Ik denk nu aan Andrew Gray. Hij is bij ons vooral bekend om zijn prekenbundel 'Grote en dierbare beloften'. Op een krachtige manier dringt hij aan om Christus aan te nemen. Hij schrijft: 'Christus is gemakkelijk te krijgen als u Hem maar aan wilt nemen. Gij zult Christus krijgen, als u maar wilt horen'. Ik zou nog graag meer willen citeren, maar laat het bij dit voorbeeld. Voldoende om over na te denken!

G. S. A. DE KNEGT, BARNEVELD

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen