Historische plaatsen in Duitsland

Als er één stad is die een historische stad kan heten, dan is dat Trier wel, de oudste stad van Duitsland. Volgens oude overleveringen werd de stad rond 15 v. Chr. gesticht door keizer Augustus en kreeg ze de naam Augusta Treverorum (de Treveren waren de toenmalige bewoners van de streek), waar de naam Trier van is afgeleid. Het 'Rode Huis' op de markt meldt op de voorgevel in het Latijn dat Trier 1300 jaar ouder is dan de stad Rome, wat zou betekenen dat de stad zo'n 4000 jaar oud is. Maar of dat waar is, is de vraag.

Trier was de residentie van verschillende Romeinse keizers, van wie keizer Constantijn de Grote de bekendste is. De stad had toen al 80.000 inwoners. Later werden dat er 10.000. Nu is het inwonertal bijna 100.000. Trier was ook de eerste bisschopszetel ten noorden van de Alpen. De eerste bisschop was Eucharius (4e eeuw), die begraven werd in de crypte van wat nu de St.-Matthiaskerk is. Ook vond de bekende kerkvader Athanasius als banneling in 336-337 zijn toevlucht in Trier.

Minder bekend is, dat Trier de geboortestad van Olevianus, een van de schrijvers van de Heidelbergse Catechismus is. Hij werd er in 1536 geboren, studeerde als jongen rechten in Parijs en Bourges, kwam tot bekering, voelde de roeping om te arbeiden in het koninkrijk van God, begaf zich naar Genève om bij Calvijn theologie te studeren en keerde in 1559, 23 jaar oud, naar Trier terug om het Evangelie te prediken. 

Porta Nigra

We komen de stad binnen bij de enorme Porta Nigra (zwarte poort), de noordelijke stadspoort, gebouwd + 180 na Chr. We moeten daar beslist naar binnen. In 1028 liet een Griekse monnik, een zekere Simeon, zich er als kluizenaar tot zijn dood, zeven jaar later, inmetselen. Delen van het naar hem genoemde Simeonstift (klooster) zijn nog over. De tweede verdieping van de poort werd kloosterkerk, op de eerste verdieping was de parochiekerk. We vinden er onder andere oude gebeeldhouwde afbeeldingen van de kerkvaders Hiëronymus, Augustinus en Ambrosius, welke laatste in 340 in Trier werd geboren en die in Milaan Augustinus doopte. In de oosttoren is een zeer oud (beschadigd) beeldhouwwerk van het laatste oordeel, met de woorden: 'Venite benedicti, ite maledicti', komt, gij gezegenden, gaat weg, gij vervloekten. Dat maakt best indruk.

Dom met heilige rok

We begeven ons naar de Dom. Volgens de overlevering stond hier een paleis van de moeder van keizer Constantijn de Grote, Helena. Ze werd door haar man, die het met een andere vrouw hield, verstoten en naar Trier verbannen, tot later Constantijn haar naar het hof terughaalde. Helena liet zich tegelijk met Constantijn, op 64-jarige leeftijd, dopen, en stond haar paleis af voor de bouw van een dubbelkerk. De Dom, die dateert uit de 11e eeuw, is daar een nakomeling van. In de Dom, het kan bijna niet anders, beelden van keizer Constantijn en Helena.

Het meest bekend is de Dom echter vanwege de zgn. 'heilige rok' van Christus. Een heel oude overlevering zegt dat Helena de rok en het kruis van Christus tijdens haar verblijf in Jeruzalem gevonden zou hebben en de rok naar Trier zou hebben laten overbrengen. Ze werd om die reden door de paus heilig verklaard. De rok werd overigens pas in 1512 voor het eerst aan het volk vertoond. Vanwege de hoge ouderdom en de schadelijke inwerking van het licht gebeurde dit voor het laatst in 1959, waarna hij voorgoed in de reliekschrijn werd opgeborgen. De heilige rok is een sprekend symbool van de eenheid der christenen, meldt een foldertje. Men bidt er het pelgrimsgebed bij: 'Jezus Christus, Heiland en Verlosser, heb medelijden met ons en met de gehele wereld: Gedenk Uw christenen en breng tezamen wat verdeeld is'. Wij zoeken het niet in relieken, we zetten ook een aantal vraagtekens bij het verhaal van de rok. Maar om na te denken over de 'zonder naad, van boven af geheel geweven rok, die niet gescheurd werd' (Joh. 19 : 23-24) als symbool voor de eenheid der christenen, is goed.

Liebfrauenkirche

We verlaten de Dom en gaan naar binnen in de Lievevrouwekerk, die met de Dom één geheel vormt. Met de Elisabethkerk in Marburg is deze kerk de oudste gotische kerk in Duitsland (zie het artikel over Marburg). Op de zuilen van de viering zijn de twaalf apostelen afgebeeld. Als we de kerk verlaten, kijken we nog eens naar de Dom. Boven de torenklok lezen we de woorden, in het Latijn: 'Gij weet niet in welk uur de Heere komt'.

Marktkerk St.-Gangolf

Dichtbij het Domcomplex, bij de Markt, staat, verscholen achter een rij huizen, de St.-Gangolfkerk. In deze kerk werd ds. Flinsbach, die was aangetrokken als hulp van Olevianus, omdat deze de vele arbeid niet meer aankon, door de rooms-katholieke keurvorst ter verantwoording geroepen. Hem werd gesommeerd onmiddellijk met het preken op te houden en nog voor zonsondergang de stad te verlaten. Ds. Flinsbachs antwoord was dat hij God meer gehoorzamen moest dan de mensen. Toch verliet hij twee maanden laten de stad.

Basiliek en Casper Olevianuszaal

Nu wordt het toch echt tijd om op zoek te gaan naar sporen van Olevianus. Het toeristische inlichtingenbureau (de Duitse VW) had nog nooit van Olevianus gehoord, evenmin als van het 'Wittlicher Haus', het geboortehuis van Olevianus. Daarom begeven we ons naar de immens grote Basiliek van keizer Constantijn, die sinds 1846 kerk is van de evangelisch-lutherse gemeente. Deze basiliek werd omstreeks 310 gebouwd als troonzaal van het keizerlijke paleis en is de grootste niet door zuilen verdeelde ruimte uit de oudheid die behouden is gebleven: 67 meter lang, 27 meter breed en 30 meter hoog. Wie op zondag in Trier of omgeving is, moet hier zeker naar de kerk gaan. Voor wie die buitenkans niet heeft: elke doordeweekse dag is er van 11.30 tot 11.40 uur een korte 'Andacht' (orgelspel, Schriftlezing, korte overdenking, gebed, weer orgelspel). Hier kan men ons iets meer vertellen. De gemeentezaal van de evangelischlutherse gemeente heet namelijk Caspar Olevianuszaal. Linksachter de basiliek vindt men de ingang van deze zaal: een prachtig barok portaal. Daarnaast een gedenkplaat met de woor-den: 'Caspar Olevianus, 1536-1587, leerling van de reformator Calvijn, trachtte 1559 de Reformatie in Trier in te voeren. Hij was medeopsteller van de Heidelbergse Catechismus en professor in de theologie in Herborn'. Bij zo'n gedenkplaat gaat even je hart sneller kloppen.

St.-Matthias Abdij

Als het enigszins kan moeten we ook naar de St.-Matthias Abdij in Trierzuid. Volgens de traditie zou keizerin Helena de beenderen van de apostel Matthias (Hand. 1) naar Trier hebben laten brengen. De beenderen werden begraven tegen de invallen der noormannen, en in 1050 in de voormalige Euchariuskerk bijgezet. Bij de afbraak van deze kerk en de bouw van de huidige kerk werd het graf weer gevonden. Als de overlevering op waarheid berust is hier het enige apostelgraf ten noorden van de Alpen. Talrijke getuigenissen van vroege christenen spreken er ook van dat hier al heel vroeg een grote christelijke begraafplaats was. Ook de eerste bisschoppen van Trier, Eucharius en Valerius, die bisschop waren in de 4e eeuw, werden hier begraven. Voor het koor van de kerk vindt men de reliekschrijn van Matthias. In de crypte zijn de sarcofagen van Eucharius en Valerius. Op het kerkhof staat de Quirinuskapel met grafkamers uit de vroeg-christelijke tijd en een bezienswaardige sarcofaag uit de 3e eeuw.

Romeinse badinrichtingen

Er is in deze oude Romeinse stad nog meer te zien, zoals de resten van de eens zo machtige keizerthermen (badinrichting met warmwatervoorziening) en Barbarathermen uit de 2e en 3 e eeuw. Wie interesse heeft kan ook nog naar het geboortehuis van Karl Marx, Brückenstrasze 10. Ik houd het liever op Olevianus. En wat de relikwieën betreft, of die nu van een apostel zijn of het is de heilige rok: we zoeken het niet bij relikwieën, hoe interessant op zichzelf ook, maar bij het Woord van God en de prediking van het Woord. Beter: bij Hem, Die het centrum van het Woord is, Christus.

H. VELDHUIZEN, ZEEWOLDE

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen