Globaal bekeken

B ij de Historische Uitgeverij te Groningen verscheen een boek van de Groningse hoogleraar in de geschiedenis van de psychologie, prof. dr. D. Draaisma, over het menselijk geheugen, getiteld Waarom het leuen sneller gaat als je ouder wordt (zie Aankondigingen). Hier volgen twee fragmenten.

Allereerst over een 'flitslichtherinnering', de herinning 'waarbij niet alleen het bericht maar ook de omgeving is vastgelegd' (waar was u of wat deed u toen...):

'Misschien wel de meest curieuze flitslichtherinnering aan de dood uan Kennedy is die uan een zekere Derek Waken, een onderu/ijzer aan een internaat. Hij was na school met een groepje leerlingen gaan oefenen op de schietbaan. Na een tijdje besloot Waken terug te gaan om op school uast wat uoor te bereiden uoor de uolgende dag. Tegen alle regels in uroeg hij de schietinstructeur, een jonge collega die Cameron Kennedy heette, om af te sluiten. Hij gaf hem de sleutels uan de wapenkast en het munitiemagazijn en uertrok. Toen hjj bezig was op school werd plotseling de deur opengegooid. Een leerling schreeuwde: "Meneer, meneer! Kennedy is doodgeschoten!" Met angst en beuen liep hij naar de hal uan de school waar de leerlingen en leraren opgewonden stonden te • praten. Derek Waken slaakte een zucht uer uerlichting: "Ik had mijn baan terug en was heel blij".'

• Vervolgens: een rekenwonder:

'Jedediah Buxton werd in 1702 geboren in he Engelse plaatsje Elmton. Zijn uader was schoo meester en zijn grootuader predikant, zelfheeft hij nooit leren lezen of schrijuen. Buxton werd landarbeider. Volgens een leuensbeschrijuing die in 1754 in Gentleman's Magazine uerscheen sleet hij zijn leuen in sleur en armoede, een bestaan "waarin de geschiedenis uan een dag de gebeurtenissen uan alle dagen beuatte". Buxton was plaatselijk uermaand door zijn bizarre talent uoor hoofdrekenen. Volgens dezelfde leuensbeschrijuing was dat ook de uerklaring uoor zijn ongeletterdheid: "Zijn eeuwige toewijding aan cijfers stond ook maar de geringste uerweruing uan andere kennis in de weg en zjjn geest beuatte minder kennis dan die uan een tienjarige". Het hoofdrekentalent uan deze simpele ziel was inderdaad uerbluffend. Buxton excelleerde vooral in opgaven met ruimtelijke houdingen, zoals opperulakte- en inhoudsberekeningen. Voor sommige opgaven moesten drie getallen uan elk acht cijfers worden vermenigvuldigd, waarna Buxton de 27 cijfers uan het antwoord desgewenst achterstevoren kon opzeggen. In 1751 was een correspondent uan Gentleman's Magazine Buxton komen opzoeken om hem een reeks opgaven voor te leg gen. Op de vraag hoeveel omwentelingen een koetswiel van zes yards omtrek maakt tijdens de rit van 204 mijl tussen York en Londen vo t de na dertien minuten het juiste antwoord: l- 59.840 omwentelingen. Een andere uraag - als drie gerstekorrels samen e'e'n inch lang zijn, hoeueel gerstekorrels zijn er dan nodig voor een rij van acht mijl? - werd in nog geen elf minuten beantwoord: 1.520.640 gerstekorrels. Buxtons sterkste staaltje was het kwadrateren uan een geldbedrag uan 39 (!) cijfers. De berekening - uoor de goede orde: uit het hoofd - nam meer dan twee maanden in beslag. In een verslag uit 1751 staat de uitkomst: een getal uan 78 cijfers. De auteur voegde eraan toe dat iemand met ueel vrije tijd en nieuwsgierigheid het maa eens moest narekenen. Geen enkele tijdgenoot is daaraan begonnen. Controle met de computer heeft inmiddels uitgewezen dat Buxtons antwoord op één cijfer na correct was. Buxton had, zoals we zagen, zo weinig geleefd uer- of onthouden dat hjj minder wist dan een tienjarige. Maar uoor de paar geïsoleerde zaken d hem wel interesseerden bleek zijn geheugen uitstekend te werken. Zo hield hij een innerlijke re gistratie bij uan alle gratis pinten bier die hij kreeg aangeboden. Op deze lijst, opgemaakt in 1753, figureren ruim zestig personen, veelal plaatselijke adel, maar ook notabelen als de - burgemeester en de pastoor. De Duke of Kingston alleen al was goed voor 2130 pinten. Behalve de pinten bier wisten verder alleen d lg- derwaardigheden van de koninklijke familie zijn aandacht uan cijfers af te leiden. In het voorjaar uan 1754 liep Buxton de 150 mijl uan zijn woonplaats naar Londen, in de hoop een glimp uan de koning op te uangen. Helaas, die was op uakantie in Kensington. Maar nu Buxton toch in Londen was greep men de gelegenheid aan hem een demonstratie voor de Royal Society te laten geuen. Hoezeer rekenen uoor Buxton een dwangmatige actiuiteit was blijkt uit wat na afloop uan de demonstratie gebeurde. Men had hem meegenomen naar een uoorstelling uan Richard III. Toen iemand hem narderhand uroeg wat hij uan de voorstelling vond bleek hij niets van de inhoud te hebben begrepen. Hij wist wel hoeveel woorden de hoofdrolspeler had uitgesproken.'

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen