Enkele geestelijke aspecten van burn-out [2]

Heiliging

Ergens las ik: 'De rechtvaardiging heeft een psychotherapeutische waarde voor mensen ook van onze westerse cultuur'. Het brengt immers tot een grondige verwerking van alle schuldgevoelens. En het reinigt onze ziel van boosheid, terwijl het helend werkt naar frustraties en allerlei scheefgroeimomenten. Bovendien geeft het ons een bijbels zelfbesef waarin we mogen weten: 'Door de genade van God ben ik dat ik ben'. We weten ons door God in Christus restloos geaccepteerd en aanvaard. Zijn zondaarsliefde heeft ons omvangen. En dat gaat diep en hoog. Al zal het ons niet topzwaar maken als het goed is, zodat we omver tuimelen, omdat we geestelijk naast onze schoenen zijn gaan lopen. Daarom moeten we ook hier altijd weer met twee woorden spreken. Naast de rechtvaardiging als iets wat totaal af is, is er ook de heiliging als iets wat tot onze laatste adem toe stukwerk blijft. Luther had het diep bekeken met zijn 'simul justus et peccator' (= tegelijk gerechtvaardigd en tegelijk zondaar).

De heiliging blijft ons als het goed is steeds bezighouden. En dat in de zin van voortdurend bepaald worden bij eigen tekorten en gebreken. Ten tweede in het altijd weer strijden van de goede strijd, met daaraan verbonden een zekere toename van heiliging als vruchtdragen van goede werken. Ten derde blijft de heiliging ons voortdurend bezighouden door ons aan te sporen het geloofsoog te richten op Jezus in Wie wij ons geheiligd mogen weten. Bij uitstek zaken die ons kunnen helpen voorkomen om opgebrand (= burn-out) te raken.

Overgave

Bij dit alles is voortdurende geloofsovergave bepalend. Zodat we altijd weer met lege geloofshanden bij God aankomen. Dat betekent dat we steeds weer alles aan zonde en zorgen uit onze verkrampte handen geven en gelovig in Gods Vader-handen leggen. Dat betekent ook dat we erkennen niets te kunnen aanbieden wat Hem gunstig kan stemmen. Hooguit kunnen onze lege handen Hem behagen omdat Hij nu zijn rijkdom aan ons kwijt kan. Het betekent tenslotte dat we alles van Hem alleen verwachten. En daar zit heel veel aan vast. Het houdt in elk geval in dat we geen stapel-mensen zijn die in zelfhandhaving en eigendunk eigen prestaties opstapelen 'om er wat mee te worden'.

We zijn anders. We zijn afbouw-mensen, die de stapel van eigen verdiensten al maar verder gaan afbreken. Zoals Johannes de doper die uitriep: 'Hij (= Jezus) moet wassen, ik moet minder worden'. We gaan almaar zelfverloochening beoefenen en overgave. Niet op een foute manier waarin onze eigen persoonlijkheid uitgedoofd wordt. We doen het goed zodat onze oude mens verder afsterft, maar onze nieuwe mens al maar doorgroeit. Onze nieuwe identiteit wordt al maar sterker.

Dat betekent dat Christus al maar meer voor ons gaat betekenen. We worden voortdurend meer gelijkvormig aan zijn vernedering, maar zeker ook aan zijn verhoging. We laten ons leiden door Hem in de kracht van de Heilige Geest. En dat prikt door vele ballonnen van onze opgeblazen oude mens heen die ons maar al te snel in een burn-out toestand kunnen brengen.

De Heilige Geest

Eén van de heerlijke dingen in het geloof is dat de Heilige Geest bij ons wil inwonen. Iets wat bij elke gelovige een feit is. Al kan 'de mate waarin' verschillen. En die maat is weer afhankelijk van de wijze waarop we uit Christus leven. Naarmate we meer uitsluitend leven uit de verzoening door Christus, zodat we in niets en niemand roemen dan in Jezus alleen, naar die mate kan de Heilige Geest beter met ons uit de voeten. En de vraag is altijd weer of we tot vervulling met de Heilige Geest zijn gekomen. En hoe ervaren we dat dan? Worden we dan al maar fanatieker en enthousiaster? Of worden we dan al maar stiller en kleiner? In elk geval is het wel zo dat vervulling met de Heilige Geest ook zijn tegenzijde heeft, namelijk dat we leeg worden van alle denkbare boosheid. Ten tweede kan vervulling met de Heilige Geest ook als tegenzijde hebben, dat we sterker dan ooit beproefd en bestreden worden.

Hoe het ook zij, in welke mate wij ons ook door de Heilige Geest laten leiden, inzake de kwestie burn-out is zeer wezenlijk of we leven uit de energie die het verbranden van de verlopen en afgewerkte olie van onze oude mens geeft, of dat de zuivere en verse olie van de Heilige Geest onze brandstof is.

De kracht van de Geest

De Heilige Geest kan ons een wondere kracht geven. Een kracht gegeven door het woord en vanuit de geloofsgemeenschap met de levende Christus. Een kracht zo groot soms, dat we lijfelijk alle frustraties en stress-toestanden uit ons gemoed voelen wegtrekken. Vaak gebeurt dat bij verrassing. Op momenten dat wij het niet meer zien zitten. Aan het eind van onze krachten gekomen 'schreeuwt onze ziel tot God' om hulp en bijstand. Uit de diepte roepen we tot God, vanuit de nacht zuchten we biddend naar een streepje ochtendgloren. Want alle hoop is onze ontvallen. En dan, op Gods tijd, is het er. Zo maar ineens gaat de hemel open en gaat ons hart open en stroomt Gods liefde in Christus bij ons binnen met een zekerheid die zekerder is dan dat twee maal twee vier is. Het is de Heilige Geest, Die als de Trooster 'het hart dat schreiend tot Hem vlucht en zucht, komt troosten.' En ons hart wordt dan week als was. Elk hard brokje van zelfhandhaving smelt weg als sneeuw voor de zon. En meer dan ooit verstaan we wat Paulus zegt, namelijk 'dat Gods kracht in onze zwakheid wordt volbracht'. Zelfs nog een stapje verder, namelijk dat Gods kracht ondanks onze zwakheid wordt volbracht. En wat is dat uitermate heilzaam voor alle mogelijke burn-out situaties.

Onze zwakheid

We leren durven om onszelf diep in de ogen te kijken. Ook zelfs nog als daarbij de onderste steen van ons falen boven moet komen. Want we hebben een geweldig adres waar we alles kwijt kunnen, namelijk de gekruiste Christus. En Hij maakt ons geen verwijt voor ons falen. Nog minder stuurt Hij ons boos weg. Neen, Hij draagt het weg, reinigend en verzoenend in de kracht van de Geest door het woord van de bijbel dat voor ons steeds meer wordt een kracht Gods tot zaligheid. We vinden het dan ook niet erg meer om zwak te zijn, want we weten met Paulus: 'Als ik zwak ben dan ben ik machtig'. Gevouwen handen in de schoot zijn sterker dan verkrampte gebalde vuisten.

We leren omgaan met kritiek die we te horen krijgen, met tegenkanting en laster. En we leren vragen of we mogelijk zelf de oorzaak ervan zijn door ons foute gedrag van onze oude mens. Of is het echt lijden van smaadheid om Christus' wil? We leren ook af om onze collega's als concurrenten te beschouwen. En kerkenraadsleden beschouwen we niet als 'tegenkanters'. Bovendien leren we onderscheiden tussen mensen en machten. Niet de mensen die het ons moeilijk maken nemen we op de korrel, maar de machten die er achter zitten. Daarom zullen we veel luisteren naar het woord van Jezus als Hij zegt: 'Dit geslacht (van de boze n.1.) vaart niet uit dan door vasten en bidden'. En we krijgen ook gaandeweg meer oog voor de listen van satan, de meest sluwe vos en het meest gemene serpent dat denkbaar is. Want hij pakt ons altijd op onze zwakke plekken en maakt gruwelijk misbruik van burn-out-achtige momenten.

Het gebed

Daarom is het gebed ook zo belangrijk. Veel bidden en daar ook uitgebreid de tijd voor nemen. Zodat we satan kunnen weerstaan, de zonde kunnen bestrijden, de Heilige Geest toch alstublieft niet zullen bedroeven, maar daarentegen de verborgen omgang met God veel blijven beoefenen. Opdat ons geloof niet zal kwijnen of stikken doordat de ademhaling van het gebed minimaal is of achterwege blijft. Bidden, dat wil zeggen alles voor God neerleggen en daarin alles met Hem delen. Maar ook in alles tegen God aanleunen, bij Hem schuilen. Bidden, dat wil ook zeggen aanbidden. God aanbidden en daarom Hem loven en prijzen. Uitermate ontspannend omdat ons hart zich dan mag verblijden in de Heere. Ergens las ik: ' Aanbidding verhoogt ons besef van Gods aanwezigheid en macht. Zij helpt ons het positieve en niet het negatieve voor ogen te houden. Eigenlijk helpt aanbidding ons in onze persoonlijke groei naar heelheid en innerlijke balans. In ons onderbewuste helpt aanbidding ons af te rekenen met de onplezierige ervaringen en pijnlijke herinneringen die we met ons meedragen, zoals boosheid, pijn, verlies, angst, schuldgevoel en verdriet. Aanbidding heelt beschadigde emoties. Zij dringt langzaam onze geest binnen, totdat we verzadigd zijn. Zo wordt de oude materie langzaam maar zeker vervangen door een nieuwe heilige materie, die herstel, harmonie, kracht en groei teweegbrengt'.

Gelouterd

Zo komt er iets van loutering in ons leven. Het onzuivere schuim gaat steeds meer verdwijnen en het loutere goud gaat steeds meer zichtbaar worden. We vallen er zelf steeds meer buiten met al het onze en God wordt ons Eén en Al. We leren dan ook dat God ons helemaal niet nodig heeft om Hem te dienen. Het is enkel vrije goedheid, souverein welbehagen, dat Hij het doet. En dat geeft diepe afhankelijkheid. We lopen Hem niet vooruit door te zeggen hoe het moet. Daarom lopen we ook niet vast en nog minder lopen we stuk. Als predikant willen we niet allereerst de gemeente omvormen naar onze (vaak eigenwijze) idealen. We beginnen in ieder geval met de gemeente te accepteren zoals ze is. Vandaaruit trachten we bouwers te zijn van de zaak van Gods Koninkrijk. Alle foute vuur is in ons geblust en trachten we voortdurend opnieuw te blussen. (wordt vervolgd)

R. H. KIESKAMP, LIENDEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen