Diacones van de 21e eeuw

Tweeverdieners

De laatste jaren is het aantal vrijwilligers steeds kleiner geworden. Voor menig organisatie is dat een grote zorg. Waarschijnlijk is het grote aanbod van betaald werk daarvan de belangrijkste oorzaak. Vrouwen die voorheen vrijwilligerswerk deden bij de Nederlandse Patiënten Vereniging of voor de Hervormde Vrouwendienst hebben nu een betaalde baan. Zeker in de zorgsector liggen de banen voor het oprapen. Oudere verpleegkundigen en verzorgenden pakken de draad weer op. De kinderen zitten op de middelbare school en moeder neemt weer deel aan het zorgproces. Het aantal herintreders neemt zienderogen toe. Ook jonge moeders komen na het zwangerschapsverlof weer terug om parttime te werken. Nam men voorheen ontslag na een bevalling, inmiddels is oma bereid om op de kleine te passen. De jonge moeder kan daardoor blijven werken.

Deze ontwikkelingen hebben verschillende oorzaken. Onderzoek wijst uit dat het besteedbare aantal uren per gezin is toegenomen. Huiselijke en verzorgende taken vergen minder tijd. Mensen hebben meer uren over die ze op een andere wijze kunnen besteden. Verder blijkt ook de waardering voor huishoudelijke en zorgende taken te verminderen. Betaald werk scoort beter. Het opleidingsniveau is toegenomen en we vinden het jammer als we de verkregen kennis niet gebruiken. In plaats van de huiselijke taken zelf ter hand te nemen werken we liever buitenshuis. De huishoudelijke taken worden verricht door een betaalde hulp in de huishouding.

Een onderzoek van het weekblad Elsevier laat zien dat mensen de hoogste prioriteit geven aan betaald werk én recreatie. Noodzakelijke taken, zoals boodschappen doen, eten koken, wachten op de loodgieter en herstelwerkzaamheden worden uitbesteed. We hebben het druk met werken en recreëren. De agenda is daarmee gevuld. Onze gezindte volgt deze ontwikkeling, zij het schoorvoetend. We zoeken een rechtvaardiging voor ons veranderde leefpatroon. Niet zelden wordt gewezen op de dure tijd. Een dubbel inkomen is noodzakelijk voor de hoge kosten. Een hypotheek voor het huis is niet meer rond te krijgen op één salaris. Studerende kinderen doen een forse aanslag op de portemonnee. Collegegeld, studieboeken en reiskosten maken studeren tot een dure zaak. Al met al wordt het dagelijkse leven steeds duurder.

Laten we eerlijk zijn: soms is dit argument heel legitiem. In sommige gezinnen is het noodzaak dat moeder een financieel steentje bijdraagt. Ook het rond krijgen van een hypotheek is soms een hele puzzel. De jonggehuwden worden beiden verplicht te werken.

Het is te simpel om dit alles te veroordelen. De prijzen van de huizen zijn hoog. Op één salaris is soms geen hypotheek meer te krijgen. Ik bemerk op dit punt een zekere hypocrisie. Enerzijds vinden we het schitterend als de waarde van onze woning met twee ton is toegenomen en anderzijds veroordelen we het verplicht werken van pasgehuwden, terwijl ze geen huis meer kunnen kopen. Begrijp me goed: ik praat het uitstellen van de kinderzegen vanwege een hypotheek niet goed - integendeel - maar ik wijs slechts op de complexiteit van de huidige maatschappij.

Verder is het evident dat de kosten voor een huisgezin steeds meer toene- de men. Maar toch gaat het in veel geval- los len van niet om de noodzaak van een dub- erk. bel salaris, maar om de luxe van een dubbel salaris. Betaald werk heeft immers als neveneffect dat het financieel voordeel oplevert. Het besteedbare in- d komen wordt groter en niet zelden passen we ons bestedingspatroon daarop aan. We kunnen ons meer luxe veroorloven, alle preken over 'soberheid' ten spijt. Paulus noemt de begeerte naar geld de wortel van al het kwade. Laten we niet te gemakkelijk zeggen dat dit ons voorbij gaat.

Keerzijde

Deze ontwikkeling heeft ook een keerzijde. Het is derhalve de vraag of we al onze tijd in betaald werk moeten of mogen steken. Materieel is het verrijkend, maar moreel kan het verarmend zijn. De bereidwilligheid van jonge ouders om op de school van de kinderen te helpen neemt af. Ze hebben het allemaal te druk. Het aantal vrijwilligers dat bejaarden naar de ouderenmiddag brengt wordt minder. Ze hebben hun eigen verplichtingen elders.

Dat geldt niet alleen voor vrouwen. Ook mannen komen in de ban van extra luxe. De status die betaald werk met zich meebrengt vinden we niet onbelangrijk. Sommige mannen bedanken voor het ambt, omdat ze anders hun werk anders moeten organiseren of omdat ze een ontspannings - activiteit moeten opgeven. Dat deze ontwikkeling soms te ver doorschiet blijkt wel uit de geringe zorg voor de ouderen. Menig bejaarde voelt zich eenzaam. Er zijn veel eenzame opa's en oma's in het verpleeghuis. De kinderen hebben het te druk of wonen ver weg.

Als verpleeghuisarts participeer ik in een Regionaal Indicatie Orgaan. Bij een aanzienlijk deel van de aanmeldingen blijkt dat de kinderen het te druk hebben om hun ouders na te lopen. Gelukkig zijn er veel goede voorbeelden te noemen, maar het gaat om een algemene tendens. Ouders die hun werk een hogere prio--riteit geven dan hun kinderen, varen • een andere koers dan het huwelijksformulier aanwijst. De zorg voor de kinderen en voot de hulp behoeftige grootouders staan voorop. Het is triest wanneer een ziek kind toch naar school wordt gestuurd, vanwege het ontbreken van oppas. Het is niet goed wanneer een vader in het verpleeghuis slechts eenmaal per maand zijn zoon ziet. Dan zit er iets fout!

Antwoorden

Tot zover een paar opmerkingen over de hedendaagse ontwikkelingen. Iedere lezer zal ze herkennen. De vraag is echter hoe wij hier tegenover staan. Welke keuzen maken wij? Pasklare antwoorden zijn er niet. Ik zal een paar punten noemen waaraan we onszelf kunnen spiegelen. In de eerste plaats gaat het bij alles wat we doen om de gezindheid. Wat is het motief? Wat beweegt ons? Ouders moeten zich afvragen waarom beiden buitenshuis werken. Wat is de reden dat een jonge moeder direct het werk weer oppakt? Waarom pakken herintreders de draad weer op? Het maakt een groot verschil of we werken voor extra luxe of om de kinderen te laten studeren. Is het bewogenheid tot de naaste die de herintreder doet werken in de gezondheidszorg of willen we driemaal per jaar op vakantie? Laten we deze vragen eerlijk beantwoorden. Zelfs edele motieven kunnen, wanneer we merken dat het werk ook financieel voordeel oplevert, gemakkelijk omslaan in materiële motieven.

In de tweede plaats hebben we niet alleen een verantwoordelijkheid binnen het gezin, maar ook daarbuiten. We leven in een maatschappij die een beroep op ons doet. In de gezondheidszorg zijn veel vacatures. Ziekenhuizen en verpleeghuizen hebben soms een opnamestop wegens gebrek aan personeel. Operaties gaan niet door vanwege een tekort aan anesthesieverpleegkundigen. Hier gaat het om noodzakelijke arbeid!

Deze vacatures stellen ons voor nieuwe vragen. Vroeger was het een vraag of een moeder buitenshuis mocht gaan werken. Ik kan het, gelet op bovenstaande problematiek, ook omdraaien. Is het verantwoord om niet te gaan werken en wel een middag per week te winkelen? Kunt u wel gezellig bij vriendinnen op bezoek gaan terwijl de nood in instellingen groot is? Dit

geldt temeer wanneer u een passende opleiding genoten hebt.

In de derde plaats is er ook de onbetaalde barmhartigheid. Veel organisaties, zoals een Hervormde Vrouwendienst, de Zonnebloem, het Rode Kruis, de NPV doen een beroep op vrijwilligers. Dit stelt ons voor de vraag of we al onze tijd in betaald werk moeten steken. In het volgende artikel zal dit worden uitgewerkt. Prof. Velema gaf tijdens een lezing in Ridderkerk een mooie regel mee: iedereen moet tien procent van zijn tijd in vrijwilligerswerk stoppen. Ik neem deze regel over. De richtlijn van tien procent is namelijk geen willekeurige, maar heeft bijbelse wortels. Ze verwijst naar de tienden in het Oude Testament voor de dienst van God.

Dit vrijwilligerswerk kan kerkelijk vrijwilligerswerk zijn, maar kan ook ver-richt worden bij een maatschappelijke organisatie. Wel is het mijns inziens belangrijk dat dit vrijwilligerswerk wordt gedaan ten dienste van de naaste. Het lidmaatschap van een vogelvereniging of van een schaakclub kost ook tijd, maar laten wij de tienden besteden aan de zorg voor de medemens. Vrijwilligerswerk relativeert het betaalde werk. Het leven is immers meer dan geld verdienen. Vrijwilligers-werk biedt bij uitstek de gelegenheid om iets van de christelijke bewogenheid voor de naaste tot uiting te brengen. Juist het belangeloze element versterkt de bewogenheid. Zoals de barmhartige Samaritaan deed aan zijn naaste 'doe gij evenzo'. Van al onze arbeid, betaald en onbetaald, moeten we kunnen verantwoorden: 'Wat hebt gij voor Mij gedaan? '

A. A. TEEUW, RIDDERKERK

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen