Globaal bekeken

I n Kleur bekennen, een vriendenboek ter gelegenheid van het afscheid van ds. G. F. Smaling van de Leidse Marekerk (uitgave Wouda BV, Katwijk), staan een aantal gedichten van Gerard Sandberg. Hier volgt Majesteit:

Gij hebt de zeeën in uw holle hand gemeten, de hemelen omvat Gij met een span. Hoeveel de bergen wegen hebt Gij steeds geweten en heuvels wegen daar een fractie van.

Als stofjes aan uw weegschaal zijn de volken; hun woeden is, voor U een leeg gebaar. Gij blaast ze door de tijd in warrelende wolken waarheen Gij wilt - en niemand kent ze daar.

Gjj roept de sterren een voor een bij name en leidt ze lichtend in hun wjjde baan, met macht en majesteit, om sterken te beschamen, die struikelend hun weg ten einde gaan.

Maar machtelozen, die met smart uw heil verwachten, uw Woord uertrouwen, dat hen leven doet, zij worden moe noch mat, putten steeds nieuwe kracht en wieken als arenden uw luister tegemoet.

(naarjesaja 40 vss 12-31)

F rancisco van Nole, journalist bij de Volkskrant, schreef een boekje Valse horizon (uitgave MeulenhofF, Amsterdam) over Internet, waarin bij betoogt dat dit medium (toch) niet het massamedium van de toekomst is. Lezing van dit boekje vraagt wel kennis van het digitale woordenboek. Maar de volgende passages zijn voor ieder toegankelijk:

• '"Volgens nieuw onderzoek kampt een groeiend aantal twintigers en dertigers met ernstig geheugenverlies als gevolg van de toenemende afhankelijkheid van computertechnologie", meldde op 4 februari 2001 een alarmerend bericht in de Britse Sunday Times. Verkennend onderzoek onder honderdvijftig Japanse jongeren had aan het licht gebracht dat één op de tien last had van serieuze geheugenproblemen. Onderzoeksleider en neurobioloog Toshiyuki Sawaguchi uan de universiteit van Hokkaido verklaarde onomwonden een verband te zien tussen deze stoornissen en de populariteit van zogeheten personal information-managers, kleine draagbare apparaatjes die functies als agenda en adresboek combineren. Volgens Sawaguchi leidt het gebruik van dergelijke digitale hulpmiddelen tot een gebrek aan training van de hersenen en die inertie zou op den duu tot vermindering van de geheugencapaciteit leiden. Ongeveer zoals een kantoorklerk zijn lichamelijke conditie verliest bij gebrek aan beweging.

Maar dat bleek niet het enige gevaar. Sawaguchi signaleerde ook dat de moderne mens, mede door het gebruik van steeds meer digitale hulpmiddelen, blootgesteld wordt aan een permanent informatiebombardement. De stroom gegevens die de moderne mensen overspoelt is zo krachtig dat de gebruiker op den duur niet of slechts amper in staat is een onderscheid te maken tussen essentiële en irrelevante gegevens. De combinatie van die twee schadelijke ontwikkelingen - geheugenverlies en overvoering - zou zelfs kunnen leiden tot een gevoel van totale onthechting. Sawaguchi refereerde in het bewuste artikel aan een wel heel schrijnend geval uit zijn eigen praktijk. Een jonge verkoper van achtentwintig jaar was mentaal zo afhankelijk geworden van digitale zakapparatuur dat hij niet meer wist waar hij heenging, met wie hij afspraken had gemaakt en wat hij eigenlijk verkocht. Uiteindelijk moest hij zijn baan opgeven. Een leven verwoest. Sawaguchi Hetgeen misverstand bestaan over zijn bevindingen: "Jonge mensen worden stommer".'

• 'Korte tijd nadat ik de alarmerende conclusies van Sawaguchi had gelezen, die door tal van media werden overgenomen, leverde een caissière in de supermarkt waar ik mijn dagelijkse boodschappen doe mij persoonlijk het be wijs. Een pak melk dat ik wilde afrekenen bleek een verminkte en daardoor voor de apparatuu onleesbare streepjescode te hebben. De caissière bewoog de streepjes een aantal malen tevergeefs langs het venster van het leesapparaat, pakte de huistelefoon, hield het pak in de lucht: "Hoeveel kost dit? "

Zeventien, achttien jaar oud zal ze geweest zijn ik herkende haar omdat ze al langer bij deze supermarkt werkte. Ik keek achter me, praktisch iedere wachtende klant had een pak melk in het boodschappenwagentje liggen. Het is een van de meest gekochte producten. Tientallen, honderden van die pakken glijden iedere dag door haar handen om afgerekend te worden. En toch weet ze niet hoeveel zo'n pak melk kost. Het gelijk van Socrates en Sawaguchi leek zich voor mijn ogen te ontvouwen. Vroeger, in ouderwetse winkels, kenden verkopers de prijzen van honderden pro ducten uit het hoofd en hier in het moderne heden zat iemand achter een computerkassa met streepjescodelezer die niet eens wist hoeveel een van de populairste producten die ze dagelijks verkocht kostte. Ze zit achter een kassa maar weet kennelijk niets meer van prijzen. "Jonge mensen worden stommer."

r De reden waarom de caissière niet weet hoeveel een pak melk kost is verbluffend simpel: er is geen enkele noodzaak die prijs te kennen. Als ze het wel wist, zou ze er niet beter haar iverk door kunnen doen, behalve dan de enkele keer dat de streepjescode onleesbaar is. Bovendien kan ze aarzelen, de prijs plots even vergeten zijn of zich ronduit vergissen. Sterker nog: de parate kennis zou waarschijnlijk alleen maar ballast zijn, zoals typistes teksten in vreemde talen die ze niet beheersen sneller en met minder fouten tikken dan wan neer ze de inhoud wel kunnen begrijpen. Integenstelling tot vroeger bijvoorbeeld veranderen prijzen in supermarkten vaak en zou de caissière zich gemakkelijk kunnen vergissen. Het scannen van de prijzen via streepjescodes gaat sneller dan met de hand en is er dus sprake van tijdwinst. Voeg daarbij dat met het lezen van de streepjescode ook meteen de bestellingen en magazijnvoorraden worden bijgewerkt en je moet wel heel erg aan de oude tjjd hangen om je ertegen te willen keren.'

v.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen