Basisjaar als speerpunt

De aanstaande jubileumviering in Amersfoort is er opnieuw een bewijs van dat de jaren zeventig van de vorige eeuw gekenmerkt werden door een heroriëntatie op vele terreinen van het leven. De verdunning van de identiteit van het protestants-christelijke onderwijs ging sluipenderwijs verder - overigens lang niet op alle plaatsen. De democratisering van het onderwijs aan de universiteiten had in de jaren zestig haar beslag gekregen. In de zogenoemde studentenoproer vond de aversie tegen gezag, tegen het naoorlogse bestel, een radicale uitweg. Ook diverse media kwamen meer en meer in een horizontalistisch vaarwater.
In onze Hervormde Kerk verscheen in 1971 het Getuigenis, als een protest tegen de gelijkstelling van het Evangelie met politieke en maatschappelijke betrokkenheid. De oprichting van Evangelische Omroep en Reformatorisch Dagblad waren de reacties in medialand, terwijl een enkel jaar later de eerste reformatorische school voor voortgezet onderwijs haar deuren opende.
Mensen die slechts wanneer de noodzaak hiertoe aangetoond is, participeren in de verdere verzuiling, kwamen in 1974 tot de oprichting van de Gereformeerde Sociale Academie, omdat indringende vragen op het terrein van welzijn en hulpverlening diepgaand vanuit de Schrift doordacht dienden te worden. Inmiddels is de GSA opgegaan in de Christelijke Hogeschool Ede. In de bredere gereformeerde gezindte vond men elkaar in de ene context, terwijl in een andere situatie reformatorisch en evangelisch door een gezamenlijk verstaan van de tijden tot samenwerking kwamen. Op basis van gehoorzaamheid aan de Schriften.

EH-Basisjaar
Het is historisch gezien een logische stap geweest dat vervolgens, in 1976, de oprichting van de Evangelische Hogeschool een feit werd. Het zogenoemde Basisjaar werd geïntroduceerd als een oriënterend studiejaar dat christelijke jongeren vanuit een bijbelse visie wil toerusten met het oog op hoger en wetenschappelijk onderwijs. In die zin behoort de school nu tot de sluipend aanvaarde gegevenheden, waarvan we bij de voortschrijding van de secularisatie ons meer en meer het belang realiseren. In de afgelopen kwarteeuw hebben meer dan twee duizend jonge mensen een diploma aan de EH gehaald en op de weg daarheen hun persoonlijkheid verder ontwikkeld. Wat in dat ene jaar toegeëigend is, kan in de loop van het verdere leven bredere verspreiding vinden.
Het is juist op momenten dat paarse politici de vrijheid van inrichting van het bijzonder onderwijs ter discussie stellen dat we ons realiseren welke betekenis bijbelgetrouwe docenten voor ons land betekend hebben en nog betekenen, zowel voor de opbouw van de gemeenten als voor de inrichting van het maatschappelijk leven. Uit de offerbereidheid die donateurs van de met-gesubsidieerde EH van jaar tot jaar tonen, blijkt de betrokkenheid bij deze vorm van onderwijs. Overigens is hiermee ook de kwetsbaarheid genoemd, te meer daar in een instelling die gedragen wordt door een sterke missie, zo gemakkelijk het zand van de verdeeldheid tussen de tandwielen van de samenwerking kan komen.
Toen de opleiding van christenjournalisten door de overheid erkend en gesubsidieerd, en in Ede ondergebracht werd, bleef de Evangelische Hogeschool met het Basisjaar over, nog immer het hart van de EH. De toerusting van de jongeren heeft plaatsgehad vanuit een vast omschreven doelstelling: 'de Bijbel als het onfeilbare en geïnspireerde Woord van God. In deze Heilige Schrift openbaart God Zijn scheppend en verlossend handelen in Jezus Christus vanaf het begin der wereld tot aan de voleinding. De Bijbel spreekt met absoluut gezag, zowel waar hij handelt over het heil, als waar hij spreekt over de geschiedenis, de kosmos en de natuur'. Evangelisch geldt hier dus als synoniem van bijbelgetrouw. Op adequate wijze is neergeschreven vanuit welk vertrekpunt de wetenschappelijke doordenking van levensvragen, maatschappelijke en culturele vragen plaatsheeft.

Toepassen van kennis
De EH is een te verantwoorden keuze voor de middelbare scholier die na zes jaar reformatorische school dieper wil nadenken over de context waarbinnen hij het geleerde wil toepassen. De EH is evenzeer een te verantwoorden keuze voor de middelbare scholier die na zes jaar protestants-christelijk onderwijs dieper onderwezen wil worden in de grondslagen van het christelijk geloof, in de kerkgeschiedenis. Vanuit een diverse aanvangspositie kan het volgen van het basisjaar winst betekenen: verdiepen of juist leren toepassen van kennis. Het kan voorkómen dat de student die direct na de middelbare school zijn thuismilieu verwisselt voor de universiteitsstad, geleidelijk de band met zijn kerkelijke gemeente verliest. Belangrijker nog: het kan maken dat de student leert op basis van het Woord te denken en te leven en zo middellijkerwijze bewaard blijft bij de gemeente.
Op dit gebied raken we aan de blijvende actualiteit van en instituut als de EH. Een postmodern leefklimaat - en wie ondergaat er niet de invloed van? - waarbij de waarheidsvraag betrekkelijk geacht wordt, kan wellicht het belang van deze toerusting overbodig doen schijnen. Als het leven in fragmenten uiteen valt, is het immers niet nodig de beginselen waaruit we zondags leven, in de wetenschap, in onze geschiedvisie, bij allerlei maatschappelijke vragen tot gelding te brengen. Juist hier kan de EH echter inspringen: het laten zien aan komende generaties leidinggevenden wat de gevolgen voor de samenleving en de kerk zijn, als de bredere samenhang wegvalt. Als gemeenschapszin, gezag en verantwoordelijkheid niet meer vanuit een christelijke levensvisie gevuld zijn. De Evangelische Hogeschool blijft nodig: om de achtergronden van nu heersende ideologieën open te leggen, zoals een libertijns denkklimaat of het doorgeslagen autonomiebeginsel. Ook om mee te denken bij de nieuwe vragen in de ethiek, in het denken over de geschiedenis, in onze visie op Europa. In dit opzicht verschilt de opleiding van een bijbelschool.

Schriftvisie
Van wezenlijk belang is en blijft hierbij de Schriftvisie. Waar de discussie over evolutie of creationisme, over archeologische kwesties in veel mindere mate dan in de beginjaren gevoerd wordt en waar de EH zelf aangeeft denktank voor christelijke Nederland te willen worden, staat of valt de hogeschool met haar identiteit zoals die verwoord is in de eerdergenoemde statuten.
Hiermee raken we aan een discussie die momenteel ook al in kringen van de Evangelische Hogeschool speelt, door de hoofdredacteur van het EHblad 'Bijbel & Wetenschap' verwoord toen hij zei 'dat het er niet om gaat of de Schrift betrouwbaar is - dat staat buiten kijf -, maar om de vraag hoe wij die betrouwbare Schrift precies moeten lezen'.
Het valt moeilijk te ontkennen dat hierin de bredere aanvaarding van de resultaten van de moderne bijbelwetenschap meespelen. Het is goed dat daarover een eerlijk en zorgvuldig gesprek gevoerd wordt. Terecht is in het verband van de EH - want daarover hebben we het nu - ook opgemerkt dat mensen, vooral studerenden die juist gevormd moeten worden op basis van de Schrift, door deze opvattingen in verwarring worden gebracht. Mij trof in dezen het artikel dat prof. dr. W. van 't Spijker vorige week in het Nederlands Dagblad publiceerde, waarin hij de onbevangen houding van Luther onder de aandacht bracht. 'Luther hoorde de levende stem van de levende God in de Heilige Schrift en daarom wenste hij te gehoorzamen.' En ook Calvijn wenste het hoogste bewijs van de Schrift te ontlenen aan de sprekende God. Van 't Spijker pleit tegen een nieuwe studie of een nieuw rapport over aloude vragen voor een blijven bij onze belijdenis: God geeft Zich te kennen door Zijn heilig Woord (art. 2, Nederlandse Geloofsbelijdenis). Al staat de belijdenis van Guido de Brés niet in de grondslag van de EH, laat deze vertolking van het spreken Gods ook haar maatstaf zijn en laat ze mogen vasthouden aan de bijzondere zorg van God voor onze zaligheid, waarvan de Geest in onze harten getuigenis geeft. Wie gelooft dat de Schriften van God gegeven zijn, hoeft, ook in de verdere studie, niet bang te zijn voor wetenschappelijk onderzoek.

Vooronderstellingen
Bezinning op de grondslagen van de wetenschap, niet alleen de theologische, is op de Evangelische Hogeschool in goede handen. Maar er zijn meer kansen om niet onvoorbereid de academische wereld binnen te gaan. Ik herinner aan het enige maanden geleden verschenen boek van prof. dr. A. van Nieuw Amerongen, 'En de wereld gaat voorbij...'. Een veelzeggende titel van iemand die zijn wetenschappelijke sporen verdiend heeft. Het is nodig dat ook ambtsdragers die jongeren begeleiden, een dergelijke publicatie inzien. De schrijver legt de vooronderstellingen van het wetenschappelijke bedrijf bloot en signaleert dat een historisch geloof door een atheïstische sfeer niet onaangetast blijft, maar dat de Heere door de aanvechting heen het geloof wil versterken, voor wie Hem in zijn studie betrekt.
Binnen de Evangelische Hogeschool wordt het eerste jubileum een wonder genoemd. Achter het wonder gaat de Gods zegenende hand schuil. Gaande aan die hand is er blijvend perspectief.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen