Een brugfunctie naar het verpleeghuis

Sinds 1991 werkt ds. Bijman als geestelijk verzorger in het huis, waar hij de in hervormd-gereformeerde kring bekende ds. C. Vos opvolgde. 'Met pijn en moeite lukt het nu de meest basale zorg te bieden waarop mensen recht hebben - kleden, voeden, wassen. Dat gaat in Naarderheem nog goed. Maar alles wat daarbij komt, is moeilijk. Zodra een werknemer ziek wordt, ontstaat er bij de anderen stress. Er is geen tijd om eens bij een bewoner te zitten voor een gesprekje of te luisteren, als hij of zij tijdens het wassen verdriet uit. Wanneer iemand wat moeite heeft met eten of drinken, moet er tijd zijn om hem of haar rustig te helpen. Al heb je als hoog doel om bewogen en betrokken zorg te bieden en gebeurt dat hier ook, op een zeker moment is de rek er wel uit. Dan is aanvulling van de zorg door het inzetten van vrijwilligers voor de bewoners belangrijk.

Werken in de zorg ligt op dit moment niet zo in de markt. Het mooie van het vak komt niet goed naar boven. Toch ontwaar ik hier oprechte bewogenheid en betrokkenheid van de medewerkers in de zorg. Familieleden zijn vol lof over de zorg die hier gegeven wordt. Mijn opdracht bestaat vooral hierin bewoners hun zelfrespect zo goed als mogelijk te laten behouden.'

Vrijwilligers

'Zonder vrijwilligers zouden veel dingen niet kunnen. Ik denk dan aan het wandelen met de bewoners, aan het helpen bij kringactiviteiten, zoals de bijbelkring, het zingen van geestelijke liederen en de kerkdiensten, aan het meegaan naar het ziekenhuis, het helpen met eten geven, met bloemen verzorgen.

De gemiddelde vrijwilliger is een vrouw van 50 tot 70 jaar. Elk jaar hebben we een vrijwilligersdag voor hen. Er blijft aanvulling van die enthousiaste groep nodig. Hij of zij ervaart dat deze tijdbesteding het leven verrijkt en blijft, zolang de gezindheid het toelaat, jarenlang actief. Het liefst zie ik binnen het vrijwilligerswerk alle leeftijdscategorieën vertegenwoordigd, dus ook de tweeverdieners en de jongeren. Kinderen die op bezoek komen, roepen bij de bewoners blijde gevoelens op.

Nederland vergrijst, dat is een feit. Dat betekent dat de komende jaren vanuit allerlei situaties een beroep op mensen zal worden gedaan: thuis, in zieken- en verpleeghuizen. Er zal veel voor nodig zijn om vrijwilligers vast te houden en succes te hebben met het werven van nieuwe mensen. Als een oudere langer thuis blijft, noodgedwongen of vanwege de eigen keuze, zal de zorgtaak op de schouders van de kinderen en/of naaste familie en vrienden komen te liggen. Het is onafwendbaar dat in de nabije toekomst op iedereen, dus ook de jongeren en zij die actief zijn in het arbeidsproces, een beroep zal worden gedaan voor deze betoning van naastenliefde. Het nu te verwachten tekort aan mantelzorg zal ook aan de intramurale zorg niet voorbij gaan.

Toen ik hier begon, waren er nog opnames van bewoners die behoorlijk zelfstandig waren. Nu zijn velen voor hun leven gekluisterd aan bed of rolstoel. De zorgzwaarte is daarmee sterk toegenomen, wat zich helaas niet vertaald heeft in meer handen aan het bed. De toenemende complexe zorg aan bewoners zal de roep om nog meer vrijwillige inzet vergroten.'

Pastorale zorg

De taak van ds. Bijman is primair het verlenen van pastorale zorg aan de bewoners en het leiden van de erediensten op zondag. 'De pastorale zorg bestaat uit individuele gesprekken met bewoners en/of hun familie én het organiseren van groepsactiviteiten. Met de bewoner, die mijn naaste is, trek ik mee op in zijn of haar leven, om deze levensfase zo waardevol mogelijk te maken. Hij of zij is vanuit mijn overtuiging kind van de Heere God, die in deze fase van het leven veel liefde van node heeft.'

Ds. Bijman is door de SoW-gemeente van Naarden als hervormd predikant aangesteld. 'Gedurende mijn studietijd ontdekte ik dat het omzien naar de naaste mijn primaire interesse heeft. Ik ben geen lid van een modaliteit, in tegenstelling tot ds. C. Vos, mijn voorganger. In zijn periode was het huis nog hervormd-gereformeerd gekleurd. Inmiddels is de bewonerspopulatie in de jaren sterk gewijzigd qua samenstelling. Dit heeft ook doorgewerkt in de werkopdracht van de geestelijk verzorger. Naast de ambtelijke status worden nu ook aanvullende kwaliteiten verlangd. Ik erken dat een bewoner die uit de Oude kerk van Huizen afkomstig is met andere geloofsvragen worstelt als iemand uit een meer vrijzinnige hoek. Ik prijs me gelukkig dat mijn collega-predikanten en ook de ambtsdragers van de omliggende kerken hun eigen broeder of zuster niet vergeten. Overigens vind ik dat vanuit de Gereformeerd Bond de mensen trouw bezocht worden. De band van een bewoner met de eigen wijkgemeente acht ik zolang als praktisch mogelijk van groot belang.'

Preken

'In mijn preken staat vooral de bemoediging centraal binnen het woon- en leefklimaat waarin ik mijn arbeid mag verrichten. Toen ik begon, overviel mij de concentratie van mensenkinderen levend in de gebrokenheid. De vraag die mij toen bezighield, was: Wat kan ik hier nog voor de naaste betekenen? In de loop der jaren is deze naaste dichterbij gekomen. Hij is een mens die net als ieder ander verdriet, pijn en tegenslag ondervindt in het bestaan. In de worsteling van het leven, waarbij voor veel dat zich aandient geen pasklare oplossing bestaat, is voor mij het geloof de bron om verder te komen. Mijn preken staan in het teken van het Paasevangelie. Niets kan ons scheiden van de liefde van God welke is in Christus Jezus, onze Heer.

In het begin schuwde ik de ontluistering die ik aanschouwde onder woorden te brengen. Te nadrukkelijk sprak ik vanuit mijn rotsvast vertrouwen en geloof. Nu sta ik ook wel eens met lege handen, die slechts kunnen wijzen op de Heere God, die niet loslaat het werk dat Hij begon.

Niet alle bewoners hebben behoefte aan een gesprek met de dominee. Primair is het ook niet mijn taak hier te evangeliseren. Toch ervaar ik in mijn werk de nabijheid van de Heere. Ontmoetingen, gebeurtenissen, gesprekken, reacties van bewoners helpen me soms even uit te stijgen boven de werkelijkheid en iets te schouwen van het Rijk dat komende is.

In 1989 schreef ik mijn doctoraalscriptie naar aanleiding van een historisch onderzoek naar de identiteit van een christelijk verpleeghuis. Conclusie was onder andere dat christelijk vaak alleen nog een mooi uitgangspunt is, dat is overgebleven van vroeger. Er zullen bewoners zijn die dat niets meer zegt en er zullen personeelsleden zijn, die hier niets mee kunnen. De dominee alleen kan de identiteit niet dragen; een grondslag moet gedragen worden door iedereen die in een tehuis woont en werkt, maar dit te bereiken, is volgens mij een utopie. De grote vraag is hoe je in onze geseculariseerde tijd een open huis kunt schep-

We leven in het laatste der dagen, waarover de Bijbel zegt dat de ongerechtigheid zal vermenigvuldigen en liefde van velen zal verkillen. In die tijd hebben christenen de opdracht Gods geboden te bewaren én in praktijk te brengen. Wat doen we tegen de verkilling, als we denken aan onze naaste in nood? Daarover gaat de serie artikelen, die vorig week begon met een bijdrage van drs. A. A. Teeuw uit Ridder- is kerk. In een maatschappij waarin het leven in stukjes uiteenvalt, de welvaart lfjaar ons in een vicieuze cirkel brengt, wer- t kers in de zorgsector steeds zwaarder belast worden, denken we gedurende zes weken na over een uitweg. Op zoek naar de diacones van de 21e eeuw. Vandaag deel 2: in gesprek met geestelijk verzorger ds. H.J. Bijman.

pen waar iedereen terecht kan - de oorspronkelijke bedoeling van de diaconie!- en waaraan je toch kunt zien dat het een christelijk huis is.'

Binding met de kerken

'Naarderheem is door diaconieën uit brede kerkelijke kring van het Gooi opgericht. De binding met de kerken is nu omgebouwd tot een meer een ondersteunende functie voor de geestelijk verzorger. Voor de instelling is de relatie met kerken in de regio van groot belang. Ieder jaar is er een themamiddag voor de kerken, de pastores en allen die werkzaam zijn in het oudererenpastoraat. De overheid wil dat ieder huis beschikbaar is voor omwonenden, onafhankelijk van achtergrond of levensbeschouwing. Van de 150 bewoners heeft nu ruim de helft een levensovertuiging die zij praktiseren. Voor de anderen ben ik beschikbaar. Op een legitieme manier kan ik mij als predikant profileren, ook naar hen die niet iets met kerk of geloof hebben. Geen directe evangelisatie, maar wel presentie van de kerk in de wereld. Levend in een tijd van voortgaande secularisatie een rol die zeer waardevol is en altijd van waarde zal blijven. De diaconieën hebben bij de oprich-

ting van de verpleeghuizen een pioniersrol vervuld. Gaandeweg is hun rol en plaats in deze zorgsector overgenomen door de overheid. Toch is er nog genoeg diaconaal werk te verrichten en is er naast de eerste zorg voor de eigen gemeente ook een taak daarbuiten. De diaconie richt zich eigenlijk tot ieder mens, die de naaste is. Hoe vul je deze dienstbetrachting in de praktijk in? Er liggen nieuwe taken voor de plaatselijke diaconie met name in het stimuleren en enthousiasmeren van gemeenteleden van jong tot oud voor activiteiten, die ik eerder verwoordde. Maar ook denk ik aan financiële ondersteuning voor een bepaald project. En erop toezien dat de pastorale dienst in een instelling haar plaats behoudt t en niet wegbezuinigd wordt. De diaken als bruggenhoofd tussen de gezonder de bemoeienis van de kerk is er sprake van een wettig huwelijk. meente en de wereld. Mensenkinderen van jong tot oud aanzettend om een deel van hun tijd van leven dat de Heere hen geeft de dienst der barmhartigheid te betrachten. De gemeente treedt dan naar buiten en is aanwezig in de samenleving, navolgend haar Heer en Dienaar.'

P. J. VERGUNST, APELDOORN

Over twee weken - volgende week is de Waarheidsvriend vrijwel geheel gewijd de relatie student en gemeente - deel 3 in deze serie: Hoe hoog scoort het werken in de zorg bij christen-jongeren?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen