In de leer bij een standwerker

'Vroeger al kon ik uren naar hen staan kijken: standwerkers. Mensen die op een drukke markt staan en met een vlotte babbel, doorspekt met humor het publiek weten te bewerken en te bewegen aankopen te doen die ze van tevoren niet van plan waren te doen. Geweldig hoe ze zeifin hun product geloven en op een razendknappe manier hun spel spelen met het publiek. Onlangs was er op zaterdag in Gouda een heus standwerkersconcours ter ere van een onlangs overleden, regionaal bekende collega. Ik kwam er toevallig langs. En ik heb weer genoten, zoals vroeger. Met name van de Nederlands kampioen standwerken Ben van Schaik. Hij gaf een staaltje weg van de zogenaamde "blindverkoop". Hij had zijn hele kraam vol liggen met ingepakte cadeautjes, mooi verpakt met gekleurd papier en een strikje. En tot mijn verbijstering slaagde hij er keer op keer in tientallen nuchtere Gouwenaars 25 gulden uit de zak te praten, zonder dat deze mensen wisten wat ze kochten en zonder dat ze van plan waren iets te kopen. En telkens als er weer een verkoopronde voorbij was herhaalde zich het tafereel op bijna exacte wijze. Hoe is dat in de wereld mogelijk? Ik bleef een paar rondes staan kijken, wist met moeite het geld in mijn zak te houden, maar kwam al kijkend achter een paar verkooptrucs, of moet ik zeggen verkoopstrategieën? En ineens zag ik wat hier gaande was: hier is geen simpele verkoper aan het werk, maar een vakman, bijna een acteur, die diep inzicht heeft in de menselijke psyche. En dat niet door een wetenschappelijke studie, maar gewoon door midden op de markt van het leven te staan.

Een week later was er een evangelisatieweek in onze stad: Dabar in de stad. Ook onze kerk probeerde op allerhande manieren het evangelie te verkondigingen aan de postmoderne mens. Allerlei zeer creatieve middelen werden ingezet om de mens van nu te bereiken. Het geheel werd afgesloten door een laagdrempelige dienst in onze Goudse Sint-Ian. Ik was onder de indruk van al die pogingen die ondernomen werden om "te redden degenen die ter doding wankelen". Hele originele methoden door een team van bij elkaar zo'n 150 mensen. Maar ik moest ook steeds terugdenken aan de succesvolle methode van die ene kampioen standwerken. Misschien kunnen de kinderen van het licht nog wel iets leren van de kinderen van de wereld?

Lessen uan een standwerker dus. In de eerste plaats zorgde de standwerker steeds voor veel publiek rondom zijn kraam. En dat deed hij niet door te schreeuwen, al mocht zijn stem er zijn. Ook niet door zijn geweldige kraamopstelling, al zag alles er heel verzorgd uit. Nee, hij deed het door van 15 mensen uit het publiek een geweldige investering te vragen van één gulden, zonder dat ze wisten wat ze ervoor terugkregen. Maar ze zouden er iets voor terugkrijgen, een mooi ingepakt "blind" cadeau waar ze vanavond om 22.30 uur hun partner blij mee zouden kunnen maken. En die 15 guldens kwamen er natuurlijk... "Ja je mag er natuurlijk ook eerst nog een familievergadering over houden..." En nu komt het... In plaats van vervolgens de cadeautjes te geven, ging hij nu omstandig aan zijn werkelijke verkoopshow beginnen. En niemand liep weg, zeker niet die 15 personen met hun aanhang, want ze hadden geïnvesteerd. Hoe simpel wist deze verkoper een flinke groep mensen aan zich te binden... Doordat er zoveel mensen bleven staan, kwamen er steeds meer mensen bij, want mensen trekken nou eenmaal mensen. Pas helemaal aan het einde van het optreden kregen de 15 investeerders hun beloofde cadeautje, maar toen had de standwerker inmiddels al twaalf keer ƒ 25, - binnengekregen van zijn eigenlijke product. De eerste groep mensen ging weer weg en een nieuwe groep drong naar voren, die vrijwel onmiddellijk de gulden ging betalen... Hoe handig! Als wij een product aan de man willen brengen, zullen we eerst moeten zorgen voor het trekken van publiek... en vooral het vasthouden van het publiek. Een simpele voorbijganger die even de pas inhoudt is geen afnemer. Die kun je hoogstens een folder in de hand drukken, maar het rendement van folders is laag. Het zingen door een bandje op straat heeft zijn tijd gehad. We zullen telkens weer nieuwe manieren moeten vinden om het publiek te boeien, te intrigeren, vragen op te roepen, om dan vervolgens die mensen ook even vast te houden tot het einde toe. En deed Jezus dat Zelf ook niet door de tekenen en wonderen die Hij deed en door die boeiende verhalen die Hij vertelde. Natuurlijk weet ik wel dat die wonderen verwijzingen waren, teken van Zijn Koninkrijk. Maar niemand kan toch ontkennen dat het ook gewoon publiektrekkers waren. En hoe vaak liepen de profeten niet met raadselachtige voorwerpen door het land die aandacht trokken en dié zij dan midden op het marktplein tentoon spreidden.

Het tweede dat opviel was, dat de standwerker absoluut in zijn eigen product geloofde. Ik heb standwerkers gezien die de onherroepelijke groentesnijders van twintig jaar geleden met zoveel elan verkochten, alsof ze net gisteren op de markt gekomen zijn. En iemand die vanuit overtuiging spreekt werkt aanstekelijk. Als wij onze medemens willen bereiken, zullen we ook zelf gegrepen moeten zijn door het evangelie. Evangelisten, predikanten, leerkrachten, ze moeten met elan hun verhaal vertellen, of anders zwijgen! En soms spreek je dan wel eens hoger dan je geestelijke toestand op dat moment toelaat, maar dan ben je zelf de eerste hoorder. Spreken met overtuiging, is dat niet waar deze tijd om schreeuwt? Alles is onzeker, geen grote verhalen meer en zeker geen exclusieve pretenties, maar ook postmoderne mensen hunkeren naar zekerheid. En het offer van lezus, is dat iets om fluisterend over te spreken...? En weer denk ik aan die passie van de profeten, hoe ze met alle kracht riepen: 'Komt, koopt, zonder geld (!) wijn en melk!'

Nog iets wat in de evangelisatiekraam te pas kan komen: de standwerker kan goed met mensen omgaan, is interactief en doet zijn werk met humor. Er valt wat te beleven in de kraam, het publiek lacht, er is een ontspannen sfeer, en de verkoper reageert alert op het publiek. Mensen zijn beter te benaderen in een ontspannen sfeer dan in een ernstige omgeving. Toen een mevrouw de standwerker er een beetje frikkig op attenteerde dat hij zeven in plaats van acht cadeautjes in de tas had gedaan, reageerde hij bij de volgende tas heel alert: "En denk erom beste mensen, we worden hier gecontroleerd", waarmee hij het publiek weer op de hand kreeg. Toen iemand wat meewarig naar de letters op het plastictasje keek waarop als beroep "pakoloog" stond, zei de verkoper heel alert: meneer u kijkt zo ongelovig, u denkt dat dit onzin is? Nee hoor, het is een officieel beroep om de dingen mooi in te pakken. Het is net zoiets als een gynacoloog. Je weet dat er wat moois in zit, maar van tevoren kun je nooit weten wat er precies uitkomt... Interactie, gezichten lezen, spanning aanvoelen...

Het gaat er in de evangelieverkondiging vaak zo humorloos aan toe; mensen komen vaak zo uitgestreken de kerk uit, alsof er binnen geen "blijde" boodschap was, maar een begrafenis. "Waarom zien die christenen er niet wat verloster uit", vroeg een filosoof zich al eens af. Het is mijn ervaring dat een verkondiger (maar ook een cursusleider!) die een glimlach of een onderdrukt gegrinnik weet te bereiken, vaak met zijn ernstige boodschap veel dieper kan komen dan iemand die alleen maar ernstig is. Op mannenconferenties heb ik het wel meegemaakt dat echte humor en diepe ernst soms slechts één zin van elkaar kunnen liggen. Natuurlijk snap ik wel dat we het evangelie niet als een conference moeten brengen: het gaat ten slotte om eeuwigheidszaken. Maar humor en ernst zijn eerder vrienden dan vijanden! Aan de boodschapper mag best te merken zijn dat zijn Boodschap vreugde en blijdschap brengt en dat wie God echt kent altijd een binnenpretje bij zich draagt (Van Ruler).

Er was nog iets wat mijn aandacht trok. De standwerker had acht verschillende cadeautjes liggen, maar niet in dezelfde hoeveelheid. Op een gegeven moment raakt hij door de voorraad van het grootste cadeautje heen. En daar maakte hij gebruik van. "Mensen, ik heb er nog twintig, u hoeft over een halfuur niet meer langs te komen, voor mij hoeft u het niet te doen, ik krijg een uitkering", etc. Bij het publiek gaf dat een gevoel van: nu of nooit, ik moet zorgen

lat ik erbij ben. Ik moet nu een beslissing lemen. Nu weet ik niet of de verkoper bevust die schaarste creëerde, maar het werke wel. Maar is het met het evangelie niet iet zo? De voorraad is wel onbeperkt, maar le tijd dringt! Mensen moeten soms tot een jeslissing worden gedrongen. "Heden, iniien gij Zijn stem hoort..." En als je aan de Doodschap voorbijgaat krijg niet altijd een lierkansing.

Natuurlijk gaat de vergelijking tussen de evangelist en de standwerker op veel gebieden ook mank. Het evangelie hoeft ook niet met trucjes uitgegeven te worden, maar mag met volmacht worden verkondigd. En uiteindelijk is het niet de strategie van de verkondiger, maar de overmacht van de Geest die bepalend is. Maar toch, we mogen leren van de methoden van deze wereld en we moeten in het bereiken van onze medemensen zo te werk gaan, alsof het van ons af zou hangen of de boodschap landt. In elk geval veel moeite doen. Paulus wilde zelfs wel verbannen worden om zijn broeders te bereiken, ja zelfs heel de wereld afreizen... En over die wereldse leermeesters: Jezus neemt zelfs een keer een onrechtvaardige rentmeester tot voorbeeld voor zijn volgelingen. Paulus wijst op het fanatisme van de adeten om een vergankelijke prijs te winnen.

In Gouda werd er "blind" verkocht. Ik weet niet wat er in al de acht verpakkingen zat. Misschien zullen de mensen zich uiteindelijk bekocht voelen. Maar het evangelie is geen ingepakte of ingewikkelde boodschap! En mensen die de blijde boodschap aanvaard hebben, krijgen daar nooit spijt van! Sterker nog, bij Jezus mag je je hele oude smerige boeltje inleveren om een splinternieuw bruiloftskleed aan te trekken. Je hoeft het niet eens te kopen, je mag ruilen: Hij mijn vuile zonden en ik Zijn blanke gerechtigheid! En zijn cadeau is uit voorraad leverbaar... zolang de winkel nog open is.'

BERT WILTINK, GOUDA

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen