H. van der Linde Het Koninkrijk van God is de stad op de berg. Wat heeft Jezus zelf gewild?

H. van der Linde Het Koninkrijk van God is de stad op de berg. Wat heeft Jezus zelf gewild? Uitg. Meinema, Zoetermeer 2000, 158 blz., ƒ 32,50.

Probleem met dit boek is vooral het uitgangspunt ervan, nl. dat de overgeleverde leer van de kerk onjuist gebleken zou zijn. De auteur (emeritus hoogleraar oecumenische theologie te Nijmegen) beweert dit met enige stelligheid, maar doet eigenlijk weinig moeite om het aan te tonen. Of het zou moeten zijn in zijn rigoureuze toepassing van het woord 'aan de vruchten kent men de boom' op het geloof van orthodoxe racistische boeren in Zuid-Afrika. Maar zó kun je natuurlijk elk geloof verdacht maken. Er zijn immers altijd wel mensen te vinden bij wie geloof en leven ernstig met elkaar in strijd zijn. Dat zegt het nodige over de (on)echtheid van dat geloof, maar natuurlijk niet per se over de (on)waarheid ervan. 

Hoe dat ook zij, volgens Van der Linde - hervormd opgegroeid, later rooms-katholiek geworden - is het hoog tijd om terug te gaan naar de bronnen, ten einde te ontdekken wat Jezus Zelf nu eigenlijk wilde. Van der Linde is nogal optimistisch over de mogelijkheden om dat met behulp van bronnensplitsing te achterhalen. Zijn optimisme lijkt me echter misplaatst. De tendens naar eensgezindheid onder nieuwtestamentici die hij suggereert (over veel zijn ze het al eens, over sommige dingen 'nog' niet etc.) zie ik niet. De bronnen waar Van der Linde op doorgaat lijken me eerder, zoals zovaak bij dit soort zoektochten naar de Jezus 'achter' de evangeliën, een weerspiegeling van zijn eigen theologische voorkeuren. Dat is de oude fuik waar Albert Schweitzer indertijd al op wees. Bij Van der Linde draait het allemaal om delen van Mattheüs, Markus en Lukas. Het Johannesevangelie wordt onder verwijzing naar 'de moderne exegese' (26) van meet af aan als onbetrouwbaar buiten spel gezet, Lukas zou het nodige aan diens eigen theologie ontleend hebben, terwijl Paulus de boodschap van Jezus vergeestelijkte en het accent verlegd zou hebben van de tijd naar de eeuwigheid. Wat overblijft is vooral Jezus als profeet van het Koninkrijk Gods, wiens opstanding na zijn gewelddadige dood puur geestelijk van aard geweest is. Als kern van Jezus' boodschap ziet Van der Linde: 'Het koningschap van God is al onderweg naar ons toe. Het is er al. Keer je om, ga anders leven, en vertrouw je toe aan die goede tijding'. Dat de evangeliën lijdensgeschiedenissen zijn met een lange inleiding (M. Kahler), wordt door de schrijver als een grote misvatting van de hand gedaan. Het priesterlijke en in mindere mate ook het koninklijke ambt van Christus verdwijnt bij hem achter het profetische.

Het Rijk dat Jezus gewild heeft, heeft zich in de kerk intussen niet gerealiseerd, doordat de christenheid onder invloed van Paulus te zeer gericht raakte op de eeuwigheid. Er zijn echter de eeuwen door uitzonderingen geweest: mensen die de evangelische boodschap van Jezus levend hielden, en de kerk 'een stad op de berg' wilden doen zijn. Met liefde noemt Van der Linde waldenzen, franciscanen, wederdopers, quakers, religieus socialisten en bevrijdingstheologen - zonder te verdisconteren dat het hier toch wel om onderling zeer verschillende stromingen gaat. In het verlengde van m.n. de religieus socialisten (Tolstoi, Banning e.a.), pleit hij in de epiloog voor een samengaan van spiritualiteit (eventueel ook oosterse) en profetie. Daarbij is hij ondanks de secularisatie niet zonder hoop, omdat hij wel weer rekening houdt met de levende Christus zoals die in Woord en sacrament tot ons komt.

Het zal duidelijk zijn dat we dit boekje met gemengde gevoelens gelezen hebben, vooral vanwege de stellige wijze waarop delen van de canon geamputeerd worden.

G. VAN DEN BRINK, BILTHOVEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen