Karei Blei, De Nederlandse Hervormde Kerk, Haar geschiedenis en identiteit. Uitgeverij Kok, Kampen, 2000,232 blz., ƒ 29,90.

Dr. Blei schreef een instructief boek over de kerk die hij als gemeente-predikant en als secretaris-generaal van de synode heeft mogen dienen. Het verscheen vorig jaar in de serie 'Wegwijs', een serie die betrouwbare zakelijke informatie wil geven over wereldgodsdiensten, religieuze groeperingen en stromingen. Dit deel over de Nederlandse Hervormde Kerk (NHK) is bij uitstek geschikt voor gemeenteleden die verder kijken dan hun plaatselijke gemeente en willen weten van wat voor een kerk zij lid zijn. Een andere doelgroep zou kunnen bestaan uit diegenen, die vanuit andere kerken naar de NHK overkomen.

Informatie is zelden waardevrij. Dat geldt ook voor dit boekje. Hoewel niet heel erg storend, klinkt toch wel door, dat de schrijver geen moeite heeft met de verscheidenheid van geloofsopvattingen die de NHK kenmerkt. Zijn conclusie aan het eind van het boek is, dat de hervormde identiteit niet die is van een welomschreven, uniforme geloofsovertuiging. 'Ze is eerder een saamhorigheidsbesef: het besef van samen te behoren bij de God van het verbond die zich in de geschiedenis van het Nederlandse volk niet onbetuigd heeft gelaten.' Als constatering is dit wel juist. Maar als ideaal is het te mager. We zien ernaar uit, dat de NHK weer meer zal gaan vertonen van het beeld van de

Kerk, die wij belijden en die wordt gekenmerkt door de eenheid van het ware geloof (Heid. Cat., antw. 54).

Hoofdstuk 1 is een inleiding, waarin wordt uitgelegd dat de NHK een volkskerk is, d.w.z. kerk voor het volk. Blei laat zien, hoe het percentage hervormden in de vorige eeuw is gedaald van 48 naar 13 procent van de bevolking. Met een beschrijving van de verschillende soorten leden (inclusief geboorteleden, krachtens het genadeverbond) eindigt de eerste kennismaking.

Verreweg het grootste deel van het boek is gewijd aan de geschiedenis. Dat begint bij de hervormer Maarten Luther en eindigt bij de oprichting van het Evangelisch Werkverband in 1995. Dat laatste ziet Blei overigens als een bevestiging van de tendens van het gericht-zijn op gemeente-zijn in kleinschalig verband. Die tendens beantwoordt volgens hem aan de geest van deze tijd.

Helder en kernachtig beschrijft Blei de ontwikkeling van vervolgde naar publieke kerk in de 16e eeuw. We lezen over de Nadere Reformatie en de Verlichting, over de besturenkerk van de 19e eeuw en de afscheidingen die dan plaatsvinden. De worsteling om kerkvernieuwing voor en na de Tweede Wereldoorlog krijgt de aandacht. Afzonderlijke hoofdstukken zijn gewijd aan de nieuwe koers van het apostolaat vanaf 1940 en aan apostolaat en belijden in de eerste decennia na de oorlog. Het historisch overzicht eindigt met een hoofdstuk onder de veelzeggende titel 'Vanaf 1970: Samen op Weg, de pretenties voorbij'. In dit hoofdstuk wordt gerefereerd aan de nood die tijdens de ambtsdragersvergadering in 1992 in Putten door het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond is verwoord. Daar is echter niet gezegd, zoals Blei schrijft, 'wij gaan niet mee en wij gaan niet weg', maar 'wij kunnen niet mee en wij kunnen niet weg'. Vervolgens peilt hij ook de uitspraken, gedaan in 1996 in Amersfoort, niet goed. De keuze om ook in een verenigde kerk op onze post te blijven, noemt hij ten onrechte een keuze voor meegaan. Wie in een verenigde kerk trouw blijft aan de Schrift en de belijdenis, zal met veel dingen in die kerk niet mee kunnen gaan.

In hoofdstuk 11, over de identiteit van de NHK, gaat het eerst over de gereformeerde traditie van de 16e eeuw. In ruim 9 bladzijden wordt in hoofdlijnen de inhoud van de Heidelbergse Catechismus geschetst. Maar daarna komen ook de invloeden vanuit de Wereldraad van Kerken, van nieuwere visies op de Bijbel en van de contacten met het jodendom aan bod. Ten slotte wordt Berkhofs 'Christelijk geloof besproken als het meest invloedrijke theologische boek onder hervormden in het laatste kwart van de twintigste eeuw.

In 2 bijlagen vinden we een overzicht van literatuur en een lijst met allerlei adressen van organen en organisaties in de NHK. Bij de tijdschriften op pagina 229 ontbreekt Ecclesia, het orgaan van de vrienden van Kohlbrugge.

H. VAN GINKEL, GOES

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen