Het drama van Durban

Achtergrond

Een wereldconferentie, die racisme als thema had, ontaardde in een antisemitische werelddemonstratie, mede gevoed door een schaduwconferentie van honderden niet-gouvernamentele organisaties uit de hele wereld, die, niet gehinderd door enige politieke terughoudendheid of diplomatie, de bazuin luid aan de mond hebben gezet om allen en een ieder te mobiliseren tegen Israël. Hier werd duidelijk hoe breed en diep zich in de wereld het antisemitisme heeft genesteld in allerlei landen, politieke verbanden en organisaties.

Wat mag daarvan de achtergrond wevanzen? de Dat kan niet alleen een louter po- ing litiek conflict zijn, zoals zich in het e Midden-Oosten 'het voordoet. De wereld aan kent vele conflicthaarden, met als achtergrond etnische tegenstellingen of zelfs haat tussen rassen of volksgroe- me pen, die soms diep in de lokale, regio- lfs nale of nationale geschiedenis is ver- ft ankerd. Maar om geen van die conflic- n ten dit maakt de wereld zich zo druk als om het conflict in het Midden-Oosten. En bij geen van die conflicten wordt zo partij gekozen als in het conflict tussen Israël en de Palestijnen. De anti-Israëlstemming in Durban is er een teken van dat antisemitisme een onuitroeibaar kwaad is. Uitbarstingen ervan moeten zich kennelijk in de geschiedenis telkens herhalen. Wie ge- ; dacht mocht hebben, dat de herinnering aan de holocaust wel afdoende mag zijn om de jodenhaat uit te bannen, kwam in en met Durban bedrogen uit. Daar bleek dat het antisemitisme alom latent aanwezig is en dat een enkele vlieg in de pot de zalf van de apotheker weer geducht kan laten stinken.

Hoe komt het dat een landje, dat in de wereld minder is dan een druppel aan een emmer of een stofje aan de weegschaal, een afdruk van een muizenpootje op de landkaart, dagelijks in het nieuws is en zoveel ontlading van haat naar zich toekrijgt? Geldt hier het gezegde van Tijl Uilenspiegel: alle mensen haten me maar ik maak het ernaar? Zo heet het te zijn bij allen, die in het Israëlisch-Palestijnse conflict in politiek opzicht de kant van de Palestijnen kiezen. Maar hier is meer aan de hand. Israël heet in het Oude Testament een

uitverkoren volk. In het gebed van David, nadat hem te kennen is gegeven dat hij de tempel niet mag bouwen, zegt hij 'En wie is gelijk Uw volk, gelijk Israël, een enig volk op aarde... dat Gij U uit Egypte hebt verlost, de heidenen en hun goden verdrijvende? ' 'En Gij hebt Uw volk Israël U bevestigd, U tot in eeuwigheid' (2 Sam. 8). Ligt op de achtergrond van de haat jegens Israël niet de haat tegen de God van Israël en tegen Israëls verkiezing? We moeten dezer dagen vaak denken aan de slothoofdstukken van de profeet Zacharia, waarin telkens gesproken worden over 'te dien dage' en dan wordt gezegd, dat de volkeren zich op Jeruzalem te pletter zullen lopen (Zach. 12). Zien we daarvan in onze tijd niet de trekken?

Zeker, met 'verkiezing' moet men ook in Israël zelf op de juiste wijze om gaan. Zodra Israël zich in het Oude Testament op verkorenheid beriep en niet God de eer gaf, riep het ook de oordelen over zich af. Maar ligt nochtans achter het bittere raadsel van het antisemitisme niet het geheimenis van Israëls verkiezing? Wat onverlet laat het grote mysterie in het Nieuwe Testament, dat Christus tot het Zijne kwam, en de Zijnen Hem niet aannamen, terwijl (eveneens nochtans) de beloften van de God van Israël recht overeind zijn gebleven? Het was opmerkelijk, dat in allerlei media, waarin commentaar werd gegeven op wat in Durban aan de orde was, bedoeld of onbedoeld gesproken werd van islamitische landen in plaats van Arabische landen, die hun stem verhieven tegen Israël. Woedt hier niet de geestelijke strijd?

De andere kant

Er was ook een andere kant aan Durban. Door het anti-Israëlsentiment, dat dagenlang de conferenties beheerste, gingen ook ogen open. Er is ook sprake geweest van een schokeffect: dit kan niet, dit mag niet. Onze eigen minister van Aarsten nam op niet onduidelijke wijze afstand van de antisemitische tendens, de Tweede Kamer zei er ook eenparig nee tegen. Paulus zei tot de gemeente van Korinthe, dat er ketterijen onder hen moesten zijn, opdat degenen, die oprecht zijn openbaar zouden komen (1 Kor. 11:19). Zo geldt het, hoewel in andere zin, ook hier. Nu er zo openlijk en breed sprake was van antisemitisme, hebben velen hun afschuw over het gebeuren in Durban uitgesproken. Dat de Israëlische delegatie wegliep, ligt voor de hand. Ook de Amerikaanse delegatie liet het verder afweten. Nederland bleef maar had ook kunnen vertrekken. De eindverklaring kon niet meer goedmaken wat eerder naar buiten was gekomen.

Heel de wereld-

In Israël is een gevleugeld woord Kol ha'olam negdenoe, heel de wereld is tegen ons. Dat is in de geschiedenis vaak bewaarheid geworden. In Durban werd er ook iets van zichtbaar, al was niet letterlijk de hele wereld tegen Israël. Bovendien is er voor Israël nooit een excuus om dan zelf een loopje te nemen met het recht of geweld op geweld te stapelen en niet de vrede te zoeken. Dr. F. de Meijer zegt in zijn boek Mijn hart is in Tsion: 'Hoewel in de jonge staat in korte tijd heel wat verwezenlijkt is, is Israël tot dusverre niet het ideaal gebleken, waarvan de profeten droomden. De geest heeft zijn overwinning op de macht nog niet behaald. Het is dus opgave, om midden in gebrokenheid, mee in de modder te gaan staan, om jezelf en anderen eruit te halen. Niets minder dan de schoonheid van ons verleden staat op het spel. Israël zal niet worden als andere naties. Toch zal Israël zijn als andere naties: het zal niet van de rest van de wereld geïsoleerd en afgesneden worden zodat het Kol ha'olam negdenoe - heel de wereld is tegen ons - aan ons wordt voltrokken.' Maar hoe Israël het politiek ook doet - met wisselende regeringen - het kwaad van het antisemitisme duikt telkens op, ook in politiek gewaad. Ooit sprak Martin van Amerongen in Israël een blanco cheque? van politiek-links antisemitisme.

De kerken

Ook binnen de kerken blijkt het zaad van het antisemitisme van tijd tot tijd te worden gestrooid of te ontkiemen. Dezer dagen waren er geluiden uit de kring van de Wereldraad van Kerken, die op z'n zachts gezegd vergoelijkend waren over wat in Durban werd gezegd. In een uiteindelijke verklaring werd afstand genomen van de uitdrukking 'zionisme is racisme' maar niet van de eerder gedane oproep om producten uit Israël te boycotten. Het kwaad is vaak het ergst als men begint met de erkenning dat het recht heeft van bestaan. Zo ook hier.

In onze eigen situatie herinner ik aan de Vredeskrant van het IKV, waarin Israël werd genegeerd en constant over Palestina werd gesproken. Ik noemde ook al eerder de kerkordevoorstellen van de SoW-kerken, waarin de band tussen volk, land en staat wordt losgemaakt. Verschuivingen, die te denken geven.

Verder moet ook worden gezegd dat de vervangingsgedachte - de kerk in de plaats van Israël - een eigen weg kan openen voor antisemitische gedachten, waarbij dan nogal eens het misverstand optreedt dat de visie op Israël als 'de eersteling' ten koste zou gaan van het belijden van de kerk inzake de christologie. En tenslotte: extreme Israëlliefde, waarbij Israël zelf zo ongeveer 'heilig' wordt verklaard, kan omslaan in afkeer, wanneer men namelijk de weg, die Israël gaat en gaan moet in de geschiedenis, niet aan de Eeuwige God overlaat. Als zodanig moet de bezinning op de verhouding van Kerk en Israël in elke generatie opnieuw ter hand worden genomen. Dat geldt ook voor hervormd gereformeerde kring, waar, na een periode van grondige bezinning vanuit het Bezinnings Comité' Israël, deze bezinning naar mijn overtuiging een nieuwe impuls behoeft.

Gebed

Het gebed om vrede in het Midden- Oosten mag vandaag ook wel een toespitsing hebben op het oplaaiend antisemitisme. De machten zijn door Christus onttroond maar hebben nog speelruimte. Dat blijkt ook ten aanzien van het antisemitisme. Het is een macht, die soms sluimert maar opeens de 'kop op steekt.

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen