G. A. F. Hellemans e.a. (red.), De moderniteit van religie (Utrechtse studies I).

G. A. F. Hellemans e.a. (red.), De moderniteit van religie (Utrechtse studies i).

Uitgave Meinema, 259 pag., ƒ 42, 97. Achter de titel gaat de hoofdstelling schuil van deze eerste 'Utrechtse Studie'. Na de geweldige culturele veranderingen in de tweede helft van de twintigste eeuw, in alle hevigheid ingezet in de 60'er jaren van die eeuw, staan we nu aan het begin van de 21e eeuw voor een geheel nieuwe situatie. We moeten niet langer meer de breuken analyseren die in die periode zijn ontstaan. Nu is ons geboden een beoordeling van de nieuwe, post-revolutionaire constellatie. Uitgangspunt daartoe is: de moderniteit van religie. Er werd in de jaren '96-'97 een onderzoeksgroep opgericht met gelijke naam met onderzoekers uit de diverse disciplines van de sociale wetenschappen, de godsdienstwetenschap en de praktische theologie. Mensen van de KTU en de faculteit Godgeleerdheid van de UU hebben individueel én gemeenschappelijk onderzoek gedaan en het resultaat is in deze studie bijeengebracht. Daaraan zijn nog toegevoegd de kritische reacties van een drietal geleerden uit de drie disciplines onder wie dr. F. G. Immink. Ik citeer ten slotte een regel uit de inleiding tot deze studie die ongeveer aangeeft wat in de stellingname van deze belangrijke studie gezegd wil zijn: 'Nu religie en kerk na de crash minder dood blijken te zijn dan op het eerste gezicht het geval leek en er buiten Europa zelfs volop sprake is van religieuze réveilbewegingen, wordt ook de tegenstelling tussen religie en moderniteit als minder dwingend ervaren'. Korter gezegd: religie en moderniteit lijken elkaar minder uit te sluiten dan we tot voor kort dachten. Of zelfs: ze passen bij elkaar. Het tegengas dat Immink geeft is fundamenteel en voorzover ik kan beoordelen voor een gereformeerd theoloog doorslaggevend: 'Als God geen "tegenover" meer is, dan is er geen sprake meer van een persoonlijke Godsontmoeting...'. God is niet te verklaren vanuit de mens. Hij is niet een (eventueel fictief) onderdeel van religie. God is de naam van een werkelijkheid buiten ons, aldus Immink. En daarmee is de teneur getypeerd van deze situatie.

Rien van de Berg, Enkel in Zijn wonden - Gedichten voor de lijdenstijd en Pasen. Uitgave Boekencentrum/Mozaïek, 52 pag., f 19»50- Ik ontving dit bundeltje gedichten pas na Pasen ter bespreking. Maar wellicht wordt het een volgend jaar opnieuw Pasen. Dan is het toch goed alvast op de hoogte te zijn van het bestaan van deze keus die Rien van den Berg deed uit het overvolle aanbod van passie- en paaspoëzie. 'De gedichten moesten voor te lezen zijn. Toegankelijkheid is dus een vereiste', aldus in het 'Vooraf'. Deze richtlijn drong hem bij zijn keus in een bepaalde richting. Toch heeft hij voor de doorsneelezer van gedichten een mooie keus gemaakt. Geschikt bij het zoeken naar een passend gedicht voor een wijding of verenigingsavond of om een overdenking en verkondiging mee af te sluiten.

Bert de Jong, Klaas de Jong Ozn. (red.), Katern IX, cultureel jaarboek. Uitgave Kok, 96 pag., ƒ 29, 50.

De formule van de culturele Katernen waarvan dit een negende editie is, luidt: hoe is de relatie tussen christendom en kunst. In deze uitgave staan bijdragen over muziek, beeldende kunst, filosofie, literatuur en algemene esthetica. Voor mij zijn in deze aflevering hoogtepunten wat Gerda van de Haar schrijft over 'Het dichterschap van Van der Graft': Een poëtisch hoofdstuk uit de kerkgeschiedenis. Ook het gesprek dat Bert van Weenen heeft met de schrijver Ronald Westerbeek 'Literair op reis door een postmoderne wereld'. K. de Jong Ozn. biedt zijn overzicht over de poëzie die de afgelopen twee jaar is verschenen. Dat had wel wat grondiger gekund naar mijn smaak en minder 'opsommerig' dan nu gebeurt. Ik herinner me van het tijdschrift Wending hoe Ad den Besten daarin jarenlang een poëziekroniek verzorgde. Misschien kan De Jong voor een volgende aflevering daar eens meer een voorbeeld aan nemen. Jaap Zijlstra, Harmen Wind en René van Loenen leverden gedichten.

Een tamelijk interessante uitgave voor de liefhebber van kunst en cultuur. Wel maakt het geheel een wat onbevredigende indruk, te veel een samenraapsel, een beetje haastig samengesteld. Jammer dat niet wat fundamenteler wordt ingegaan op de al genoemde formule van de Katernen. Daar is toch steeds een jaar lang voldoende tijd voor. Laat men een voorbeeld nemen aan wat de redactie van het christelijk literair tijdschrift Liter vijf keer in een jaar presteert!

J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen