Weemoed en dankbaarheid

Eerder deze week was ik een hele nacht aanwezig op het afscheid van Jan van der Graaf. U begrijpt: dat was in een droom. Uren leefde ik in een mengeling van bijzondere gevoelens. Ik was getuige van een heel uniek gebeuren. Ineens zag ik Corry zitten aan de oever van een fraai meer. Bomen ontloken, vogels waren druk in de weer. Het was heerlijk weer en de stemming opgeruimd. Corry was omringd door haar kinderen en kleinkinderen. Ze straalde en genoot zichtbaar van de dag.
Jan moest er ook zijn, maar ja, hij liep zoals gewoonlijk ergens rond. Hij moest nog iemand bellen en nog even dit en ook nog dat. Enfin, u weet wel hoe dat gaat. Maar ik wilde hem toch even spreken. Ik gebruikte mijn mobiel (ik droomde nog steeds, want als ik wakker ben, heb ik zo'n ding niet) en ik kreeg inderdaad Jan aan de lijn. Zijn stem klonk gehaast. Ik vroeg hem hoe hij zich voelde. En wat ik nooit eerder met hem beleefd had, hij wilde iets zeggen en ineens kon hij secondenlang geen woord uitbrengen. Omdat ik begreep wat er aan de hand was, heb ik de verbinding verbroken.
De moraal van de droom en het verhaal voor vanmiddag is: Corry voelt zich blij en ook wel opgelucht. Jan is één brok emotie en loopt over van weemoed. Waarom is die stomme regel toch ooit ingevoerd dat je vanaf je 65e verjaardag ineens niks meer doen mag?
Mij is gevraagd iets te zeggen over de vraag: 'Wat zou er van de Gereformeerde Bond geworden zijn zónder Jan van der Graaf? ' Je kunt zo'n vraag niet echt serieus beantwoorden. Je kunt wel proberen er op een speelse manier op in te gaan.

Geschenk uit de hemel
Van 1974 tot 1998 zat ik bijna maandelijks met Jan aan de hoofdbestuurstafel plus ook nog een viertal jaren aan de tafel van het dagelijks bestuur. Hoe zou het geweest zijn zonder Jan? Een paar weken geleden las ik in Trouw een klein berichtje over de dood van ene Jany van der Veen, oud-speler van een landelijke voetbalclub. Hij gold als de ontdekker van het voetbalfenomeen Johan Cruijff. Maar als mensen hem daarvoor hielden, zei hij altijd: 'Cruijff had geen ontdekker nodig. Hij was een geschenk uit de hemel'. Toen ik dat las, dacht ik ineens aan de oudvoorzitter van de GB onder wie ik als jong predikant toetrad tot het hoogwaardig gezelschap van het hoofdbestuur, ds. W. L. Tukker. Zelf woonde ik toen in Middelharnis, ds. Tukker in Sirjansland en oud-bestuurslid H. Bos was destijds burgemeester in Dirksland. Met z'n drieën reden we dan naar Utrecht, waar toen nog de vergaderingen van het bestuur werden gehouden in het deftige Pays-Bas. Ds. Tukker heb ik het menig keer horen zeggen: 'De ingenieur uit Huizen is een geschenk uit de hemel'. Of nippend aan een 'Dame Blanche' na het gebruik van de lunch en als Jan weer even weg was - u weet wel om te bellen - zei hij met glimmende ogen: 'Als we die ingenieur toch eens niet op onze weg hadden gekregen, wat zou er dan van de Bond moeten worden?' En wij stemden daar dan allen van harte mee in.
Ds. G. Boer zorgde ervoor dat Jan in 1966 lid van het hoofdbestuur werd. Want zo ging dat toen nog. En in 1969 kreeg hij het eindredacteurschap toegewezen over de Waarheidsvriend. Van der Graaf had ook geen ontdekker nodig. Hij was een geschenk uit de hemel. Een journalistiek fenomeen, een natuurtalent in het omgaan met de media, in het gebruik maken ervan om de positie en de standpunten van de GB op de juiste tijd en op de juiste toonhoogte den volke kond te doen. Nooit verlegen om woorden en om commentaar als hem daarom gevraagd werd, wisten de mediale weg naar Huizen al spoedig te vinden als er weer wat was om naar zijn mening te vragen.
Jan zette de GB scherper dan ooit tevoren op de kaart van kerkelijk Nederland. Hij gaf de jaren door de Bond zijn scherpe profiel wat betreft beginselen en kerkelijke positie. Zijn hoofdartikelen hebben jarenlang de koers duidelijk gemaakt waar de gereformeerde beweging binnen de Nederlandse Hervormde Kerk voor wilde staan. Binnen de Bond hebben zich altijd stromingen afgetekend. Grofweg gezegd: een meer bevindelijke en een meer verbondsmatige stroming. Jan heeft jarenlang de kunst verstaan om de Bond bijeen te houden en vertrouwen te ontvangen vanuit de breedte van de hervormd-gereformeerde beweging. Het hoort tot het verdriet van de laatste decennia dat er onder ons scheuren zichtbaar werden. Jan hield de Bond met al zijn gedrevenheid op de voluit kerkelijke lijn en noemde daarbij graag de naam van Hoedemaker. SoW is helaas de laatste jaren voor de Bond en daarin vooral voor Jan een scherpe doorn in het vlees geworden.

Een nadeel met een voordeel
De werkkracht van Jan is fenomenaal. Cruijff zou zeggen: 'Elk voordeel heb z'n nadeel en elk nadeel heb z'n voordeel'. Voor ons gevoel liep Jan veel te hard allerlei kanten uit. We hielden menig keer ons hart vast. Hoe lang houdt hij dit vol? Een nadeel, ja zeker, om zo'n krachtig renpaard in de teugels te houden. Het lukte ternauwernood.
Toch ook: een nadeel met een geweldig voordeel. Hij was overal. Hij genoot ervan. Hij deed niets liever. Zijn hartstocht voor de kerk mag zeker vandaag velen tot een inspirerend voorbeeld blijven. Want dat was het wat hem dreef: liefde voor de kerk der vaderen. Trouw aan haar zijn, omdat God trouw is aan Zijn verbond. Hij sleepte ons als Bond mee om midden in de concrete werkelijkheid van de kerk bij haar te zijn. Hij zei het zelf vaak met een archaïsch aandoend citaat uit de Psalmen: Om deernis te hebben met haar gruis.
Wat zou er van de GB geworden zijn zónder Jan van der Graaf. Och, misschien had onze goede God nog een geschenk uit de hemel achter Zijn hand gehad. Maar ik weet zeker dat in geschiedenisboeken van de Hervormde Kerk zijn naam genoemd zal zijn als de man die de Bond bij de hand nam in de laatste decennia van de twintigste eeuw. Woordvoerder en deskundige als het de SoW-problematiek betreft. Jarenlang onze man in de Deputaten voor SoW. Hij bepleitte daar de zaak van de hervormd-gereformeerden op zijn eigen indringende manier.
De krachtige positie die de GB heeft gekregen, is mede en vooral te danken aan de talenten van Jan voor de publicrelations-kant van een organisatie als de Bond toch óók is. Hij mengde zich in bijna elke discussie. Hij schreef over schier elk onderwerp. Velen, ook niet-directe geestverwanten, lazen de Waarheidsvriend met een gretige nieuwsgierigheid. Wat had het orakel uit Huizen deze week weer te melden? Redactioneel zag en ziet de Vriend er altijd verantwoord uit. En hoe geïrriteerd kon Jan niet zijn als er iets mis was gegaan.
De Bond dankt diverse sprekende boektitels en slogans aan het vindingrijke brein van zijn algemeen secretaris. 'Delen of helen'. 'We kunnen niet weg en we kunnen niet mee.' Hoe je ook dacht over SoW, je kon niet om zo'n stellingname heen.

Gebroken gestalte
Wat zou er van de GB geworden zijn zónder Jan. Ik weet het niet. Maar ik weet wel wat de GB geworden is door Jan: een krachtige beweging die op grond van de Schrift en de belijdenis der kerk blijft opkomen voor het recht en de eer van God, voor de gehoorzaamheid aan het Woord. En die daarbij het besef kent dat de kerk op aarde altijd in een gebroken gestalte zal blijven bestaan. Die daarom geduld met haar heeft, omdat de God van de kerk geduld met haar heeft al eeuwenlang. Die naar haar herstel en heling zoekt. Daarom zal in de geschiedenis van de GB altijd gesproken worden over het geschenk uit de hemel in de persoon van 'den ir. uit Huizen'.
Laat ik ten slotte de vraag mogen omdraaien: wat zal er van Jan van der Graaf worden zónder de Bond? Ik weet het niet. Het zal niet makkelijk voor hem zijn. Dat weet ik zeker. Maar beste broeder Jan, wees vooral dankbaar dat je dit werk al die jaren heb mógen doen. Onze God geve je nog gezondheid en jaren van rust en op adem komen aan de zijde van je vrouw Corry en in het midden van je kinderen en kleinkinderen.
Wat zou er van de GB geworden zijn als zij en je gezin je niet altijd de ruimte hadden gelaten en de tijd gegund die je kwijt was aan je jarenlange noeste inzet?
Uiteindelijk heeft God ons ook weer niet nodig. Hij doet Zijn werk naar Zijn wil. Hij houdt Zijn kerk in stand. Dat vaste geloof houdt ons op de been, ook nu er in onze kerk een uitermate spannende periode is aangebroken.
We zeggen als GB en als hoofdbestuur: Soli Deo Gloria!
J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen